Ts 104/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 sierpnia 2020 r. Pozycja 230 POSTANOWIENIE z dnia 26 września 2019 r. Sygn. akt Ts 104/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak - Szafnicka , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej w sprawie zgod- ności: 1) art. 130 § 1 ustawy z dni a 1 7 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. z 2018 r . poz. 1360 , ze zm. ) w zakresie zwrotu „ jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty ” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 31 ust. 3 , art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzecz ypospolitej Polskiej, 2) art. 370 ustawy wymienionej w p unkcie pierwszym w zakresie zwrotu „ nieo- płaconą ” z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust . 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego bie gu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 lipca 2018 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżący ) wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniej- szego postanowienia. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący wniósł 8 września 2016 r. do Sądu Rej onowego dla W. (dalej: Sąd Rejono- wy) pozew o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym polegającym na orzekaniu w Tr ybunale Konstytucyjnym osób ni e posiadających statusu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych poprzez uiszczenie opłaty od pozwu w kwocie 500 zł. W odpowiedzi skarżący złożył wniosek o zwol- nienie od koszt ów sądowych. Postanowieniem z 4 października 2016 r. (sygn. akt […] ) Są d Rejonowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , na które s karżący wniósł za- żalenie. Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w W. oddalił powyższe zażalenie w zakresie zwolnien ia od kosztów sądowych. Sąd Rejonowy po kolejnym wezwaniu z 6 marca 2017 r. (doręczonym skarżącemu 28 marca 2017 r.) do uiszczenia opłaty od pozwu, zarządzeniem s ędziego z 22 maja 2017 r. zwr ócił pozew z powodu nieuiszczenia OTK ZU B/2020 Ts 104/18 poz. 230 2 tej opłaty . Na zarządzenie to skarżący złożył zażalenie. Postanow ieniem z 23 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w W. (sygn. akt […] ) oddalił zażalenie skarżącego . Orzeczenie to wraz z uza- sadnieniem zostało doręczone skarżącemu 12 czerwca 2018 r . Zarządzeniem z 8 października 2018 r. (dorę czony m pełnomocnikowi skarżącego 22 października 2018 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjneg o wezwał pełnomocnika skarżące- go do usunięcia braków formalnych skargi . W piśmie procesowym złożonym 28 października 2018 r. (data nadania) skarżący od- niósł się do zarządz enia i d oręczył trzy egzemplarze pełnomocnictwa oraz poświadczone za zgodność z oryginałem postanowienie Sądu Okręgowego w W. z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […] ). Skarżący wskazał , że zaskarżone przepisy naruszają jego prawo do sądu polegające „na konstytucy jnym zagwarantowaniu każdemu p rawa do rozpo znania jego sprawy przez Sąd” przez uzależnianie możliwości dochodzenia prawa określonego w art. 77 i art. 45 Kon- stytucji „od s ytuacji ma j ątkowej strony a więc ogranicz[a nia] prawa ubogich lub takich , których nie stać na uiszczenie wpisu” . W ocenie skarżącego uwarunkowanie prawa do docho- dzenia odszkodowania , określonego w art. 77 ust . 1 Konstytucji , w drodze wskazanej w art. 45 us t . 1 Konstytucji nie może być bezwzględnie warunkowane względami ekono- micznymi. W uza sadnieniu skarżący twierdzi, że swobodny „mechanizm zwalniania od kosztów sądowych nie pozwala na zagwarantowanie ochrony konstytucyjn [ ych ] wolności w postaci prawa do [ s ] ąd [ u ] oraz prawa do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej”. Stan taki natomiast jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orze- kły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określony ch w Konstytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia p rzesłanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizac ji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm.; dalej: u. o .t.p. TK), a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u. o .t.p. TK. 2. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konst ytucyjna nie speł- nia tych warunków. 3. Skarżący poddał kontroli Trybunału art. 370 ustawy z d nia 17 listopada 1964 r. – Ko deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej k.p.c.) w brzmieniu: „Sąd pierwszej instancji odrzuci na posi edzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie”. 3.1 Skarżący wskazał jako ostateczne orzeczenie post anowienie Sądu Okręgowego w W. z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […] ) o oddaleniu zażalenia na zarz ądzenie sędziego Sądu Rejonowego dla W. z 22 maja 2017 r. w przedmiocie zwrotu pozwu z powodu nieuiszczenia opłat y sądowej. Trybunał stwierdza, ż e podstawą wy dania zakwestionowanego postanowienia nie był art. 370 k.p.c., ponieważ orzeczenie to zostało w ydane na podstawie drugiego z za- kwestionowanych przepisów , tj. art. 130 § 1 k.p.c. OTK ZU B/2020 Ts 104/18 poz. 230 3 3.2. Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga nie spełnia pod stawowego warunku wskazane go w art. 79 ust. 1 Konstytucji i doprecyzowanego w art. 53 u st. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Trybunał postanowił na podstawi e art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK odmówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyj- ność art. 370 k.p.c. 4. Trybunał stwierdził także, że skarżąc y nie uzasadnił naruszenia – przez zaskarżone przepisy – przysługujących mu praw podmiotowych. Skarżący nie kwestionuje ani sam ej instytucji kosztów sądowych , ani zasady, w myśl której postępowanie sądowe odbywa się po uiszczeniu odpowiedniej opłaty . S kar ży natomiast mechanizm zwalniania od kosztów sądo- wych, który w jego ocenie jest pozorny, a w uzasadnionych przypadkach „całkow icie uzna- niowy i niedookreś lony” , co czyni go mechanizmem „ dowolnych kryteriów”. Skarżący stwierdza , że „mechanizm warunkujący pr awo do sądu od spełnienia kryteriów ekonomicz- nych , by swobodnym by nie rzecz dowolnym korzystaniu przez władze publiczne ( sądy ) z kryteriów zwolnienia z kosztów, dyskryminują osoby na tyle »majętne« iż posiadają jakie- kolwiek dochody , lecz na tyle » ubogie « iż nie stać ich na uiszczenie wpisu od roszczenia przeciwko władzom publicznym” . Wynika z tego, ż e zarzut skarżącego dotyczy tak naprawdę warunków zwalniania od kosztów sądowych. Natomiast kwestia kosztów sądowych została uregulowana w ustawie z dnia 28 l ipca 2005 r. o kosztach s ądowych w sprawach cywilnych (Dz . U. z 2019 r. poz. 785 , ze zm. ). Wobec powyższego Trybunał stwierdza , ż e zarzuty pod- niesione przez skarżącego nie odnoszą się w ogóle do treści normatywnej kwestionowanych przepisów. Zaskarżony z akresowo art. 130 § 1 k.p.c. , w brzmieniu : „ Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwróce- nia pisma, d o poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie ty godniowym (…)” , nie dotyczy warunków zwalniania od kosztów sądowych. 5. Mając powyższe na uwadze, Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga nie spełnia warunku wskazanego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t . p. TK. Trybunał postanowił , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK , odmówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu. 6. Trybunał stwierdził ponadto , że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi nie tylko w zakresie pkt 5 zarządzenia sędzi ego Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2018 r., w którym został wezwany do uzasadnienia zarzutu niezgodności zaskarżonych prze- pisów ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, ale również w zakresie pkt 2, w którym został wezwany do doręczenia oryginałów lub poświadczonych za zgodność odpisów rozstrzygnięć potwierdzających wyczerpanie drogi sądowej. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na po dstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przy sługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.