Ts 9/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 czerwca 2020 r. Pozycja 161 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2019 r. Sygn. akt Ts 9/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej MKS sp. z o.o. w sprawie zgodności: art. 424 5 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) w zakresie, „ w jakim utrwalona praktyka orzecznicza w procesie stosowania prawa wypracowała takie jego ro- zumienie, w którym wymóg przewidzianego przez ten przepis jedynie uprawdo- podobnienia wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, został zastąpiony przez w ymóg dokładnego wykazania szkody” z art. 77 ust. 1 i 2 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 stycznia 2018 r. (data nadania) MKS sp. z o.o. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu fak- tycznego: Sąd Najwyższy wyrokiem z 30 maja 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok Sądu Naj- wyższego ) oddalił , jako bezzasadną , skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawo- mocnego wyroku S ądu Okręgowego w K . IX W ydział Pracy z 8 lutego 2011 r. (sygn. akt […] ) . Zdaniem skarżącej , Sąd Najwyższy oddalając powyższą skargę , naruszył je j prawo do odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organów Państwa, o którym mowa w art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. Skarżąc a wiąże to naruszenie z błędnym zastosowaniem przez Sąd Najwyższy art. 424 5 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej : k.p.c. ). W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wy- roku skarżąca ograniczył a się do uprawdopodobnienia wyrządzonej jej tym wyrokiem szko- dy, a tymczasem , jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego , oczekiwaniem tegoż OTK ZU B/2020 Ts 9/18 poz. 161 2 Sądu było udowodnienie wyrządzonej szkody. W dalszej części skargi skarżąc a wskazuje, że powyższe stanowisko wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Zarządzeniem sędziego Trybunału z 29 listopada 2018 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów orzeczeń po- twierdzających wyczerpanie drogi prawnej oraz oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów i postanowień dotyczących umocowania zarówno po- przedniego oraz obecnego pełnomocnika z urzędu. Skarżąc a w piśmie z 12 grudnia 2018 r. usunęła powyższe braki. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki jej dopuszczalności, które zostały określone w art. 79 ust. 1 Konstytu- cji, a doprecyzowane w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępow a- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK). Zgod- nie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK , skarga konstytucyjna może zostać wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego dopiero po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie trzech miesi ęcy od dorę- czenia skarżące mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego roz- strzygnięcia. 2. Stosownie do art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK, w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej , skarżąc y może zwrócić się do sądu rejonowego swojego miejsca zamiesz- kania o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi kon- stytucyjnej. Jak stanowi art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze u.o.t.p. TK, złożenie wniosku wstrzy- muje bieg termin u do wniesienia skargi konstytucyjnej. Zgodnie zaś z art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p. TK, wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu roz strzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go peł- nomocnikie m skarżącego. Trybunał przypomina, że w myśl art. 36 u.o.t.p. TK , w sprawach nieuregulowanych w u.o.t.p. TK , do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c. ). Z powodu braku odrębnej regulacji w u.o.t.p. TK termin, o którym mowa w art. 77 ust. 1 tej ustawy , oblicza się zgodnie z przepisami k.p.c., które w art. 165 § 1 stano- wią, iż terminy oblicza według przepisów prawa cywilnego. I tak, stosownie do art. 114 usta- wy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 201 8 r. poz. 1025, ze zm.) „ jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach (…) , a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści (…)” . Skarżąca , jako ostateczne orzeczenie w sprawie , wskazała wyrok Sądu Najwyższego z 30 maja 2017 r. (sygn. akt […] ) , któr y został jej doręczon y 1 sierpnia 2017 r., a więc tego dnia rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. Z uzasadnienia skargi wynika, że 21 sierpnia 2017 r., skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu spo rządzenia skargi konsty tucyjnej, a więc 19 dni po doręczeniu jej ostatecznego orzeczenia. Oznacza to, że tego samego dnia nastąpiło zawieszenie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Katowicach , wyznaczające imiennie rad- cę prawnego w sprawie skarżącej, zostało doręczone pełnomocnikowi 18 października 2017 r. T ego dnia nastąpiło więc wznowienie biegu terminu do wni esienia skargi konstytucyjnej, czyli na jej wniesienie pozostało 71 dni (90 dni pom niejszone o 19 dni). S karga konstytucyjna została tymczasem skierowana do Trybunału Konstytucyjnego 12 stycznia 2018 r., tzn. po upływie 86 dni. OTK ZU B/2020 Ts 9/18 poz. 161 3 Konkludując Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie- siona po upływie 105 dni ( 86 dni powiększone o 19 dni ) od doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia, a zatem z przekroczeniem terminu określonego w u.o.t.p. TK. Odnosząc się natomiast do kwestii zmiany osoby pełnomocnika z urzędu , Trybunał stwierdza, że zmiana ta , już po doręczeniu prawidłowo ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu wyroku wraz z uzasadnieniem, nie ma wpływu na zmianę początku biegu terminu do złożenia skargi k onstytucyjnej wobec braku ku temu podstaw w art. 44 ust. 3 u.o.t.p TK ( por. orzecznictwo wydane na postawie art. 124 § 3 k.p.c., w tym p ostanowienie Sądu Naj- wyższego z 29 czerwca 2012 r. , sygn. akt I CZ 59/12 oraz 14 października 2011 r. , sygn. akt III CZ 45/11) . Z wolnienie z obowiązku reprezentowania skarżącej przez pierwszego pełno- mocnika, jak i wyznaczenie kolejnego pełnomocnika nie miał o wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej. Okoliczność ta jest samodzielną podstawą odmowy nadania skardze dals zego biegu (art. 77 ust. 1 w związku z art . 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK ). 3 . W ocenie Trybunału , niezależnie od omówionej wyżej podstawy odmowy , podnie- siony w skardze konstytucyjnej problem dotyczy sposobu stosowania prawa, a nie oceny jego hierarchicznej zgodności z Konstytucją. W myśl utrwalonego poglądu , normatywna treść przepisów może być kształtowana przez organy stosujące prawo. Jeżeli org any te nadają przepisom jednolite i utrwalone rozu- mienie, to powinno ono być uwzględniane przez Trybunał przy ocenie zarzutu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją (zob. np. wyrok TK z 2 czerwca 2009 r., sygn. SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, po z. 83). Jednak to na skarżącej spoczywa ciężar wykazania istnienia utrwalonej i jednolitej linii orzeczniczej odnośnie zaskarżonego przepisu. Trybunał stwierdza, że przedstawione przez skarżącą orzeczenia nie świadczą o ist- nieniu utrwalonej i jednolitej linii pot wierdzającej jej sposób ro zumienia zaskarżonego prze- pisu. Przywołane przez skarżącą orzeczenia ( postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierp- nia 2005 r., sygn. III CNP 4/05 oraz z 31 stycznia 2006 r., sygn. akt IV CNP 38/05 ) , jak i wy- rok Sądu Najwyższego z 30 maja 2017 r., sygn. akt […] (wskaz any jako ostateczne rozstrzy- gnię cie) nie potwierdzają tego , że w przypadku zaskarżonego przepisu wymóg uprawdopo- dobnienia wyrządzenia sz kody spowodowanej przez wydanie wyroku został zastąpiony wy- mogiem dokładnego wykazania wysokości szkody . W doktrynie wskazuje się, że uprawdopodobnienie jest surogatem dowodu. W przeci- wieństwie do niego nie daje ono pewności co do istnienia określonej oko liczności faktycznej, lecz pozwala przyjąć, iż jest ona prawdopodobna Do uprawdopodobnienia jakiegoś faktu nie wystarcz y samo twierdzenie strony . M usi ono być uwiarygodnione odpowiednimi środkami przedstawionymi przez stronę, którymi mogą być też środki ni eprzewidziane w k.p.c. (J. Misztal - Konecka, [ w: ] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Tom I, red. A. M arci- niak, K. Piasecki, C.H Beck/ el. 2016 r.). W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w wyroku z 30 maja 2017 r., sygn. akt […] , Sąd Najwyższy wskazał, iż „nie wykazała [ona] ani dokładnej wysokości szkody, ani też czasu jej powstania […]” . Trybunał pragnie jednak zwró cić uwagę, że Sąd Najwyższy stwier- dził jedynie, że skarżąca „nie wskazała ani na dokładną wysokość szkody, ani na czas j ej po- wstania, nie powołała żadnych dowodów na powstanie szkody i jej wysokość”. Nie można więc utożsamiać wymogu dokładnego wskazania wysokości szkody z koniecznością jej wy- kazania czy też udowodnienia . Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna powinna zawierać uza- sadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu norma- tywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżące go z powołaniem argu- OTK ZU B/2020 Ts 9/18 poz. 161 4 mentów lub dowodów na jego poparcie. Jeżeli skar ga konstytucyjna nie zawiera uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności przepisu, a jedynie niekonstytucyjnego stosowania prawa, to stwierdzić należy, że skarżąca nie spełniła tego wymogu. Trybunał przypomina, że wydanie wyroku i jego treść nie mogą być prz edmiotem skargi konstytucyjnej. Skoro więc skarżąca zakwestionowała sposób zastosowania zaskarżo- nych przepisów w jej sprawie przez sądy powszechne, sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana. Powyższa okoliczność, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 w zwią zku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK , stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażale- nia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.