Ts 30/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 sierpnia 2020 r. Pozycja 248 POSTANOWIENIE z dnia 19 listopada 201 9 r. Sygn. akt Ts 30/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skar gi konstytucyjnej M. J. w sprawie zgodności: 1) art. 98 § 2 ustawy z dn ia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm. ) z a rt. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ) z art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalsz ego bieg u . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wn iesionej do Tryb unału Konstytucyjnego 13 lutego 2019 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżąc y), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem na tle nastę pującego stanu faktycznego: Wyrokiem zaocznym Sądu Re jonowego w K. V Wydział Gospodarczy z 8 listopada 2017 r. (sygn. akt […] ) zasądzono od pozwanego na rzecz skarżącego kwotę 450 zł wraz ze stosownymi odsetkami oraz koszty postępowania w kwocie 113,69 zł . Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o kosztac h zawarte w tym wyroku. P ostanowi eniem Sądu Okręgowego w K. XII Wydział Gospodarczy - Odwoławczy z 4 styczni a 2019 r. (sygn. akt […] ) – wskazanym w skardze jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie objętej wniesioną skargą – oddalono zażalenie skarżącego . W uzasa - dnieniu Sąd Okręgowy wyjaśnił, że na wysokość kosztów procesu (113,69 zł) składały się : uiszczona przez skarżącego jako powoda opłata sądowa oraz koszt dojazdu na rozprawę, „pomimo tego, że powód na termin rozprawy nie był wzywany, a jedynie zawiada miany”. Opłata sądowa uiszczona została w wysokości 30 zł, natomiast koszty dojazdu skarżący wyliczył na kwotę 207 zł. Jednak zdaniem sądu, zgodnie z art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listo - pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm.; dalej : k.p.c. ) w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 248 2 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ; dalej: rozporządzenie ), koszt ten nie mógł przekraczać (z uwagi na wartość prze dmiotu spor u poniżej 500 zł), kwoty 90 zł i taka też kwota została zaliczona do kosztów procesu. A wobec tego, że – jak wyjaśniono w uzasadnieniu – skarżący „wygrał sprawę w 94,74 %”, to w odpowiadającej temu części, winien otrzymać zwrot kosztów procesu w wysokości 113,69 zł. W ocenie skarżącego zwrot kosztów dojazdu w wysokości 90 zł jest zbyt nisk i , ponieważ nie pokrywa w całości poniesionych przez niego – według jego wyliczeń – kosztów dojazdu na rozprawę w wysokości 2 07 zł. Dlatego p rzedmiotem zarzutu skargi jes t naruszenie – wskutek zastosowania art. 98 § 2 k.p.c. w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia – konstytu - cyjn ego praw a skarżącego do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) w związku z naruszeniem jego prawa własności (art. 64 ust. 2 Konstytucji). Trybun ał Konstyt ucyjny zważył , co następuje. 1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm. ; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstęp nemu rozp oznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK Trybuna ł , orzeka jąc zarówno w rozpoznaniu wstępnym , jak i merytorycznym, związany jest – co do zasady – zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej. 2. W niniejszej sprawie Trybunał stwierdził, że b adana skarga nie spełnia – określo - n ych w art. 53 ust . 1 pkt 1 - 3 u.o.t.p. TK – wymog ów precyzyjnego oznaczenia kwestiono - wanego przepisu stanowiącego podstawę ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, a także dokładnego wskazania naruszonych wolności lub praw konstytucyjnych oraz uzasadnienia zarzutu niez godności przepisów z tymi wolnościami lub pr awami. 2.1. Trybunał wziął pod uwagę, że skarżący sformułował swoje zarzuty wyłącznie w odniesieniu do zdania drugiego art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 20 19 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c. ). Już jednak zarówno w petitum skargi, jak i uzasadnieniu wskazał – w istocie jako związkowy przedmiot zaskarżenia – w całości § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynno ści adwokackie ( Dz. U. poz. 1800; dalej: rozporządzenie ). Tymczasem § 2 rozporządzenia ma rozbudowaną treść. Przepis ten był zastosowany w sprawie skarżącego wyłącznie w zakresie punktu 1. Natomiast w zakresie § 2 pkt 2 - 9 rozporządzenia , Trybunał musiał o d mówić nadania skardze biegu z uwagi na jej niedopu - szczalność. 2.2. Na podstawie treści uzasadnienia skargi Trybunał ustalił, że skarżący domaga się orzeczenia niezgodności art. 98 § 2 zdanie drugie k.p.c. w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia z a rt. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ – zdaniem skarżącego – zwrot kosztów przejazdu na poziomie określonym w akcie wykonawczym , czyni pozorną ochronę praw majątkowych w postępowaniu przed sądem . OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 248 3 Trybunał stwierdził, że – oprócz og ólnego przywołania art. 64 ust. 2 K onstytucji na s. 2 uzasadnienia skargi – skarżący ani nie sprecyzował, na jakie prawo wynikające z tego wzorca konstytucyjnego się powołuje, ani nie wyjaśnił, na czym miałoby polegać jeg o naruszenie. Z art. 64 ust. 2 Konstytucji wynika prawo do równej ochrony praw majątkowych, w tym prawa własności. Ogólna zasada ochrony praw majątkowych wysłowiona jest w art. 64 ust. 1 Konstytucji, którego jednak skarżący nie wskazał jako wzorca kontroli , a jedynie powołał na s. 3 uzasadnienia skargi, bez sprecyzowania zarzutu. Trybunał przypomniał, że argumentacja dotycząca niezgodności z zasadą równej ochrony praw majątkowych powinna opierać się na określeniu kategorii podmiotów podo bnych, a także na wy kazaniu nieuzasadnionego zróżnicowania ochrony ich praw (zob. np. wyrok z 8 października 2015 r., sygn. SK 11/13, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 144). Argumentacji takiej skarżący nie przedstawił. W zakresie zarzutu naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji skarżą cy nie dochował zatem wymog ów – o który ch mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK – wyjaśnienia sposobu, w jaki miałoby być naruszone przysługujące skarżącemu prawo konstytucyjne do równej ochrony praw majątkowych oraz uzasadnienia zarzutu z powołaniem a rgumentów uprawdopodabniających takie naruszenie. Z tego względu Trybunał postanowił odmówić nadania skardze dalszego biegu w zakre sie dotyczącym zarzutu naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji . 2.3. Odnosząc się do zarzut u niezgodności z art. 45 ust. 1 K o nstytucji, Trybunał wyjaśniał już w orzecznictwie, że wśród elementów ograniczających realizację konsty tu - cyjnego prawa do sądu „ m ogą się znajdować bariery o charakterze ekonomicznym, w szcze - gólności mające postać wygórowanych kosztów, niezbędnych dla wszc z ęcia i prowadzenia postępowania sądowego , [albowiem] o graniczenie dostępności do sądu poprzez istnienie barier ekonomicznych może przejawiać się w nadmiernie wysokim ryzyku ekonomicznym, wywołanym zarówno zasadami, wedle jakich kształtuje się ostatecznie o bowiązek ponoszenia kosztów postępowania, jak i może być spowodowane sam ym wygórowanym poziomem kosztów ” (wyrok TK z 30 marca 2004 r., sygn. SK 14/03 , OTK ZU nr 3/A/2004, poz. 23). W rozpoznawanej skardze skarżący nie wykazał , a by w jego sprawie ograniczenie zwrotu kosztów dojazdu do kwoty 90 zł – zamiast 2 07 zł , o przyznanie których wnosił – stanowi ło barierę o charakterze ekonomicznym, w szczególności mającą postać „ wygórowanych kos z tów, niezbędnych dla wszczęcia i prowadzenia postępowania sądo - wego ” . Nie wyjaśnił też , z jakiego względu w zaskarżonej regulacji dopatruje się nadmiernie wysokie go ryzyk a ekonomiczne go , ograniczające go jego prawo do sądu. W swoim orzecznictwie Trybunał ws k azywał już , że elementem sprawiedliwego postępowania sądowego (wywodzonego z prawa do sądu) jest również zasada odpowie - dzialności za wynik procesu, a tym samym obowiązek zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej proces, z tym wszakże zastrz e że niem , że brak zaliczenia wszystkich poniesionych kosztów procesu nie narusza w sposób nieproporcjonalny praw a do sądu , gdyż art. 45 ust. 1 Konstytucji nie gwara n tuje zwrotu wszelkich kosztów, które strona poniosła w celu dochodzenia roszczeń lub obrony swoich praw (zob. spośród wielu, wyrok z 27 lutego 2018 r., sygn. SK 25/15 , OTK ZU A/2018, poz. 11 ). W niniejszej sprawie Trybunał stwierdził, że skarżący nie prze d stawił dostatecznych argumentów uprawdopodobniających zarzut nieproporcjonalnego ograniczenia korzystania z prawa do sądu w związku z ustaleniem poziomu zwrotu kosztów przejazdu stosownie do OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 248 4 treści art. 98 § 2 zdanie drugie k.p.c. w związku z § 2 pkt 1 ro z porządzenia. Skarżący nie dochował zatem wymogu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK. Z tego też względu Trybunał odmówił nadania skardze dalszego biegu również w tym zakresie. 3. W tym stanie rzeczy Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – odmówił nadania badanej skardze dalszego biegu stwierdzając, że nie spełnia ona wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 - 3 u.o.t.p. TK. 4 . Niezależnie od powyższym ustaleń, Trybunał wskazał, że w wyroku z 11 grudnia 2018 r., sygn. S K 25 /16 (OTK ZU A/2018, poz. 80), Trybunał orzekł już – po pierwsze – że art. 98 § 2 zdanie drugie k.p.c. w zakresie, w jakim ogranicza stronie wygrywającej proces, niereprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego, wysokość zwrotu kosztów przejazdu do sądu niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz – po drugie – że przepis ten w zakresie, w jakim zawiera wyrażenie „wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w si e - dzibie sądu procesowego”, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Ponadto Trybunał umorzył postępowanie w sprawie o sygn. SK 25/16 w pozostałym zakresie. W niniejszej sprawie Trybunał przypomniał o wyroku w sprawie o sygn. SK 25/16 z uwagi na podobieństwo przedmiotu zaskarżenia w obu sprawach. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuj e prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.