Ts 216/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 4 grudnia 2023 r. Pozycja 329 POSTANOWIENIE z dnia 25 kwietnia 2023 r. Sygn. akt Ts 216/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T.W. o zbadanie zgodności: art. 636 § 1 ustawy z dni a 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 202 1 r. poz. 534, ze zm.) w zakresie, w jakim „obciąża oskarżyciela posiłkowego kosztami postępowania w zakresie wydatków uniewinnionych obwinionych z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy w sytuacji, gdy oskarży- cielem publicznym, wnoszącym do sądu wniosek o ukaranie obwinionych jest policja lub prokuratura”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. U ZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 września 202 2 r. (data nadania) T.W. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . Skarżący złożył 24 sierpnia 2019 r. do P rokuratury zawiadomienie o możliwości po - pełnienia przestępstwa m.in. przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej w związku z uniemo - żliwieniem udostępnienia mu dokumentacji wspólnoty dotyczącej lokalu, którego jest właścicielem . Prokurato r Prokuratury Rejonowej W. odmówił wszczęcia śledztwa w części postanowieniem z 25 października 2019 r. , przekazując sprawę w pozostałym zakresie do prowadzenia Policji . Następnie Sąd Rejonowy w W. skazał obwinionych wyrokie m nakazowym z 29 listopada 2020 r. Po złożeniu przez obwinionych sprzeciwu , wyrokiem Sąd u Rejonow ego w W. z 25 października 2021 r. (sygn. akt […] ) zostali oni uniewinnieni. Skarżący złożył apelację od powyższego wyroku . Z ostała ona oddalona wyro kiem Sądu Okręgowego w W. z 8 marca 2022 r. (sygn. akt […] ). Jednocześnie Sąd Okręgowy w punkcie 4 tego wyroku zasądził od skarżącego na rzecz obwinionych koszt ustanowienia przez nich obrońców z wyboru. Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 12 maja 2022 r. (sygn. akt […], […] ) rozpoznał zażalenie skarżącego na rozstrzygnięcie o kosztach procesu i utrzymał w mocy orzeczenie dotyczące punktu 4 wyroku . OTK ZU B/2023 Ts 216/22 poz. 329 2 J ako orzeczenie ostateczne skarżący wskazał postanowienie Sąd u Okręgow ego w W. z 12 maja 2022 r. (sygn.. akt […], […] ) , które zostało mu doręczone 30 maja 2022 r . Prezes Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 10 listopada 2022 r. (doręczonym 29 listopada 2022 r.) wezwał skarżącego do usunięcia brak ów formaln ych skargi konsty - tucyjnej przez : udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze kon - stytucyjnej jako ostateczne (doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej, poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki lub elektronicznego potwierdzenia odbioru) wraz z czterema kopiami oraz dorę - czenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem załączników złożonych wraz ze skargą konstytucyjną (za wyjątkiem wydruku śledzenia przesyłki) pod rygorem ujemnych skutków procesowych . W piśmie z 6 grudnia 2022 r. (data nadania) skarżąc y ustosunkował się do powyższego wezwania. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 lutego 2023 r. (doręczonym 1 marca 2023 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroku Sądu Okręgoweg o w W. z 8 marca 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem oraz wniosku skarżącego o przyznanie pomocy prawnej z urzędu zawierającego prezentatę wpływu pisma do sądu; wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji zostały naruszone przez zakwestionowany w sk ardze art. 636 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.); wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżony przepis, w zakres ie określonym w skardze konstytucyjnej, narusza wolności lub prawa, o których mowa w punkcie 2 zarządzenia; uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanego w skardze przepisu, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie pod rygorem odmowy nadania skardze biegu. W piśmie z 8 marca 2023 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że obowiązując a regulacja prawna przewi- duje możliwość obciążenia oskarżyciela posiłkowego kosztami postępowania apelacyjnego w zakresie wydatków uniewinnionych obwinionych z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy w sytuacji , gdy oskarżycielem publicznym wnoszącym do sądu wniosek o ukaranie obwinio- nych jest policja lub prokuratura . Skutkuje to obciążeniem obywatela skutkami wadliwych czynności prawnych podjętych przez oskarżyciela publicznego. Zaistniała sytuacja godzi, zdaniem skarżącego, nie tylko w konstytucyjną zasadę sprawiedliwości społecznej z uwagi na podjęcie przez oskarżyciela publicznego błędnych działań, ale także w jego prawo do sprawiedliwego procesu karnego , bowiem skarżący ponosi koszty czynności procesowych wynikających z wadliwy ch czynności oskarżyciela publicznego . Nadto narusza ona zasadę równości, ponieważ przepisy regulujące zasądzanie kosztów w sprawie, w której działa oskarżyciel posiłkowy, w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji przewidują możliwość przejęcia ich na rachunek Skarbu Państwa , podczas gdy w postępowaniu odwoławczym w analogicznej regulacji brak takich unormowań. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : 1 . Warunkiem skutecz nego wniesienia skargi konstytucyjnej jest spełnienie wymogów wynikających z Konstytucji oraz ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2023 Ts 216/22 poz. 329 3 2. Trybunał Konstytucyjny, p o przeprowadzeniu rozpoznania wstępnego przedmiotowej skargi ustalił , że nie spełnia ona warunków dopuszczenia do rozpoznania merytorycznego . S formułowane zarzuty dotyczą bowiem sfery stosowania kwestionowanego przepisu, której ocena nie mieści się w zakresie kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. 2.1. Z arzuty niezgodności kwestionowanego art. 636 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 , ze zm.; dalej: k.p.k.) opierają się na wykazaniu, że w wyniku błędnych decyzji podjętych przez oskarżyciela publicznego skarżący został obciążony kosztami postępowania odwoławczego. Podkreślić w tym miejscu nal eży, że Sąd Okręgowy w W. w punkcie 2 wyroku z 8 marca 2022 r. zwolnił skarżącego od obowiązku ponoszenia opłaty oraz pozostałych kosztów postępowania odwoławczego należnych Skarbowi Państwa. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem obciążenie strony kosztami zastępstwa prawnego w drugiej instancji nie narusza prawa do sądu, ponieważ „ strona wnosząca apelację od wyroku sądu pierwszej instancji powinna z należytą starannością rozważyć kwestię kosz - tów zastępstwa prawnego strony przeciwnej w aspekcie obiektywnej szansy wygrania sprawy w postępowaniu apelacyjnym.” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 ma rca 2011 r., sygn. akt I PZ 3/11, LEX nr 1380858 . Skoro zatem skarżący , już w postępowaniu przygotowawczym , sygnalizował błędną kwalifikację czynu przyjętą przez oskarżyciela publicznego, to po uniewinnieniu obwinionych przez sąd I instancji mógł on przewidzieć wynik postępowania odwoławczego. W szczególności w sytuacji, w której oskarżyciel publiczny nie złożył apelacji od wyroku Sądu Rejonowego z 25 października 2021 r. Sformułowanie uzasadnienia zarzutów skargowych w taki sposób prowadzi Trybunał do ustalenia, że analizowana skarga stanowi jedynie polemikę skarżącego z treścią wydanego w jego sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia . W mniemaniu skarżącego będzie to skutk owało przeniesieni em zakończonego już postępowania przed Trybunał , jako do kolejn ej instancj i , której orzeczenie może wpłynąć na jego niekorzystną sytuację prawną. W ocenie Trybunału przedstawione w skardze wątpliwości i zarzuty co do treści art. 636 § 1 k.p.k. oraz przekonanie skarżącego o niekonstytucyjności analizowanego przepisu, dotyczą w istocie płaszczyzny stosowania prawa. Z tego względu merytoryczne rozpoznanie skargi konsty - tucyjnej opartej na takiej podstawie nie mieści się w ramach kompetencji Trybunału okre - ślonych w Konstytucji i u.o.t.p.TK. 3. Niezależnie od powyższego należy również zwrócić uwagę, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji jednym z warunków złożenia skargi jest naruszenie tych norm konstytucyjnych, które regulują wolności lub prawa człowieka i obywatela. W skardze konstytucyjnej trzeba zatem wskazać zarówno konkretną osobę, której wolności lub prawa naruszono, jak i określo- ne (poręczone, zapewnione, gwarantowane, chronione) w Konstytucji wolności lub prawa, które zostały naruszone, a także określić sposób tego naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). 3.1. Skarżący żąda zbadania zgodności zakwestionowanego w skardze przepisu m.in. z: zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji i wynikającą z niej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz zasadą równości wobec prawa zawartą w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Należy jednak przypomnieć, że Trybunał w swoich orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że wskazane zasady każdorazowo wymagają odniesienia reguł z nich wynikających do praw podmiotowych jednostki. W wyroku z 13 stycznia 2004 r. (sygn. SK 10/03) Trybunał stwierdził, że wskazane wzorce kontroli nie mogą stanowić – według utrwalonego orzecznictwa – samodzielnych wzorców kontroli w postępowaniu skargowym. Przepisy te gwarantują bowiem określony standard kreowania przez ustawodawcę wolności OTK ZU B/2023 Ts 216/22 poz. 329 4 i praw, działania organów władzy publicznej oraz ogólny standard korzystania z nich przez podmioty, jednak ani art. 2 ani też art. 32 Konstytucji nie statuują żadnej konkretnej wolności czy prawa (por. OTK ZU nr 1/A/2004 poz. 2). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytu- cyjna nie spełnia także przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanej w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, tj. wskazania naruszonych praw i w konsekwencji określenia sposobu ich naruszenia. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w termini e 7 dni od daty jego doręczenia.