Ts 95/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 października 2023 r. Pozycja 261 POSTANOWIENIE z dnia 9 listopada 2022 r. Sygn. akt Ts 95/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi k onstytucyjnej R.S. o zbadanie zgodności: art. 76 § 2 w związku z art. 7 § 1 oraz art. 7 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53) w zakresie, w jakim: – „ogranicza możliwość sądowej weryfikacji rozstrzygnięć wydanych przez organ postępowania wykonawczego, jakim jest Komisja Peniten cjarna, któ- rych przedmiotem jest klasyfikacja skazanego, tylko do jednej przyczyny odwoławczej, tj. sprzeczności (niezgodności) z prawem, bez możliwości za- skarżenia takiej decyzji od strony proceduralnej, merytorycznej, poprawności przepro wadzonego postępo wania, tj. w zakresie w jakim nie dopuszcza za- skarżenia takiej decyzji co do istoty i przedmiotu sprawy”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz w związku z art. 2 oraz art. 77 ust. 2 Konstytu- cji Rzeczypospolitej Polskiej; – „uniemożliwia zaskar żenie rozstrzygnięcia sądu penitencjarnego i poddania go kontroli instancyjnej, ograniczając tym samym drogę do sądu”, z art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADN IENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 marca 2021 r. (data nadania) R.S. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę pującego sta- nu faktycznego : 1. Decyzją z 10 czerwca 2020 r. Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego w S. (dalej: komisja) , w związku z negatywną oceną postępów skarżącego w resocjalizacji, postanowiła skierować go do odbywania k ary pozbawienia wolności w warunkach zakładu karnego typu zamkniętego w systemie programow an ego oddziaływania. OTK ZU B/2023 Ts 95/21 poz. 261 2 Skarżący, w trybie art. 7 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonaw- czy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53; dalej: k.k.w.), złożył skargę na powyższą decyzję. 2. Sąd Ok ręgowy w K . VIII Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orze- czeń Karnych (dalej: Sąd Okręgowy) postanowieniem z 8 września 2020 r. (sygn. akt […] ), na podstawie art. 7 § 5 k.k.w. w związku z art. 76 § 2 k.k.w. a contrario oraz art. 624 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm.) w związku z art. 1 § 2 k.k.w., nie uwzględnił skargi skarżącego i utrzymał w mocy za- skarżoną decyzję . 3. W skardze konstytucyjnej skarżący, powołując m.in. art. 76 § 2, art. 7 § 1 oraz art. 7 § 5 k.k.w. , stwierdził, że „[z] treści powyższych przepisów wynika jednoznacznie, iż jedynym zarzutem, jaki przysługuje Skarżącemu (…) jest zarzut niezgodności (sprzeczności) (…) de- cyzji z prawem. Kontroli sądowej zatem taka decyz ja nie jest poddawana w przypadku wy- stąpienia jakiejkolwiek innej występującej niezgodności, tj. błędu w ustaleniach faktycznych, czy też niezgodności z zasadami słuszności lub zasadami współżycia społecznego. (…) Po- nadto, zdaniem S karżącego, wyjęcie spod pełnej II instancyjnej kontroli sądowej tego typu rozstrzygnięć, z uwagi na dokonane ustawowo ograniczenie przesłanek odwoławczych oraz brak możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu penitencjarnego, doprowadziło do niepra- widłowego ukształtowania przez u stawodawcę postępowania kontrolnego , które w istotny sposób ingeruje oraz ogranicza Skarżącemu możliwość zweryfikowania decyzji kształtującej bezpośrednio jego prawa i obowiązki jako skazanego ” (s. 3 skargi konstytucyjnej). Zdaniem skarżącego , „[m]ając na względzie fakt, iż obecnie zakres sądowej weryfikacji decyzji Komi- sji Penitencjarnej w przedmiocie klasyfikacji skazanego został znacząco ograniczony – z jed- nej strony wobec wprowadzenia postępowania jednoinstancyjnego, które zakwestionować można jedynie w drodze zainicjowania postępowania skargowego, zaś z drugiej strony po- przez ograniczenie przesłanek zaskarżenia – nie stanowi on odzwierciedlenia zasad przewi- dzianych w art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ora z w art. 78 Konstytucji RP zaś ich dalsze stosowanie narusza konstytucyjnie chronione prawa Skarżącego. Jeśli bowiem ustawodawca zrezygnował z II instancji postępowania roz- strzygającego o klasyfikacji skazanych to nie powinien był ustanawiać jakiegokolwiek ogra- niczenia co do zakresu zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia” (s. 6 - 7 skargi konstytucyjnej). Skarżący poinformował, że od postanowienia Sądu Okręgowego z 8 września 2020 r. , wskazanego jako ostateczne orzeczenie w sprawie, nie został wniesiony nadzwycz ajny środek zaskarżenia. 4. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 5 maja 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 maja 2021 r.) wezwał skarżącego do usunięcia, w przepisa- nym terminie, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez : doręcz enie jednego odpisu złożonej skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami, trzech egzemplarzy skargi konstytucyjnej opatrzonej podpisem przez pełnomocnika skarżącego, odpisu lub poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji komisji z 10 czerwca 2020 r. wraz z czterema kopiami oraz udokumen- towanie daty doręczenia skarżącemu postanowie nia Sądu Okręgowego z 8 września 202 0 r. (sygn. akt […] ) wraz z czterema kopiami (tj. poświadczonej za zgodność z oryginałem foto- kopii elektronicznego pokwitowania odbioru) i złoż enia wniosku do sądu rejonowego o usta- nowienie pełnomocnika do złożenia skargi konstytucyjnej (tj. poświadczonego za zgodność z oryginałem złożonego wniosku, który wskazuje datę 23 września 2020 r. oraz koperty z datą nadania wniosku w z akładzie k arnym, tj . 21 września 2020 r.). Skarżący w piśmie procesowym z 26 maja 2021 r. (data nadania) ustosunkował się do tego zarządzenia. OTK ZU B/2023 Ts 95/21 poz. 261 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokon uje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki jakie musi spełniać skarg a konstytucyjn a . Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. A rt. 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że każdy, czyje konstytucyjne wolności lub pra- wa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Try- bunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu norma- tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Dopre- cyzowanie tego prz episu Konstytucji następuj e w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobo- wiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu norma- tywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego, w stosunku do k tórego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Z takiego unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obo- wiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego r ozstrzygnięcia, naruszającego jego k onstytucyjne prawa lub wolno- ści (zob. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Wskazane w skardze konstytucyjnej ostateczne orzeczenie musi spełniać warunek wynikający z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w postaci wyczerpania drogi prawnej , do której dochodzi w mo- mencie uzyskania przez skarżącego prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji, wyda- nego po rozpatrzeniu wniesi onego środka zaskarżenia . 3. W analizowanej sprawie skarżący nie speł nił wskazanego wyżej podstawowego wymogu formalnego związanego z procedurą wniesienia skargi konstytucyjnej, tj. nie uzyskał ostatecznego orzeczenia opartego na zaskarżonym przepisie. Z uzasadnienia rozpatrywanej skargi konstytucyjnej wynika, że skarżący wiąże zarzut naruszenia prawa do sądu z brakiem możliwości zaskarżenia postanowienia Sądu Okręgowe- go w K. VIII Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Karnych z 8 wrze - śnia 202 0 r. (sygn. akt […] ), wskazanego jako ostateczne orzeczenie w spr awie, w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna. Wskazał on bowiem , że postanowienie to, ze względu na brzmienie art. 7 § 5 k.k.w., nie podlegało zaskarżeniu. Zgodnie z art. 7 § 5 k.k.w. p o rozpoznaniu skargi sąd orzeka o utrzymaniu w mocy, uchyleniu albo zmianie zaskarżonej decyzji; na postanowienie sądu zażalenie nie przysługuje. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalił się pogląd prawny, wedle którego, gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis nieprzewiduj ący w danym przypadku środka odwoławczego, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie o jego odrzuceniu (pozostawieniu bez rozpoznania), wydane w opar- ciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (zob. m.in. postano- wienia TK z: 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 11 grud- nia 2015 r., sygn. Ts 253/15, OTK ZU B/2016, poz. 378; 2 lutego 2016 r., sygn. Ts 184/15, OTK ZU B/2016, poz. 159 oraz 5 kwietnia 2017 r., sygn. Ts 222/16, OTK ZU B/2017, poz. 81). Stanowisko to zostało zaaprobowane w postanowieniu pełnego składu TK z 10 mar- ca 2015 r. , sygn. SK 65/13 (OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35) i wiąże Trybunał w obecnym składzie stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine u . o . t . p . TK. OTK ZU B/2023 Ts 95/21 poz. 261 4 W świ etle powołanego wyżej orzecznictwa Trybunał u s karżący – przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną – zobowiązany był zatem wnieść zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 8 września 2020 r. w celu wyczerpania drogi prawnej i uzyska nia osta- teczne go orzeczeni a wydanego w opar ciu o zaskarżony w skardze przepis nieprzewiduj ący środka odwoławczego . Z treści skargi konstytucyjnej wynika, że s karżący , kwestion ując brak możliwości zaskarżenia tego postanowienia , nie zainicjował postępowania odwoławczego zł oż onym zażaleni em . W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdz ił , że skarżący nie dyspo- nuje ostatecznym orzeczeniem w sprawie , rozstrzygającym o brak u możliwości wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z 8 września 20 20 r . Skarżący nie wyczerpał drogi prawnej w sprawie , w związku z czym nie uzyskał ostatecznego orzecze- nia opartego na kwestionowanym przepisie k.k.w., który zgodnie z zarzutem sformułowanym w petitum skargi konstytucyjnej „uniemożliwia zaskarżenie rozstrz ygnięcia sądu penitencjar- nego i poddania go kontroli instancyjnej, ograniczając tym samym drogę do sądu”. Niespełnienie powyższej przesłanki stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Biorąc powyższe pod uwagę , Tr ybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skar dze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia .