Ts 117/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 kwietnia 2023 r. Pozycja 84 POSTANOWIENIE z dnia 16 listopada 2021 r. Sygn. akt Ts 117/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D.G. w sprawie zgodności: art. 357 § 2 1 w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.) w zakresie , w jakim wyżej powołane „ przepisy nie przyznają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeż eli nie jest on stroną po - stę po wania rozpoznawczego” , z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczy po - spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 21 kwietnia 2021 r. (data nadania) D.G. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 1. Sąd Rejonowy w G. Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejono wy) postanowieniem z 7 lipc a 2020 r. (sygn. akt […] ) zabezpieczył roszczenie powódk i przeciwko Gminie Miasta G. o ustalenie, że „powódce przysługuje prawo do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu oraz o nakazanie wstrzymania wykonania wprowadzenia w posia danie i opróżnienia lokalu mieszkalnego (…) w G . – poprzez wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego w postaci postanowien ia Sądu Rejonowego w G. z 5 sierpnia 2019 r. o przysądzeniu własności, sygn. akt […] ” , na podstawie którego skarżący stał się wła ścicielem wymienionego lokalu miesz- kalnego. Pismem z 7 września 2020 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia powyższego postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i doręczenie jego odpisu wraz z uza- sadnieniem. 2 . P ostanowieniem z 10 września 2020 r. (sygn. akt jw.) Sąd Rejonowy odrzucił wnio- sek skarżącego „jako złożony przez osobę nieuprawnioną, niebędącą stroną postępowania”. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 2 W uzasadnieniu podał, że na mocy art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym ma art. 357 § 2 1 k.p.c. Zgodnie z tym prze- pisem postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy pod- lega ono zaskarżeniu i t ylko na żądanie strony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia dorę- czenia postanowienia. Postanowienie z uzasadnieniem doręcza się tylko tej stronie, która za- żądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem . Sąd uznał, że stronami przedmiotowego postępowania jest powódka i Gmina Miasta G . jako pozwana. Skarżący nie jest zaś stroną procesu . N ie zgłosił również w nim udziału jako np. interwenient uboczny. Zdaniem Sądu o koliczność, że „w drodze postępowania egzekucyjnego stał się on wł aścicielem lokalu, którego dotyczy żądanie pozwu, jak i postanowienie o udzielenie zabez- pieczenia, nie oznacza (…), że należy traktować go «jak» stronę procesu. Niezależnie od tego, że postępowanie o udzieleni u zabezpieczenia faktycznie zobowiązuje [skarżą cego] do zanie- chania czynności w celu wprowadzenia go w posiadanie i opróżnienie lokalu, [skarżącemu] nie przysługuje status strony procesu, nie występuje on też jako interwenient uboczny i dlate- go nie jest uprawniony do żądania sporządzenia uzasadnienia p ostanowienia z 7 lipca 2020 r. o udzieleniu zabezpieczenia ” (s. 2 uzasadnienia postanowienia) . Pismem z 2 października 2020 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowie- nie, które Sąd Rejonowy postanowieniem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […] ) odda lił. 3 . W skardze konstytucyjnej skarżący stwierdził, że art. 357 § 2 1 w zw iązku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. „ jest niezgodny z przepisami art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP, gdyż rozumiany w ten sposób, że nie jest stroną postępowania zabezpi eczającego obowiązany niebędący stroną postępowania rozpoznawczego, pozbawia podmiot, którego, chociażby tym- czasowo, pozbawiono możliwości realizowania prawa własności uprawnienia do żądania zweryfikowania zasadności owego pozbawienia przez sąd w postępowa niu instancyjnym” (s. 4 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Określając powód wskazania w petitu m skargi kon- stytucyjnej art. 357 § 2 1 k.p.c. jako niezgodnego z podanymi przepisami Konstytucj i wyjaśnił, że Sąd Rejonowy, na podstawie tego przepisu, „odmówił skarżącemu sporządzenia uzasad- nienia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia i w efekcie pozbawił go możliwości za- skarżenia tego postanowienia, tj. orzekł prawomocnie o jego prawach” (s. 4 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). Skarżący poinformował, że o d postanowienia Sądu Rejonowego z 19 stycznia 2021 r. „kończącego postępowanie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia nie przysługiwał obo- wiązanemu żaden nadzwyczajny środek zaskarżenia , w związku z czym żaden taki środek nie został wniesiony” (s. 4 uzasa dnienia skargi konstytucyjnej). 4 . Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 maja 2021 r., wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) , skarżący został wezwany do usunięcia, w zakreślonym terminie, braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręcze- nie dwóch odpisów skargi konstytucyjnej z załącznikami oraz udokumentowani e daty (poda- nej jako 28 stycznia 2021 r.) doręczenia skarżącemu postanowienia Sądu Rejonowego z 19 sty cznia 2021 r. (sygn. akt […] ) p op rzez doręczenie poświadczonej za z godność z orygi- nałem koperty wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub potwierdzenia jej odbioru. W odpowiedzi na zarządzenie skar żący, w załączeniu do pisma z 7 czerwca 2021 r. (data nadania), przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopert ę , w której pełnomoc- nik skarżącego otrzymał postanowienie Sądu Rejonowego z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z kopią duplikatu potw ierdzenia odbioru wymienionej przesyłki ( s ąd reklamował przesyłkę na p oczcie) oraz dwa odpisy skargi konstytucyjnej z załącznikami. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wy daje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego bieg u, gdy spełnia ona okre ślone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. Skarga konstytucyjna jest kwalifikowanym środkiem ochrony wolności lub praw, który musi spełniać szereg przesłanek warunkujących jego dopuszczalność. Zasadniczo zosta- ły one uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Doprecyzowanie wymienionego przepisu Konstytucji nastąpiło w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zobowiązuje skarżącego do okre- ślenia kwestionowanego pr zepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie któ- rego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdze nia niezgodności z Konstytucją. W świetle powołanych regulacji praw- nych przedmiotem zaskarżenia mogą być zatem jedynie przepisy, na podstawie których sąd orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. W rozpoznawanej skar dze konstytucyjnej skarżący zakwestionow ał art. 357 § 2 1 w związku z art. 741 § 1 i art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa- nia cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm. ; dalej: k.p.c. ). Sąd Rejonowy w G . Wydział I Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 10 września 2020 r. (sygn. akt […] ) od- rzucił wniosek skarżącego o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 7 lipca 2020 r. (sygn. akt jw.). Powołując się na art. 357 § 2 1 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k. p.c. , na mocy którego przepis wymieniony na wstępie ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym, stwierdził, że wniosek został złożony przez osobę nieuprawnioną, która nie była stroną postę- powania. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowie nie, które Sąd Rejonowy postanowie- niem z 19 stycznia 2021 r. (sygn. akt […] ) oddalił. Powyższe postanowienie uprawomocniło orzeczenie z 10 września 2020 r. Nadało ostateczny charakter merytorycznemu rozstrzygnię- ciu o wolnościach lub prawach skarżącego. Od nosząc powyższ e do podanego w petitum skargi konstytucyjnej przedmiotu zaskar- żenia w postaci wskazanych przez skarżącego przepisów, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że za kwestionowany ar t . 741 § 1 k.p.c., zgodnie z którym na postanowienie sądu pierwszej i nstancji w przedmiocie zabezpieczenia przysługuje zażalenie, nie był podstawą prawną okre- ślonego orzeczenia oraz nie został powołany w sprawie. Oznacza to, że przepis ten został nie- prawidłowo wskazany jako przedmiot kontroli. 3. S karżący , jak stwierdził T rybunał, spełnił wymóg zawarty w art. 79 ust. 1 Konsty- tucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, wskazując jako przedmiot kontroli art. 357 § 2 1 oraz art. 13 § 2 k.p.c. W związku z tym analizie poddano następnie spełni enie warun ku określon ego w art . 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK w postaci obowiązku uzasadnienia zarzutu nie- zgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie . W świetle tego przepisu skarżący był związany nakazem wykazania bezpo- średniego związku pomiędzy treścią zaskarżonych przepisów a naruszeniem podanych wol- ności lub praw konstytucyjnych, czyli uprawdopodobnienia, że naruszenie to było wynikiem określonego sformułowania kwestionowanych regulacji ustawowych, którym zarzucana jest niekonstytucyjność. OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 4 Na skarżącym c iążył zatem obowiązek skonfrontowania treści zaskarżonego w skar- dze konstytucyjnej art. 357 § 2 1 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c. ze wskazanym w peti tum skargi prawem do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 oraz art. 78 Konstytucji. Z godnie z pierw- szym z powołanych przepisów k.p.c. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym sąd uzasadnia tylko wtedy, gdy podlega ono zaskarżeniu, i tylko na żądanie s trony zgłoszone w terminie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia . P ostanowienie z uzasadnieniem dorę- cza się tylko tej stronie, która zażądała sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem . A rt. 13 § 2 k.p.c. stanowi natomiast , że przepisy o procesie stosuje się od- powiednio do innych rodzajów postępowań unormowanych w niniejszym kodeksie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej . Trybunał uznał, że skarżący nie dopełnił wskazanego na wstępie warunku. N ie wykazał bowiem , że do naruszenia jego praw podmiotowych doszło z powodu treści zakwestionowanych regulacji. Argumentacja skarżącego opiera się na kwe- stionowaniu wydan ego w sprawie postanowienia oraz stanowisk a S ądu wyrażonego w jego uzasadnieniu . W ocenie skarżącego „sąd w obu postanowieniach (z 10 września 2020 r. i z 19 sty cznia 2021 r.) błędnie uznał, iż stroną postępowania zabezpieczającego, będącego postępowaniem wpadkowym, jest wyłącznie strona postępowania głównego (rozpoznawcze- go). Rozróżnić należy bowiem te dwa postępow ania, uregulowane w dużej mierze niezależnie od siebie przepisami Kodeksu postępowania cywilnego” (s. 2 uzasadnienia skargi konstytu- cyjnej). W jego ocenie „odmowa obowiązanemu możliwości zaskarżenia postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (w następstwie odrzucenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia, które miało zostać zaskarżone), tj. osobie, która na podstawie owego posta- nowienia jest pozbawiona możliwości realizowania swego prawa własności, stanowi narusze- nie praw chronionych konstytucyjn ie” (s. 3 uzasadnienia skargi konstytucyjnej ) . Powołując art. 357 § 2 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. skarżący uznał, że wykładnią wymienionych „ przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dokonaną przez sąd, pozbawiony został prawa do bycia wysłuchanym w swo jej sprawie – sąd po prostu pozbawił go prawa korzystania z jego własności i jednocześnie odmówił wysłuchania go zamykając drogę do wniesienia za- żalenia. Tym samym [skarżącemu] odmówiono prawa do rozpoznania jego sprawy właściwy, niezależny, bezstronny i n iezawisły sąd, tj. sprawy pozbawienia możliwości realizowania prawa własności nieruchomości” (s. 3 uzasadnienia skargi konstytucyjnej). A rgumentacja skarżącego , jak stwierdza Trybunał Konstytucyjny, podana w uzasad- nieniu rozpoznawanej skargi konstytucyjne j , nie spełnia warunku określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku ze stanowiskiem skarżącego wyrażon ym w uzasadnieniu skargi konstytu- cyjnej Trybunał podkreśl a , że przedmiotem skargi mo że być tylko przepis, który stanowił podstaw ę rozstrzygnię cia sprawy indywidualnej , z którego wydaniem skarżący wiąże naru- szenie przysługujących mu wolności lub praw konstytucyjnych. Nie może być nim natomiast słuszność wydania rozstrzygnięcia. W ramach skargi konstytucyjnej Trybunał nie dokonuje kontroli sposobu stosowania przepisów przez organy orzekające w sprawie, ponieważ nie pełni funkcji kolejnej instancji sądowej w ramach rozpoznania konkretnego sporu istniejącego między stronami . Trybunał , jako sąd prawa , nie jest powołany do oceny indywidulanego roz- strzy gnięcia sądowego pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, czy nawet Kon- stytucją (zob. postanowienie TK z 5 listopada 2015 r., sygn. Ts 265/15, OTK ZU B/2016, poz. 222). Trybunał Konstytucyjny jest sądem prawa, którego zadaniem – z woli ustawodaw- cy konstytucyjnego – jest ocena zgodności z przepisami Konstytucji podstawy normatywnej ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie podmiotu wnoszącego skargę konstytucyjną (zob. postanowienie TK z 7 lutego 20 12 r., sygn. Ts 309/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 191). Trybunał Konstytucyjny stwierdza , że podany w petitum niniejszej skargi kon sty - tucyjnej wniosek o stwierdzenie, że kwestionowane przepisy w zakresie, w jakim „nie przy - znają obowiązanemu przymiotu strony postępowania zabezpieczającego, jeżeli nie jest on OTK ZU B/2023 Ts 117/21 poz. 84 5 st roną postępowania rozpoznawczego ” s ą niezgodne z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji , stanowi zarzut skierowany w istocie przeciwko zachodzącemu w obowiązującym stanie prawnym zaniechaniu prawodawczemu . W kompetencjach Trybunału Konstytucyjnego nie leży o rzekanie o zaniechaniu prawodawczym , albowiem – jako tzw. ustawodawca negatywny – jest powołany do orzekania o konstytucyjności bądź niekonstytucyjności obowiązujących aktów normatywnych. Nie może natomiast, w ramach przyznanych mu kompetencji , dopisywać o dpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów normatywnych (zob. posta - nowienie TK z 8 grudnia 2015 r., sygn. Ts 304/15, OTK ZU nr 6/B /2015, poz. 738). Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postan owił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.