Ts 1/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 lutego 2024 r. Pozycja 1 POSTANOWIENIE z dnia 17 grudnia 201 9 r. Sygn. akt Ts 1/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Zakładów […] w sprawie zgodności: art. 285a § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 , ze zm.) z 1) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 31 ust. 3, oraz art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalsz ego bieg u . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 grudnia 2018 r. (data nadania), Z akłady […] (dalej: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru, wystąpiła z żądaniem na tle następującego stanu faktycznego. Decyzja Dyrektora Urzę du Kontroli Skarbowej w K. z 30 grudn ia 2013 r. ([…] ) , określająca skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. w łącznej wysokości 7.979.978 zł została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 15 lipca 2014 r. ([…] ; dalej: decyzja DIS). Wyrok Wojewódzkiego Są du Administracyjnego w G. z 2 marca 2015 r. (sygn. akt […] ), oddalający skargę skarżącej na decyzję DIS, uchylony został wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 kwietnia 2017 r. (sygn. akt[…] ), przekaz ującym sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. , który z kolei wyrokie m z 25 września 20 17 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę skarżącej na decyzję DIS. Od wyroku tego skarżąca wniosła skargę kasacyjną . W yrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok NSA z 2018 r. ) – wskazanym w sk ardze jako ostateczne orzeczenie w rozu - mieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – oddalono skargę kasacyjną skarżącej. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zalecenia , jakie skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania , zostały przez ten sąd uwzględnione (s. 15 wyroku ) . Wyjaśnił także, że „skarżąca wiedziała lub powinna wiedzieć , (…) że transakcje potwierdzone zakwestionowanymi fak turami VAT stanowiły OTK ZU B/2024 Ts 1/19 poz. 1 2 oszustwo i nie potwierdzały rzeczywistych zdarzeń , [ dlatego ] Wojewódz ki Sąd Admi ni stra - cyjny w G. podniósł szereg okoliczności wskazujących na brak staranności strony skarżą cej w zakresie zweryfikowania kontrahentów , (…) [gdyż] strona skarżąca przy znaczących, wielomilionowych wartościach transakcji w ogóle nie zweryfikowała, czy kontrahenci rzeczywiście prowadzą działalność gospodarczą, nie zweryfikowała [również] realnych okoli - czności transakcji udokumentowanych fakturami” (s. 19 - 20 wyroku). Kwestionowanemu w skardze art. 285a § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm. ), skarżąca zarzuca naruszenie: po pierwsze – „zasady demokratycznego państwa praw - nego i sprawiedliwości społecznej” (art. 2 Konstytucji); po drugie – „zasad y prawa do sądu i prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, ponieważ przepis narusza zasadę zaufania obywateli poprzez naruszenie zasady stabilności i pewności prawa; zasady praworządności; zasady prawa do rzetelnej procedury sądowej wraz z prawem do sądu” (art. 45 ust. 1 w zwią - zku z art. 77 ust. 2 oraz art. 31 ust. 3, oraz art. 2 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK Trybunał , orzekając zarówno w rozpoznaniu wstępnym , jak i merytorycznym, związany jest – co do zasady – zakresem zaskarżenia wska - zanym w skardze konstytucyjnej. Trybunał stwierdził, że badana skarga nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wymogu zakwestionowania przepisu prawa, stanowiącego podstawę ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącej. We wniesionej skardze konstytucyjnej skarżąca zarzuc iła kwestionowanemu art. 285a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a. ) naruszenie jej konstytucyjnych wolności i praw, gdyż : – § 1 tego przepisu ogranicza zastosowanie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jedynie do prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i nie obejmuje nim prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego ; – § 3 tego przepisu nie przewiduje z kolei zastosowania skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia od prawomocnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyjątkiem rażącego naruszenia norm prawa Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku – wskazanym w skardze jako ostateczne orzeczenie – nie rozstrzygał jednak , czy skarżąc a ma prawo do wniesienia skargi o stwier - dzenie niezgodności z prawem tego wyroku. Skarżąca nie zainicjowała bowiem żadnego postępowania zmierzającego do rozstrzygnięcia jej prawa do skargi na wydany w jej sprawie wyrok NSA. Z tego względu kwestionowany art. 285a §1 i § 3 p.p.s.a. nie stanowił podstawy tego wyroku. Należy przypomnieć, że w postanowieniu pełnego składu z 10 marca 2015 r. (sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35), Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż naru - OTK ZU B/2024 Ts 1/19 poz. 1 3 szenie wolności i praw, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji, powinno mieć charakter osobisty oraz bezpośredni, co oznacza, że celem wyczerpania drogi prawnej przed wystąpie - niem ze skargą, której przedmiotem jest zarzut naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, skarżący zobowiązany jest wnieść środek zaskarżenia od orzeczenia, od którego – jego zdaniem – środek ten nie przysługuje i dopiero z chwilą otrzymania orzeczenia o niedopu - szczalności tego środka prawnego, skarżący uzyskuje ostateczne orzeczenie o jego konstytu - cyjnym prawie do sądu. Do chwili zmiany stanu prawnego lub odstąpienia od tego poglądu przez Trybunał w orzeczeniu wydanym w pełnym składzie , pogląd ten będzie, co do zasady, stanowił – zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine u.o.t.p. TK – wiążącą dyrektywę interpretacyjną dla kolejnych składów orzekających. Skarżąca nie przedstawiła żadnej argumentacji, zgodnie z którą – w ramach rozpoznawanej sprawy – pogląd ten nie powinien znaleźć zastosowania lub należałoby od niego odstąpić. W swoim orzecznictwie Trybunał wielokrotnie przypominał bowiem, że w celu za - kwe stionowania w skardze konstytucyjnej przepisu, który – zdaniem skarżącego – nie przyznaje mu prawa do wniesienia określonego środka prawnego , skarżący zobowiązany jest środek ten wnieść celem uzyskania rozstrzygnięcia wydanego w oparciu o ten przepis ( uzyskując np. postanowienie o odrzuceniu środka zaskarżenia). W ówczas dopiero przepis taki stanowi podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie dopuszczalności wniesienia danego środka prawnego, a skarżący uzyskuje orzeczenie naruszające – jego zdaniem – w sposób bezpośredni i osobisty swoje określone konstytucyjne wolności lub prawa. Taka k onstrukcj a skargi konstytucyjnej wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji, gdzie mowa jest o przepisie , na pod - stawie którego wydano ostateczne orzeczenie o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skar żącego ( zob. postanowieni a z : 21 czerwca 2010 r., sygn. Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35; 22 maja 2017 r., sygn. Ts 21/17, OTK ZU B/2017, poz. 135). Kwestionowany art. 285a § 1 i § 3 nie stanowił więc podstawy wyroku NSA, w którym nie rozstrzygano tego, czy skarżąca będzie mogła skutecznie wnieść od tego wyroku skargę o stwierdzenie jego niezgodności z prawem. Z tego względu Trybunał Konsty - tucyjny na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK , odm ówił nadania skardze dalszego biegu stwierdzając, że nie spełnia ona wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące j przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.