Ts 102/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 maja 2023 r. Pozycja 170 POSTANOWIENIE z dnia 12 października 20 2 1 r. Sygn. akt Ts 102/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej D.D. o zbadanie zgodności : 1) art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed są- dami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 , ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 78 związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418) w związku z art. 188 ustawy wymienionej w p unkcie 1 z art. 45 ust. 1, art. 78 związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji ; 3) art. 57 § 3 ustawy wskazanej w p un k cie 1 z art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić n ada nia dalsz ego bieg u skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 lipca 20 20 r. (data nadania) D .D. (dalej: skarżący), reprezentowan y przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu fak- tycznego . Zarządzeniem z 30 października 2014 r. Prezes Sądu Rejonowego w Z. wszczął postę- powanie konkursowe na stanowisko dyrektora tego sądu. Do konkursu przystąpiło 8 osób, a ostatecznie ukończyło go 5 osób , w tym skarżący. Komisja K onkursowa 2 marca 2015 r. podjęła uchwałę, w któr ej podała wyniki osiągnięte przez uczestników oraz wskazała wybra- nego kandydata na stanowisko dyrektora (dalej: uchwał a rozstrzygająca konkurs) . Skarżący złożył skargę na uchwałę Ko misji Konkursowej (pierwotnie był to pozew wniesion y do Sądu Rejonowego w Z. , który został przekazany do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądow i Admini- stracyjnemu w W. ) . D omagał się w niej unieważnienia lub uchylenia uchwały . Skargę argu- mentował tym, że zgodnie z przepisami prawa , jako osoba niepełnosprawna , ma on pierw- szeństwo w zatrudnieniu , spełni ł bowiem wszystkie wymogi konieczne do objęcia tego stanowiska. Strona przeciwna wskazał a na indywidualną uchwałę K omisji K onkursowej z 2 marca 2015 r., którą stwierdziła, że skarżący nie posiada wiedzy w zakresie zarządzania instytucjami publicznymi, finansów publicznych, prowadzenia inwestycji i gospod arowania OTK ZU B/2023 Ts 102/20 poz. 170 2 mieniem Skarbu Państwa, a tym samym nie spełnia wszystkich kryteriów wymaganych do objęcia tego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (dalej: WSA) wyrokiem z 21 lutego 2017 r. (sy gn. akt […] ) uchylił zaskarżoną uchwałę z 2 marca 2015 r. rozstrzygającą konkurs. Skar- żący złożył skargę kasacyjną, w której zaskarż ył powyższy wyrok WSA w części dotyczącej nierozstrzygnięcia o uchwale indywidualnej K omisji K onkursowej z 2 marca 2015 r. oraz w zakresie , w jakim nieuznane zostały jego kompetencje i wiedza, m.in. z zakresu zarządza- nia instytucjami publicznymi . Na powyższe orzeczenie WSA s kargę kasacyjną złożyła rów- nież strona przeciwna. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 17 września 2019 r. ( sygn . akt […] ) uchylił zaskarżony wyrok WSA w całości i oddalił skargę kasacyjną skarżącego. W uzasadnieniu wyroku NSA uznał, że § 13 ro zporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418; dalej : rozporządzenie) jest przepisem procesowym, a nie materialno- prawnym. W ocenie tego Sądu zaskarżona uchwała rozstrzygająca konkurs nie narusza prawa materialnego. Jego ewentualne naruszenie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik spra- wy , więc brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały rozstrzygającej konkur s. NSA wskazał również , i ż dokonana 2 marca 2015 r. ocena wiedzy kandydata (skarżącego) przez K omisję K onkursową jest jednym z elementów uzasadnienia zaskarżonej uchwały rozstrzyga- jącej konkurs, a nie odrębn ym rozstrzygnięciem. Zdaniem skarżącego art. 18 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowa- niu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm. ; dalej: p . p . s . a . ), „do- z wala Sądowi II instancji na rozpoznanie skargi, czyli na podjęcie i rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministrac yjnej w I instancji”, przez co narusza prawo do właściweg o rozpatrzenia sprawy , „ po jej drugoinstancyjnym rozp atrzeniu i zakwalifikowaniu prz ez Sąd II instancji zaskarżonego orzeczenia do wzruszenia, a następnie zrealizowania przez ten Sąd pierwszoin- stancyjn ego postępowania w sprawie , polegającego na rozpatrzeniu skargi i podjęciu roz- strzygnięcia kończącego rozpatrywanie sprawy (…)” ‒ art. 45 ust . 1 Konstytucji. P ozbawia „ prawa do środka odwoł awczego i z ła mania wiążącej się z tym prawem zasady rozpatrywania spraw sądowych w co najmniej dwuinstancyjnym postępowaniu (…) ” ‒ art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji . W ocenie skarżącego wskutek zastosowania § 13 rozporządzenia , „jako przepisu postępowan ia (przepisu procesowego)” doszło do naruszenia wskazanych po- wyżej praw podmiotowych skarżącego. W skazuje także na zarzut nieu w zględnienia przez NSA przepisu art. 57 § 3 p.p.s.a. „pozwalającego na uznanie, że – w jego celowościowej wy- kładni, obliguje on do rozdzielenia skarg (zaskarżeń)” , co narusza jego prawo do sądu. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 19 sierpnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące go 27 sierpnia 2020 r.) skarżący – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – został wezwany do usunięcia brak ów formaln ych skar- gi konstytucyjnej przez : doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginał em wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2019 r. (sygn. akt […] ) oraz wy- roku Wojewódzkiego Sąd u Administracyjnego w W. z 21 lutego 20 17 r. (sygn. akt […] ), a także udokumentowanie dat: doręczenia orzeczenia wskazanego jako ostateczne, złoż enia wniosku o ust anowienie pełnomocnika z urzędu i doręczenia pełnomocnikowi rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeni u go pełnomocnikiem skarżącego. W pi śmie procesowym, wniesionym do Trybunału 3 sierpnia 2020 r. (data nadania), s karżąc y wykonał powyższe zarządzeni e . OTK ZU B/2023 Ts 102/20 poz. 170 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje kons tytucyjne wolności lub prawa zo- stały naruszone, ma prawo, na zasadach określo nych w ustawie, wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego w olnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wspomniane zasady korzystania z tego środka ochrony wolności i praw precyzują przepisy u.o.t.p.TK. Zgodnie z art. 77 ust. 1 tej ustawy, skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyc zerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 44 ust. 2 zdanie pierwsze u.o.t.p.T K, w razie nie możności poniesie- nia kosztów pomocy prawnej , skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego swojego miej- sca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Jak stanowi art. 44 ust. 3 zdani e pierwsze u.o.t.p.TK, zło- żenie wniosku wstrzymuje bieg terminu do wniesienia sk argi konstytucyjnej (zob. posta no- wienie TK z 21 marca 2013 r., SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37). Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK, wznowienie biegu tego ter minu następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wy- znaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (zob. m.in. postanowieni e TK z 9 październi ka 2006 r., Ts 91/06, OTK ZU nr 5/B/2006, poz. 247 i pow ołane wyżej z 21 marca 2013 r., SK 32/12). Trybunał przypomina, że w myśl art. 36 u.o.t.p.TK , w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie , do postępowania przed Trybunałem stosuje się odp owiednio przepisy usta wy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 , ze zm.; dalej: k.p.c.). Z powodu braku odrębnej regula cji w u.o.t.p.TK termin, o któ rym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, oblicza się zgodnie z przepisami k.p.c. , a w myśl ode słania wyni- kającego z art. 16 5 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Stosownie do art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ; dalej: k.c. ), jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, to miesiąc liczy się za dni trzydzieści. 2. O stateczn ym orzeczenie m w sprawie wskaza nym przez skarżącego jest wyrok Na- czelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2 019 r. (sygn. akt […] ), który został mu do- ręczony 4 listopada 2019 r., a więc od tego dnia rozpoczą ł bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. Tym samym , choć termin rozpoczyna bieg od doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia, dnia doręczenia nie uwzględnia się podczas obli- czania 90 dniowego terminu ( art. 111 § 2 k.c.) . S karżący poinformował, że z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w ce- lu sporządzenia s kargi konstytucyjnej wystąpił 27 stycznia 2020 r., a więc 84 dni po doręcze- niu ostatecznego orz eczenia (26 dni w listopadzie, 31 dni w grudniu, 27 dni w styczniu) . Jed- nocześnie z dniem 27 stycznia 2020 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. , wyznaczające imiennie radcę praw- nego w spra wie skarżącego, zostało doręczone pełn omocni kowi 13 lipca 2020 r. Oznacza to, że pierwszego dnia po dniu doręczenia nastąpiło wznowienie biegu terminu do wniesienia OTK ZU B/2023 Ts 102/20 poz. 170 4 skargi konstytucyjnej. W konsekwencji na wniesienie sk argi konstytucyjnej pozostało 6 dni (90 dni pomniejszone o 84 dni). Koniec biegu tego terminu przypada ł na 19 lipca 2020 r. (niedziela). Wobec powyższego skarżący powinien był wnieść skargę najpóźniej 20 lipca 2020 r. (w poniedziałek), gdyż jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą ( art. 115 k.c. ) . T ymczasem skarga została wniesiona dopiero we wtorek, 21 lipca 2020 r. (data nadania), tj. 1 dzień po upływie terminu. Ostatnim dniem do wniesienia skargi konstytucyjnej był 20 lipca 2020 r. (poniedzia- łek), r ównież wtedy , jeśli dzień wstrzymania biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyj- nej, tj. 27 stycznia 2020 r. nie zostałby wliczony do 90 dniowego terminu (por. np. postano- wieni a TK z : 3 czerwca 2011 r., sygn. Ts 294/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 378; 23 paź- dziernika 2017 r., sygn. Ts 107/17, OTK ZU B/2018, poz. 127; 5 grudnia 2018 r., sygn. Ts 66/18, OTK ZU B/2018, poz. 38) . Konkludując Trybunał stwierdza, że rozpatrywana sk arga konstytucyjna została wnie- siona z przekroczeniem terminu określonego w u.o.t.p.TK , co uzasadnia odmowę nadania skardze dalszego biegu. Okoliczność ta jest zarazem samodzielną podstawą tej odmowy (art. 77 ust. 1 w związku art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK). 4 . N iezależnie od powyższego Trybunał wskazuje, że skarżący sformułował zarzut niewłaściwego zastosowani a § 13 rozporządz enia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie konkursu na stanowisko dyrektora sądu albo zastępcy dyrektora sądu (Dz. U. poz. 1418) w jego sprawie „jako przepisu postę powania (przepisu procesowego)”, a nie jako zarzut wadliwości wskazan ego przez niego przepisu rozporządzenia. Zarzut ten dotyczy nieprawidłowości stosowania prawa, nie zaś niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu. Trybunał przypomina, że nie pełni funkcji kolejnej i nstancji odwoławczej, nie bada też z godności z prawem i słuszności rozstrzygnięć podjętych przez orzekające organy i sądy. Je- go kontroli nie podlega prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy administracji pu- blicznej oraz sądy, ani dokonana przez nie ocena, ani też sposób prowadzenia przez nie po- stępowania, czy też zastosowanie lub odmowa zastosowania obowiązujących przepisów . W zakresie komp etencji Trybunału Konstytucyjnego jest jedynie badanie konstytucyjnoś ci przepisów , albowiem jest sądem prawa, a nie organem sprawującym nadzór judykacyjny nad sądami. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.