Ts 62/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 kwietnia 2021 r. Pozycja 70 POSTANOWIENIE z dnia 19 sierpnia 2020 r. Sygn. akt Ts 62/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M. F. w sprawie zgodności: art. 386 § 4 ustawy z dnia 17 list o pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim przyjmuje, że „istotą sprawy jest tylko żądanie pozwu (wniosku w sprawie nieprocesowej)” z art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytuc j i Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZ ASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 marca 2020 r. (data nadania) M. F. (dalej: skarżący), reprezentowa n y przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 19 październik a 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejonowy w T. X Wy- dział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) ustanowił na nier u chomości skarżącego (tj. działce [ … ] , zapisanej w księdze wieczy stej KW […] ) służebność drogi koniecznej na rzecz każdoczesne- go właściciela sąsiadującej działki ( o nr [ … ] zapisanej w księdze wieczystej […] ) , która nie ma dostępu do drogi publi c znej . Z asądził od wnioskodawców – właścicieli działki o nr [ … ] – kwotę 420 zł na rzecz skarżącego , a także rozstrzygnął o kosztach postępowania. Od powyż- szego orzeczenia skarżący wniósł apelację. P ostanowieniem z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […], […] ) S ą d Okręgowy w T. VIII Wydział Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy), na podstawie art. 386 § 4 w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ; dalej: k.p.c. ), uchylił postano w ienie Sądu Rejonowego i przeka- zał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi, któremu pozostawił t eż rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej. Na powyż sze orzeczenie zaż alenie wnieśli wnioskodawcy . OTK ZU B/202 1 Ts 62/20 poz. 70 2 Postanowieniem z 17 października 2019 r. (sygn . akt […] ) Sąd Najwyższy uchylił za- skarżone postanowienie, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażalenio- wego orzeczeniu kończącemu postępowanie w sprawie. Zarządzeniem z 17 czerwca 2020 r. (doręczon ym pełnomocnikowi skarżącego 29 czer wca 2020 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do usunięcia bra- ków formalnych skargi konstytucyjnej przez wskazanie, które wolności lub prawa skarżące- go, wyra żone w art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z a rt. 176 ust. 1 Konstytu cji i w jaki spo s ób – jego zdaniem – zostały na ruszone przez zakwestionowany w skardze art. 386 § 4 k.p.c.; nadesłanie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konsty t ucyjnym; odpisów (albo kopii poświadczonych przez pełnomocnika skarżącego za zgodność z orygina- łami) postanowień: Sądu Rejonowego z 19 październik a 2018 r. (sygn. akt […] ), Sądu Okrę- gowego z 24 maja 2019 r. (sygn. akt […] ; […] ) oraz Sądu Najwyższego z 17 p aździernika 2019 r. (sygn. a kt […] ), czterech kopii posta nowienia Sądu Rejonowego z 19 października 2018 r., o ryginału dokumentu (albo kopii pośw iadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wraz z czterema kopiami) stanowiącego dowód doręczenia skarżącemu posta- nowienia Sądu Najwyższego z 17 października 2019 r. Skarżący został także zobowiązany do poinformowania , czy od orzeczenia Sądu Najwyższego z 17 października 2019 r. został wnie- siony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym z 3 lipca 2020 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarzą- dzenia. Skarżący twierdzi, że na skutek zastosowania przez Sąd Najwyższy zakwestionowa- nego w skardze konstytucyjnej art. 386 § 4 k.p.c. doszło do naruszenia przysługującego mu prawa do rozpatrzenia sprawy przez właściwy sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Podkreślił bo- wiem , że „sprawę rozpatruje merytorycznie na nowo Sąd Okręgowy, zastępując (czy wyrę- czając) Sąd Rejonowy, który miał tę sprawę rozpatrywać na nowo po uchyleniu jego posta- nowienia i który – jako będący dla tej sprawy sądem pierwszoinstancyjnym ustrojowo – jest sądem właściwym do jej merytorycznego rozpatrywania na nowo”. S karżący zauważa ponad- to , że „skoro sprawę merytorycznie rozpatruje Sąd Okręgowy , to postępowanie w sprawie jest postępowaniem jednoinstancyjn ym. Sąd ten pozostaje bowiem formalnie dla tej sprawy są- dem drugoinstancyjnym ustrojowo, a to skutkuje tym, iż od jego orzeczeń stronom nie przy- sługują środki odwoławcze. W tym strony nie będą mogły złożyć apelac ji od orzeczenia meri- ti tego sądu, którym sąd ten rozstrzygnie wniosek o ustanowienie służebności drogowej , po- nieważ przepisy k.p.c. przyznają prawo do apelacji od orzeczenia sądu, który jest w danej sprawie ustrojowo sądem pi erwszoinstancyjnym, a takim dl a omawianej sprawy jest Sąd Re- jonowy”. W związku z tym – jak zarzucił skarżący – zastosowanie przez Sąd Najwyższy art. 386 § 4 k.p.c. spowodowało, że doszło do naruszenia prawa „do środka odwoławczego od rozstrzygnięcia meriti (rozstrzygnięcia wniosku o u stanowienie służebności drogowej), jakie zostanie podjęte w tej sprawie (…)” (art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i tryb ie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań , lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. OTK ZU B/202 1 Ts 62/20 poz. 70 3 Jednym z warun ków wniesienia skargi do Trybunału , wynikającym z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest wydanie na podstawie zaskarżonego aktu normatywnego wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, w którym orzeczono ostatecznie o konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obo wiązkach skarżącego. W prawdzie przedmiotem kontroli w postępowaniu skargowym jest zgodność z Konstytucją objętego ska rgą aktu normatywnego, niemniej wcze- śniejsze podjęcie „ostatecznego orzeczenia” przez sąd bądź organ administracji publicznej stanowi waru nek sine qua non zainicjowania tej formy kontroli przed Trybunałem Konstytu- cyjnym. Wynika to z przyjętej przez polskiego ustrojodawcę konstrukcji skargi konstytucyj- nej, zgodnie z którą instytucja ta służy uruchomieniu postępowania o charakterze nadzwy- czajn ym i subsydiarnym w stosunku do innych środków i procedur ochrony konstytucyjnych praw i wolności skarżącego. W związku z tym art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK stanowi, że skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest pr zewi- dziana , w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecz- nej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Niedochowanie powyższego warunku powoduje, że wydanie przez Trybunał Konstytucyjny merytorycznego orzeczenia jest niedopuszczalne (zob. postanowienie TK z 31 stycznia 2012 r., sygn. Ts 52/11, OTK ZU nr 2/B/2012, poz. 204). Naruszenie swych konstytucyjnych praw skarżący łączy z postanowieniem Sądu Naj- wyższego z 17 październik a 2019 r. (sygn. akt […] ). Trybunał stwierd za , ż e wprawdzie roz- strzygnięcie to zostało wydane n a podstawie zakwestionowanego w skardze art. 386 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) , nie jest ono jednak orzeczeniem , o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konsty- tucji i w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Należy zauważyć, że skoro u chyla ono zaskarżone postano- wienie Sądu Okręgowego, a tym samym przekazuje sprawę temu sądowi do ponownego roz- poznania, to tym samym – co podkreśla zresztą sam skarżąc y – nie kończy prawomocnie postępowania z wniosku o ustanowienie służebności drogowej . A nalizowana skarga konstytucyjna – jako przedwczesna – nie spełnia więc podstawo- wego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Powyższa okoliczność jest – zgodnie z art. 64 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia .