Ts 278/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 czerwca 2024 r. Pozycja 139 POSTANOWIENIE z dnia 7 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 278/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej [ … ] Spółki z o .o. z siedzibą w S . o zbadanie zgodności: 1) art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210) ,,przez to, że nie przewiduje odrębnej stawki opłaty egzekucyjnej za wprowadzenie wierzyciela w posiadanie nierucho - mości służącej wyłącznie prowadzeniu działalności gospodarczej w przy - padku, gdy po wezwaniu komornika do wydania nieruchomości, ale przed wykonaniem jakiejkolwiek kolejnej czynności egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone na skutek prawomocnego oddalenia wniosku wierzyciela o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu” ; 2) art. 39 ustawy wskazanej w punkcie pierwszym ,,przez to, że nie przewiduje obowiązku zwrotu części uiszczonej opłaty egzekucyjnej w przypadku, gdy po wezwaniu komornika do wydania nieruchomości, ale przed wykonaniem jakiejkolwiek kolejnej czynności egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone na skutek prawomocnego oddalenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu”, z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 19 listopada 20 2 1 r. ( data nadania) [ … ] Spółka z o .o. z siedzibą w S . (dalej: skar żąc a ) , reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił a z żądaniem przy toczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S . (dalej: k omornik) wszczął 14 lipca 2020 r. , na wniosek skarżącej , postępowanie egzekucyjne ( sygn. akt [ … ] ) przeciwko dłużnikowi [ … ] Sp. z o.o. z siedzibą w G . Podstawą wszczęcia p ostępowani a był tytuł wykonawcz y – akt notarialn y , któremu Sąd Rejonowy w S . nadał klauzul ę wykonalności OTK ZU B/2024 Ts 278/21 poz. 139 2 postanowieniem z 2 lipca 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) . Z godnie z tytułem wykonawczym dłużnik miał obowiązek wydać skarżącej dzierżawioną nieruchomość położoną w S . Wraz z wnio - skiem o wszczęcie postępowania skarżąca uiściła opłatę egzekucyjną w kwocie 30 000 zł. Sąd Rejonowy w S . p ostanowieniem z 27 lipca 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) udzielił dłużnikowi zabezpieczenia przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego o sygn. akt [ … ] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt [ … ] . Następnie postanowieniem z 9 września 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) zmienił zaskarżone postanowienie r efe - rendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w S . z 2 lipca 2020 r. , wydane w sprawie o sygn. akt [ … ] w ten sposób, że uchylił je w całości i oddalił w całości wniosek skarżącej o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu. Postanowieniem z 30 września 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) k omornik umorzył postępo - wanie egzekucyjne z urzędu (pkt 1) i ustalił koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji na kwotę 30 018,15 zł , obciążając nimi skarżącą (pkt 2). Oddalił również wniosek dłużnika o zasądzenie od skarżącej na rzecz dłużnika kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 5). Na powyższe postanowienie komornika skargę złożyła zarówno skarżąca , jak i dłużnik. Starszy r eferendarz s ądowy w Sądzie Rejonowym w S . postanowieniem z 1 6 lutego 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) oddalił w całości skargę skarżącej (punkt 1). W uzasadnieniu stwier - dził, że komornik prawidłowo ustalił wysokość opłaty stałej zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komor niczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210) . W skazał również , iż w sprawie nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 39 ustawy o kosztach komorniczych, dlatego też brak było podstaw do obniżenia ustalonej przez komornika opłaty stałej. Na skutek skargi złożonej przez skarżącą na powyższe postanowienie referendarza, Sąd Rejonowy w S . p ostanowieniem z 7 maja 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Skarżąca wniosła zażalenie na powołane wyżej orzeczenie , które zostało odrzucone przez Sąd Rejonowy w S . p ostanowieniem z 31 sierpnia 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) . W uzasa - dnieniu sąd wskaz ał , że w zakresie uregulowanym art. 767 3a § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805) skarga na orzeczenie referendarza sądowego ma szczególny charakter. Sąd rozpoznający skargę działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu, co oznacza, że jego orzeczenie nie jest zaskarżalne zażaleniem. Postanowienie wydane przez sąd w powyższym trybie korzysta z przymiotu prawomocności z chwilą podpisania jego sentencji (gdy jest wydawane na posiedzeniu niejawnym) lub z chwilą jego ogłoszenia (gdy jest wydawane na posiedzeniu jawnym). Dlatego niedopuszczalne zażalenie skarżącej podlegało odrzuceniu. Z ażalenie skarżącej na powyższe orzeczenie zostało oddalone przez Sąd Rejonowy w S . postanowieniem z 26 października 2021 r. (sygn. akt [ … ] ). Prezes Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 29 grudnia 202 1 r. (dor ęczonym skar żące j 5 stycznia 202 2 r.) , wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wezwał skarżąc ą do usunięcia brak u formaln ego skargi ko nstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem potwierdzenia odbioru postanowienia Sądu Rejonowego w S . z 26 października 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) . S karżąc a odni osła się do zarządzenia w piśmie z 1 1 styczni a 202 2 r. (data nadania) oraz przesłał a wskazan y powyżej dokument. F ormułując zarzut y niekonstytucyjności zakwestionowanych przepisów skarżąca wskazała, że naruszają one zasad y równej dla wszystkich ochrony własności i innych praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji) , jak również równego traktowania, nieuzasadnione potrzebą ochrony żadnej z wartości wyrażon ych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zdaniem OTK ZU B/2024 Ts 278/21 poz. 139 3 skarżącej zarzut niekonstytucyjności dotyczy także naruszenia zasady równej ochrony własności w powiązaniu z zasadą sprawiedliwości wyrażon ą w art. 2 Konstytucji. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu nieja - wnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawo - mocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał zwraca uwagę, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 77 ust 1 u.o.t.p.TK, jest nieprzywracalnym terminem materialnoprawnym. Wraz z jego upływem wygasa prawo skarżącego do złożenia skargi konstytucyjnej. 2. Skarżąc a zakwestionował a art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 210, ze zm.) o treści: ,,Jeżeli nieruchomość, lokal lub pomieszczenie są wykorzystywane przez dłużnika wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej, opłatę, o której mowa w ust. 2, powiększa się o opłatę w wysokości 1000 złotych od drugiej i każdej kolejnej izby wchodzącej w skład nieruchomości, lokalu lub pomieszczenia, którego ma dotyczyć egzekucja. Łączna opłata nie może być wyższa niż 30 000 złotych”. Przedmiotem skargi uczyniono również art. 39 wskazanej ustawy o tre - ści: ,,Jeżeli dłużnik spełni świadczenie stwierdzone w tytule wykonawczym najpóźniej na 3 dni przed planowanym wykonaniem tytułu wykonawczego, komornik zwraca wierzycielowi 50% uiszczonej opłaty. Jeżeli spełnienie świadczenia przez dłużnika nastąpiło przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji albo wezwania do dobro - wol nego wykonania obowiązku, komornik zwraca wierzycielowi część uiszczonej opłaty przekraczającą kwotę 200 złotych”. 3. W sprawie, która legła u podstaw niniejszej skargi konstytucyjnej , s tarszy r efe - rendarz s ądowy w Sądzie Rejonowym w S . postanowieniem z 16 lutego 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) oddalił w całości skargę skarżącej na postanowienie komornika z 30 września 2020 r. (sygn. akt [ … ] ). W uzasadnieniu stwierdził, że komornik prawidłowo ustalił wysokość opłaty stałej zgodnie z brzmieniem art. 34 ust. 2 i 3 ustawy o kosztach komorniczych oraz wskazał, iż w sprawie nie zachodziły przesłanki przewidziane w art. 39 tej ustawy , dlatego też brak było podstaw do obniżenia ustalonej przez komornika opłaty stałej. Następnie Sąd Rejonowy w S . postanowieniem z 7 maja 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) na podstawie art. 767 3a § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805; dalej: k.p.c.) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. Pomimo tego, że orzeczenie to po - siadało walor prawomocności, skarżąca zaskarżyła je zażaleniem, które zostało odrzucone przez Sąd Rejonowy w S . postanowieniem z 31 sierpnia 2021 r. (sygn. akt [ … ] ). Uzasa - dniając orzeczenie sąd wskazał, że zażalenie było niedopuszczalne , ponieważ postanowienie wydane w trybie art. 767 3a § 3 k.p.c. korzysta z przymiotu prawomocności z chwilą podpisania jego sentencji (gdy jest wydawane na posiedzeniu niejawnym) lub z chwilą jego ogłoszenia (gdy jest wydawane na posiedzeniu jawnym). Następnie skarżąca wniosła zażalenie, które zostało oddalone przez Sąd Rejonowy w S . postanowieniem z 26 paź - dziernika 2021 r. (sygn. akt [ … ] ). To orzeczenie zostało wskazane przez skarżącą jako OTK ZU B/2024 Ts 278/21 poz. 139 4 orzeczenie ostateczne w jej sprawie i to od daty jego doręczenia – jej zdaniem – rozpoczął bieg termin wniesienia skargi konstytucyjnej. 4. Postanowienie Sądu Rejonowego w S . z 7 maja 2021 r. było ostatnim orzeczeniem , które zostało wydan e w sprawie skarżącej na podstawie zaskarżonych przepisów i jedno - cześnie ostatecznym w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż nie przysługiwał od niego żaden środek zaskarżenia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącej 25 maja 2021 r. (co Trybunał ustalił z urzędu) i od tej chwili rozpoczął bieg termin złożenia skargi konstytucyjnej , który upłyną ł 25 sierpnia 2021 r. W związku z tym, że skarga konstytucyjna została wniesiona po tym terminie , czyli 19 listopada 2021 r. , to niedopuszczalne jest nadanie jej dalszego biegu. Trybunał zaznacza, że wniesienie przez skarżącą zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w S . z 7 maja 2021 r. (sygn. akt [ … ] ) o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy nie mogło mieć wpływu na bieg terminu wniesienia skargi, gdyż od tego orzeczenia nie przysługiwał żaden środek odwoławczy. Wniesienie środka odwoławczego miałoby znaczenie , gdyby skarżąca przedmiotem skargi uczyniła brak możliwości zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego w trybie art. 767 3a § 3 k.p.c., co w niniejsz ej sprawie nie miało miejsca. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .