Ts 154/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 maja 2023 r. Pozycja 180 POSTANOWIENIE z dnia 8 listopada 2022 r. Sygn. akt Ts 154/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. o zbadanie zgodności : 1) art. 540 § 1 alternatywn ie całej ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks po- stępowania karnego (Dz. U. Nr 89 poz. 555, ze zm.) w zakresie, w jakim „ nie określa zasad wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem są- du ” , z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2 ) art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w po- stępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez pro- kuratora i postępowaniu sądowym bez ni euzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości: a) zaskarżenia postanowienia sądu o: – odrzuceniu skargi, – oddaleniu skargi, – odmowie zwolnienia od kosztów sądowych; b) możliwości wniesienia ska rgi na przewlekłość postępowania toczącego się wskutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania, z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7; art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2; art. 45 ust. 1 w z wiązku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 w zwią zku z art. 2; art. 176 ust. 1 w związku z art. 7 Konstytucji, lub całej przywołanej wyżej ustawy w takim samym zakresie, z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 7; art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 i 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7; art. 176 ust. 1 w związku z ar t. 7 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2023 Ts 154/22 poz. 180 2 U Z A SADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 lipca 2022 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, sformułowa - nym na tle następującego stanu faktycznego. 1.1. Postanowieniem asesora Prokur atury Rejonowej w W. z 12 listopada 2020 r. ([…] ) odmówiono skarżącemu wszczęcia śledztwa wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie. Sąd Rejonowy w W. Wydział XIV Karny postanowieniem z 1 czerwca 2021 r. (s ygn. akt […] ) zaskarżone zażalenie utrzyma ł w mo cy. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zaża - lenie. Zarządzeniem s ędziego tego sądu z 22 czerwca 2021 r. (sygn. akt jw.) wniesione zaża - lenie pozostawiono w aktach sprawy bez nadawania mu dalszego biegu oraz pouczono skarżącego, iż środek odwoławczy od tego z arządzenia nie przysługuje. Pismem z 18 sierpnia 2021 r. ( data doręczenia) skarżący wniósł o stwierdzenie niewa - żności postępowania zakończonego postanowieniem z 1 czerwca 2021 r. Sąd Okręgow y w W. X Wydział Karny - Odwoławczy postanowieniem z 16 września 202 1 r. (syg n. akt […] ) nie wznowił postępowania. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie. Zastępca Przewodnicząc ego X Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w W. zarządzeniem z 25 października 2021 r. (sygn. akt […] ) odmówi ł skarżącemu przyjęcia zażalenia . Postanowieniem tego sądu z 13 grudn ia 2021 r. (sygn. akt […] ) pozostawiono bez rozpoznania wniesioną przez skarżącego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez proku - ratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie. Przewodnicząc y X Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w W. pis - mem z 12 stycznia 2022 r. poinformowa ł skarżącego o niezaskarżalności wskazanego posta - nowienia z 13 grudnia 2021 r. i przypomniał, iż został o tej okoliczności prawidłowo pouczony w treści zaskarżonego orzeczenia. Sąd Apelacyjn y w W . II Wydział Karny (dalej: Sąd Apelacyjny w W. ) postano - wieniem z 16 maja 2022 r. (sygn. a kt […] ) utrzyma ł w mocy zarządzenie Sądu Okręgowego w W. IX Wydział Karny Gospodarczy z 1 kwietnia 2022 r. (syg n. akt […] ) odmawiające skarżącemu przyjęcia jego wniosku o wznowienie post ępowania w sprawie […] jako niedo - puszczalnego z mocy ustawy. Postanowieniem z 10 czer wca 2002 r. (syg n. akt […] ) Sąd Apelacyjny w W. utrzyma ł w mocy zaskarżone przez skarżącego postanowienie Sądu Okręgowego IX Wydział Karny Gospodarczy w W. z 1 kwietnia 2022 r. (sygn. akt […] ) nieuwzględniające wnios ku pełnomo - cnika skarżącego o zasądzenie na jego rzecz zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Przewodnicząc y X Wydziału Karnego - Odwoławczego Sądu Okręgowego w W. pis - mem z 9 lutego 2022 r. poinformowa ł skarżącego, iż wniesiona przez niego skarga na prze - wlekłość postępowania prowa dzonego przed Sądem Okręgowym w W. (sygn. akt […] ) jest niedopuszczalna i nie wywołuje skutków prawnych. S ędzi a Sądu Apelacyjnego w W. zarządzeniem z 18 lutego 2022 r. (sygn. akt […] ) pozostawi ł bez dalszego biegu pismo skarżącego datowane na 29 stycznia 2 022 r. , dotyczące „skargi na postępowanie skargowe”. OTK ZU B/2023 Ts 154/22 poz. 180 3 1.2. Postanowieniem asesor a Prokuratury Rejonowej w W. z 26 lutego 2021 r. ( […] ) umorzono postępowanie przygotowawcze zainicjowane zawiadomieniem złożonym przez skarżącego. Od tego orzeczenia skarżący w niósł zażalenie. Sąd Rejonow y w W. III Wydział Karny postanowieniem z 17 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) nie uwzględnił zażalenia. Z arządzeniem Sądu Okręgowego w W. z 19 stycznia 2022 r. (sy gn. akt […] ) od - mówi o no skarżącemu przyjęcia wniosku o wznowienie p ostępowania. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W. z 15 czerw ca 2022 r. (sygn. akt […] ) zas - karżone zarządzenie utrzymano w mocy. 1.3 . Sąd Apelacyjn y w K. II Wydział Karny postanowieniem z 1 marca 2022 r. (sygn . akt […] ) pozostawi ł bez rozpoznania wniesioną przez skarżącego skargę w przedmiocie stwier dzenia przewlekłości w postępowaniu sądowym prowadzonym przed S ądem Okrę - gowym w K. (sygn. akt […] ). Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie. Zastępc a Przewodni czącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w K. pismem z 9 czerwca 2022 r. (sygn. akt […] ) poinformowa ł skarżącego, iż zaskarżone postanowienie jest prawomocne i nie przysługuje od niego zażalenie. 2. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 2 września 2022 r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Pismem z 7 października 2022 r. (data nadania) skarżący odniósł się do tego zarządzenia oraz wniósł o przedłużenie terminu wskazanego w zarządzeniu. Wniosek ten zos tał odrzucony postanowieniem Trybunału Konstytucyjnego. 3. Kwestionowanym w skardze regulacjom prawnym skarżący zarzucił, iż stanowiąc podstawę orzeczeń wydanych w ramach poszczególnych postępowań sądowych objętych wniesioną skargą konstytucyjn ą , doprowad ziły do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw, albowiem nie określają one ani zasad wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem sądu, ani możliwości zaskarżenia postanowienia sądu o odrzuceniu lub oddaleniu skargi na przewlekłość postęp owania , ani możliwości zaskarżenia postanowienia sądu o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, ani też możliwości wniesienia skargi na przewlekłość postępowania toczącego się wskutek wniesienia skargi na przewlekłość postępowania lub postępowania o ustano wienie pełnomocnika z urzędu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t. p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w us tawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe , gdy braki te nie zostały usunięte w ter - minie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna. Jak stanowi art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na za sadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Try - bunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu norma - tywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach al bo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Trybunał poddaje zatem kontroli konstytucyjnej konkretną normę, która stała się podstawą OTK ZU B/2023 Ts 154/22 poz. 180 4 wydania ostatecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego, określonych w Konstytucji (zo b. wyrok TK z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15, OTK ZU A/2017, poz. 51 ). Z tego względu art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK przewiduje, że skarga konstytucyjna powinna zawierać wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skar - żącego oraz w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone. Skarga konstytucyjna jako środek prawny inicjujący postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym ma zatem charakter abstrakcyjno - konkretny, gdyż jej wniesienie wymaga wykazania naruszenia prawa podmiotowego i ostatecz nego orzeczenia jako środka naruszenia (elementy kontroli konkretnej) oraz niekonstytucyjności podstawy prawnej orzeczenia (element kontroli abstrakcyjnej), a także istnienia związku pomiędzy naruszeniem prawa podmiotowego a pozostałymi przesłankami (zob. wyroki pełnego składu TK z: 17 lipca 2013 r., sygn. SK 9/10, OTK ZU nr 6/A/2013, poz. 79; 25 września 2019 r., sygn. SK 31/16, OTK ZU A/2019, poz. 53 oraz postanowienie pełnego składu TK z 11 czerwca 2008 r., sygn. SK 48/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 93). Z tego względu Trybunał Konstytucyjny, oceniając sposób naruszenia wskazany w skardze konstytucyjnej, związany jest zarówno zakresem zaskarżenia (art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK) , jak i treścią załączonych do skargi konsty - tucyjnej orzeczeń (art. 53 ust. 2 pkt 1 - 2 u.o.t.p.TK) . Z mocy art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK ciężar uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną kon - stytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, spoczywa na skarżącym (z ob. postanowienie pełnego składu TK z 22 lipca 2015 r., sygn. SK 20/14, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 115) . Badana skarga konstytucyjna nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK wymogu wskazania wolności lub praw skarżące go oraz sposobu w jaki je go zdaniem zostały one naruszone. Nie spełnia także określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK wymogu uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżąc e go , z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W petitum skargi skarżąc y zarzucił wskazanym przepisom ustawy (przedmiot kontroli) niezgodność ze wskazanymi przepisami Konstytucji (wzorzec kontroli). Jednak uzasadnienie skargi, za wyjątkiem posz czególnych cytatów z orzeczeń Trybunału i wskazywania nieskonkretyzowanych, ogólnych twierdzeń , nie zawiera argumentów ani dowodów na poparcie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanych norm. Skarżąc y nie wskazał, jakie je go prawa lub wolności wynikające ze wskazanych przepisów Konstytucji oraz w jaki sposób zostały naruszone przez oparcie wskazan ych orzecze ń na kwestionowanych w skardze przepisach prawa. Nie wskazał także związku zachodzącego między naruszeniem praw podmiotowych i ostatecznym orzeczeniem jako środkiem naru - szenia oraz niekonstytucyjnością podstawy prawnej tego orzeczenia, co stanowi zasadniczy wymóg skargi konstytucyjnej, wynikający bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji (zob. wyroki pełnego składu TK z: 17 lipca 2013 r., sygn. SK 9/10, OTK ZU nr 6/A/2013, poz. 79; 25 września 2019 r., sygn. SK 31/16, OTK ZU A/2019, poz. 53 oraz postanowienie pełnego składu TK z 11 czerwca 2008 r., sygn. SK 48/07 OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 93). Ponieważ związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz wy danego w sprawie ostatecznego orzeczenia, skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK (zob. postanowienia TK z: 22 maja 2018 r., sygn. Ts 27/17, OTK ZU B/2018, poz. 119; 16 lipca 2018 r., sygn. Ts 212/17, OTK ZU B/2018, poz. 169 ; 11 września 2018 r., sygn . Ts 18/17, OTK ZU B/2019, poz. 150; 21 maja 2019 r., sygn. Ts 51/18, OTK ZU B/2020, poz. 174 ; 16 października 2019 r., sygn. Ts 232/17, OTK ZU B/2020, poz. 39; 14 listopada 2019 r., sygn. Ts 13/19, OTK ZU B/2020, poz. 63). W prz eciwnym razie żądanie kontroli w trybie skargi konstytucyjnej byłoby oderwane od rozstrzygnięcia kształtującego prawa lub obowią - zki skarżące go jako konkretnego, zindywidualizowanego podmiotu (zob. wyrok z 3 czerwca 2020 r., sygn. SK 36/19, OTK ZU A/2020, p oz. 23), co naruszałoby – wynikający z art. 79 OTK ZU B/2023 Ts 154/22 poz. 180 5 ust. 1 Konstytucji – wymóg wykazania doznania naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw o charakterze osobistym i bezpośrednim (zob. postanowienie pełnego składu TK z 10 mar ca 2015 r. sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). Skarżący wniósł jedną skargę konstytucyjną obejmującą kilka postępowań sądowych , zakończonych wydaniem różnych orzeczeń. Uzasadnienie skargi nie wskazuje jednak , w jaki sposób kwestionowane przepisy doprowadziły do naruszenia konsty tucyjnych wolności lub praw skarżącego przez zdeterminowanie treści orzeczeń wydanych w poszczególnych sprawach objętych wniesioną skargą konstytucyjną. Okoliczność ta stanowi ujemną przesłankę procesową w postępowaniu w trybie skargi konstytucyjnej (zob. wyrok TK z 19 lipca 2022 r., sygn. SK 20/19, OTK ZU A/2022, poz. 52 oraz postanowienie TK z 6 czerwca 2018 r., sygn. SK 44/15, OTK ZU A/2018, poz. 37 ) . Powyższe wątpliwości nie zostały również wyjaśnione we wniesionym 7 p aździernika 2022 r. piśmie skarżące go, stanowiącym odpowiedź na zarządzenie s ędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 września 2022 r. , wzywające zarówno do określenia sposobu naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw wynikających ze wskazanych w skardze przepisów Konstytucji, jak i do uza sadnienia zarzutu niezgodności kwe stio - nowanych w skardze przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Należy również zastrzec, iż oceny tej nie zmienia okoliczność odrzuce ni a wniosku o przedłużenie terminu usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej, albowiem wniosek ten dotyczył jedynie załączników skargi , nie zaś przesłanek normowanych art. 53 ust. 1 pkt 2 - 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny od mówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK stwierdzając, iż skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 - 3 u.o.t.p.TK. P OUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.T K skarżące mu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowieni e w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.