Ts 71/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 4 kwietnia 2023 r. Pozycja 75 POSTANOWIENIE z dnia 21 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 71/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej N. C. w sprawie zgodności: art. 4 w związku z art. 6 ust. 1 - 3 w związku z art. 7 w związku z art. 17 w związku z art. 18 w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o sto- sunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240, ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu Muzuł mańskiego Związ- ku Religijnego w Rzeczypospolite j Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517) w związku z § 29 w z wiązku z § 5 pkt 13 w związku § 35 Statutu Muzułmańskiego Związ- ku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do przed- miotowego rozporządzenia Rady Ministrów z: 1) art. 53 ust. 1, 2 i 5 w związku z art. 25 ust. 1, 2 , 3 i 5 w związku z art. 12 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 64 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 zdanie 2 w związ- ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego bieg u . U ZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2019 r. (data nadania) N. C. (dalej: skarżąc y ) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. S ąd Rejonowy w W. postanowieniem z 9 stycznia 2017 r. (Dz. kw . […] ) dokonał w księdze wieczystej wpisu własności nieruchomości na rzecz Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR) , będącego w sporze z e skarżącą w sprawie Gmin ą Wyznaniową Muzułmańskiego Związku Religijnego w W. (dalej: gmina wyznaniowa) . Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 20 mar ca 2018 r. (sygn. akt […] ) od- rzucił apelację gminy wyznaniowej od postanowienia Sądu Rejonowego. Gmina w yznaniowa wniosła zażalenie, kt óre Sąd Okręgowy p ostanowieniem z 1 października 2018 r. (sygn. akt […] ) odrzucił . Następnie z ażalenie na wyżej wymienione orzeczenie zostało odrzucone po- OTK ZU B/2023 Ts 71/19 poz. 75 2 sta nowieniem Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […] ) , które z ostało wskaza- ne w skardze jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem z 24 lipca 2019 r. (doręczonym pełnomocnikow i skarżące go 29 l ipca 2019 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego w ezwał skarżąc ego do usunięcia b r aków formal- nych skarg i przez udokumentowanie daty doręczenia postanowienia Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […] ) odrzucającego zażalenie oraz doręczenie oryginałów lub odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałami wszystkich orzeczeń wyczerpujących drogę pr awną , a także wykazania interesu prawnego skarżącego w kwestionowaniu konstytu- cyjności zaskarżonych przepisów. W piśmie procesowym wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 5 sierpnia 2019 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarządzenia, a następnie w piśmie z 19 sierpnia 2019 r. (data nadania) oraz w piśmie uzupełniającym z 6 września 2019 r. s karżący wskazał, że działa w imieniu g miny w yznaniowej, a nie w interesie własnym. Powołuje się na piastowanie urzę- du p rzewodniczącego w Zarządzie Gm iny Wyznaniowe j w W. na podstawie jedn ogłośnej uchwały nr […] podjętej 24 lipca 2016 r. na Ogólnym Zebraniu Członków Gminy Wyzna- niowej w W . Pismem z 13 września 2016 r. d yrektor Wydziału Spraw Obywatelskich Mazo- wie ckiego Urzędu Wojewódzkiego w W. potwierdz ił wpływ pisma g miny w yznaniowej dotyczące go powołania nowego Zarządu. Skarżący wskazuje na pełnomocnictwo z 18 paź- dziernika 2019 r. ‒ którego udzielił mu Muft i J. A. ‒ do działania we wszelkich sprawach związanych z działaniem g miny w yznaniowej. W ocenie skarżącego , „uprawnionym do re- prezentowan ia MGW jest zarówno Mufti J. A. , jak i Imam N. C. , przewodniczący Zarządu Gminy Wyznaniowej Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej w W . Każdy z nich może działać samodzielnie” (strona 5 pisma s karżącego z 5 sierpnia 2019 r.) . Skarżąc y twi erdzi, że doszło do naruszenia norm konstytucyjnych: gwarantujących au- tonomię związków wyznaniowych oraz bezstronności państwa w sprawach przekonań religij- nych, światopoglądowych i filozoficznych , a także zapewniających wolność sumienia i religii (art. 25 ust. 2, 3 i 5 oraz art. 53 ust. 1 i 2 Konstytucji). Doszło również – je go zdaniem – do naruszenia zasady równego traktowania (ar t. 32 ust. 1 Konstytucji), jako że sytuacja prawna MZR , uregulowana na pods tawie zaskarżonych przepisów, w znaczny sposób odbiega od sytuacji innych związków wyznaniowych. Określony w ustawie sposób reprezentacji MZR oraz jego poszczególnych gmin, a także jego wewnętrzna struktu ra organizacyjna są sprzecz- ne z przywołanymi powyżej zasadami konstyt ucyjnymi. Zdaniem skarżące go „na podstawie tych przepisów Sąd Najwyższy wydał ostateczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, okre- ślając podmiot uprawniony do reprezentacji” skarżącej gminy wyznaniowej (s . 7 skargi). Za- skarżone prz episy ‒ w ocenie skarżące go ‒ pozostają w rażącej sprzeczności z zasadą zaufa- nia obywatel i do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także z gwarancją poprawnej legislacji (art. 2 Konstytucji ) . Skarżąc y podnosi, że doszło także do „naruszenia prawa wła- sności nieruchomości należącej do [gminy wyznaniowej] w W . oraz braku należytej, zgodnej z zasadą równości, ochrony tego prawa przez władze publiczne” (s . 8 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 3 0 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowe j fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na- dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. OTK ZU B/2023 Ts 71/19 poz. 75 3 2. W my śl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga nie została wniesiona przez uprawnio- ny podmiot. Należy zauważyć, że z przywołanego wyżej przepisu ustawy zasadniczej wynika, iż prawo wystąpienia ze skargą do Trybunału ustrojodawca przyznał tylko podmiotom, któ- rym przysługują konstytucyjne wolności lub prawa. W analizowanej spra wie wolności i pra- wa przysługują jedynie Muzułmańskiemu Związkowi Religijnemu, i to on jest ewentualnym podmiotem legitymowanym do wystąpienia ze skargą kon stytucyjną lub wnioskiem o zbada- nie konstytucyjności lub legalności aktów n ormatywnych dotyczących zakresu dział ania ko- ściołów i innych z wiązków wyznaniowych (art. 191 u st . 1 i 2 w związku z art. 188 Konst ytu- cji). 4. Skarżący wskazał, że działa w imieniu G miny W yznaniowej Muzułmańskiego Związku Religijnego w W. (dalej: gmina wyznaniowa) , a nie w interesie własnym. Z dołą- czonych do skargi orzeczeń, jak również skargi (s . 6) wynika, że g mina w yznaniowa utraciła osobowość prawną, co potwierdza pismo Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r . odmawiające wydania zaświadczenia o osobowości prawnej , w którym stwierdz ono , że g mina w yznaniowa została zniesiona 31 stycznia 2017 r. W związku z tym, jako podmiot nieistnie- jący, nie jest beneficjentem wolności i praw określonych w Konstytucji. Zgodnie z art. 17 zaskarżonej ustawy „ celem zaspokojenia potrzeb religijnych wy- znawców Islamu mogą być na całym obszarze Państwa tworzone muzułmańskie gminy wy- znaniowe. Tworzenie i znoszenie tych gmin, jak również zmiana ich granic i siedzib jest do- konywana na zarządzenie Najwyższego Koleg i um Muzułmańskiego i wymaga upr zedniej zgody Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego”. 5. Na czele muzułmańskiej gminy wyznaniowej ‒ z godnie z art. 18 zaskarżonej ustawy z 21 kwietnia 1936 r . oraz § 29 Statutu ‒ stoi Imam , ale zgodnie z art. 36 ustawy z 21 kwietnia 1936 i § 35 ust. 5 Statutu do działań prawnych imieniem Muz uł mańskiego Związku Religijnego i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti. 6. Trybunał Konstytucyjny nie ocenia skuteczności czynności podjętych w wyborach do organów władz Muzułmańskiego Związku R eligijnego, jak też umocowania do dokonania czynności procesowych przez osoby powołujące się na sprawowanie w tym Związku funkcji pochodzących z wyborów. Spory dotyczące skuteczności wyboru władz powinny by ć roz- strzygnięte wewnątrz jego struktur. Autonomia związków wyznaniowych, czyli ich zdolność do tworzenia i rządzenia się własnym prawem wewnętrznym jest istotnym przejawem kolek- tywnej wolności sumienia i wyznania. 7. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.