Ts 175/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 marca 2020 r. Pozycja 96 POSTANOWIENIE z dnia 20 sierpnia 2019 r. Sygn. akt Ts 175/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucy jnej M.J. w sprawie zgodności : 1) art. 520 § 1-3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.) w zakresie obejmującym zwrot ,,może” z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietni a 2016 r. o kosztach sądowych w spra- wach cywilnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 623, ze zm.) w zakresie, w jakim ,,nie przewiduje zwrotu kosztów poniesionych z winy lub przyczyn leżących po stronie sądu procedującego w sprawie” z art. 45 ust. 1, art. 2 w z wiązku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 oraz art. 77 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytuc yjnego 8 września 2017 r. (data nadania), M.J. (dalej: skar żący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w kompa - rycji niniejszego postanowienia. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującą spraw ą. S karżący zwrócił się z wnioskiem do sądu o rozstrzygnię cie o istotnych sprawach małoletniego dziecka w razie braku porozumienia między rodzicami przez zezwolenie na wydanie paszportu lub dowodu osobistego małoletniego syna do rąk skarżącego , w okresie przysługujących mu na mocy wyroku sądowego k ontaktów z synem. Postanowieniem z 27 lipca 2016 r. (sygn. akt [ … ]) Sąd Rejonowy w K. Wydział III Rodzinny i Nieletnich (dalej: Sąd Rejonowy) odrzucił wniosek skarżącego pr zyjmując, że pomięd zy uczestnikami postępo wania o to samo roszczenie sprawa jest już w toku. Sąd Okręgowy w K. , Wydział XI Cywilny -Rodzinny Sekcja ds. Odwoławczych postanowieniem z 19 grudnia 2016 r. (sygn. akt [ … ]) uchylił postanowieni e Sądu Rejono - OTK ZU B/2020 Ts 175/17 poz. 96 2 wego stw ierdzając, że nie zachodziła przesłanka tożsamości spraw, która uzasadniałaby odrzucenie wniosku skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego Sądu Rejonowego z 4 stycznia 2017 r. wyznaczono termin posiedzenia w sprawie na 20 lutego 2017 r. Zostali na nie wezwani skarżący oraz ucze stniczka postępowan ia. W jego trakcie skarżący oświadczył, że procedowanie o wniosku jest bezprzedmiotowe z uwagi na upływ czasu , a także brak podstaw prawnych. Jednocześnie skarżący domagał się zwrotu kosztów wpisu i zażalenia oraz kosztów dojazdu na posiedzenie s ądu. Postanowieniem z 20 lutego 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rejonowy umorzył postępowanie, zwrócił skarżącemu od Skarbu Państwa koszty opłaty od zażalenia oraz stwierdził, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie w zakresie , w jakim Sąd Rejonowy orzekł, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Sąd Okr ęgowy w K . odda lił zażalenie skarżąceg o postanowieniem z 10 lipca 2017 r. (sygn. akt [ … ]). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2018 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formaln ych skargi konstytucyjnej m.in. przez wskazanie, w jaki sposób kwestion owane przepisy na ruszają przysługujące mu prawa lub wolności konstytucyjne, dokładne uzasadnienie zarzutu niezgodności zaskarżonych przepi - sów z powołanymi wzorcami konstytucyjnymi oraz powołanie argumentów lub dowodów na jego poparcie. Pismem procesowym z 16 lipca 2018 r. (data nadania) skar żący odniósł się do powyższego zarządzenia. Zdaniem skarżące go zaskarżone normy prawne naruszają istotę prawa do sprawied liwego rozpoznania ,,sprawy” przez sąd i są nie do p ogodzenia z zasadami państwa prawa, albowiem ,, pozbawiają stronę prawa do zwrotu kosztów procesu zasadnie wyto- czonego, a także prawa do zwrotu kosztów procesu który nie mógł się odbyć z winy organów sądowych państwa (zbyt dł ugotrwa łe i błędne procedowanie przed [s] ądem I insta ncji) ” . Trybunał Kon s tytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymag ań i jest oczywiście bezzasadna. 2. S karżący zakwestionował w niniejszej sprawie konstytucyjność trzech paragrafów art. 520 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowa nia cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). Zgodnie z § 1 ,,K ażdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie ” . § 2 stanowi zaś, że ,,j eżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, s ąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości . T o samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników” . Z kolei treść § 3 brzmi: ,,J eżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesion ych przez innego uczestnika. Przepis OTK ZU B/2020 Ts 175/17 poz. 96 3 powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaśc iwie ” . Z askarżony art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2016 r. o kosztach sądowych w spr awach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785; dalej: u.k.s.c.) określa natomiast sytuacje, w których sąd z urzędu zwraca stronie całą opłatę sądową lub jej część . 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, podstawową przesłanką skorzystania ze skargi konstytucyjnej jest zakwestionowanie przepisów, które prowad zą do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego i jednocześnie s tanowią podstawę ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w jego indywidualnej sprawie. Skarga konstytucyjna powinna dlatego zawierać wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kw estionowanego aktu normatywnego ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego. 4. Trybunał stwierdził, że skarżący nie uzupełnił braków formalny ch skargi w zakresie pkt 3 i 4 z arządzenia sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2018 r. (dalej: z arządzenie). N ie wskazał, w jaki sposób kwestionowane przepisy naruszają przysługujące mu prawa lub w olności (pkt 3 zarzą dzenia). O graniczył się jedynie do ogólnego stwier dzenia, że zaskarżone normy prawne naruszają istotę prawa do sprawiedliwego rozpo znania ,,sprawy” przez sąd i nie są do pogodzenia z zasadami państwa prawa, ponieważ ,,pozbawiają stronę prawa do zwrotu kosztów procesu zasadnie wytoczonego, a także prawa do zwrotu kosztów procesu, który nie mógł się odbyć z winy organów sądowych państwa (zbyt długotrwałe i błędne procedowanie przed [s]ądem I instancji)”. Nie wskazał natomiast , w jaki sposó b zakwestionowany art. 79 ust. 1 u.k.s.c. narusza jego prawa wynikając e z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 1 oraz z art. 77 Konstytucji. Skarżący nie uzasadnił również zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z powołany mi wzorcami konstytucyjnymi jak też nie powołał argumentów lub dowodów na jeg o poparcie (pkt 4 zarzą dzenia). Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 5. Trybunał zwraca również u wagę na to , że skarżący jako ostateczne orzeczenie wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w K . z 10 lipca 2017 r. (sygn. akt [ … ]) o oddaleniu zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w K. z 20 lutego 2017 r. (sygn. akt [ … ]). Mając to na uwadze Tryb unał stwierdza, że podstawą wydania zakwestionowanego postanowienia był art. 520 § 1 k.p.c. , nie był nią natomiast zakwestionowany przez skarżącego art. 520 § 2 i § 3 k.p.c. Biorąc powyższe pod uwagę Trybu nał uznał, że rozpatrywana s karga nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalsze go biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 520 § 2 i 3 k.p.c. 6. Niezależnie od powyższych okoliczności, samoistnie przesądzających o niedopu- szczalności nadania niniejszej skardze dalszego biegu, należy stwierdzić, że skarga nie spełnia także innych przesłanek warunkujących je j merytoryczne rozpoznanie. 7. Trybunał przede wszystkim zwrócił uwagę na błęd ny sposób sformułowania przez skarżącego zarzutów skargi . OTK ZU B/2020 Ts 175/17 poz. 96 4 7.1 Po pierwsze, należy wskazać, że art. 79 ust. 1 u.k.s.c. został zakwestionowany w zakresie ,,w jakim nie przewiduj e zwrotu kosztów po niesionych z winy lub przyczyn leżących po stronie sądu procedującego w sprawie”. Zdaniem Trybunału taki sposób sformułowania przez skarżącego zarzutu jest błędny , ponieważ nie od nosi się do rzeczywi- stego powodu odmowy zwrotu opłaty sądo wej. Sąd Okręgowy w K. w uzasadnieniu postanowienia z 10 lipca 2017 r. wskazał bowiem, że umorzenie postępowania nie stanowi ,,ustawowej przesłanki do zwrotu wnioskodawcy kosztów sądowych w zakresie u iszczonej przez niego opłaty sądowej” i na tej podstawie odmówił zwrotu opłaty . 7.2 Po drugie, Trybunał przypomina, że art. 79 ust. 1 u.k.s.c. odnosi się jedynie do zwrotu przez sąd – w całości lub w części – opłaty sądowej , nie dotyczy natomiast zwrotu pozostałych kosztów sądowych. Art. 520 k.p.c. zawiera natomiast reguły dotyczą ce ponoszenia kosztów przez uczestników postępowania nieprocesowego. Z treści skargi konst ytucyjnej wynika, że skarżący nie zwraca uwagi na różnice w zakresie normatywnym zakwestionowanych p rzepisów, a jego zarzuty sprowadza ją s ię do stwierdzenia, że w obo wią - zującym stanie prawnym powinien ,, istnieć mechanizm pozwalający na zwrot poniesionych kosztów sądowych w sprawach, które nie zostały rozpoznane z oczywistej winy sądu”. W zwi ązku z tym Trybunał przypomina, że formułowane przez skarżącego postulaty de lege ferenda pozostają poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego . J ego funkcją jest wyłącznie derogacja przepisów sprzecznych z normami wyższego rzędu, w szczególności z Konstytucją, ta zaś nie przyznaje mu uprawnienia do ,,uzupełniania” systemu prawa o nor- my pożądane przez skarżącego (zob. postanowienie TK z 26 lipca 2012 r., sygn. Ts 216/11, OTK ZU nr 1/B/2013, poz. 64 i przywołane tam orzecznictwo ). Powyższe okoliczności uzasadniają odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalsze go biegu. Z tych przyczyn T rybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżąc emu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na pow yższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia .