Ts 232/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 stycznia 2020 r. Pozycja 38 POSTANOWIENIE z dnia 17 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 232/17 * Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 425 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) w zakresie, w jakim uznaje, że „orzeczeniem sądu I instancji jest postanowienie oskarżyciela publicznego” ; 2) art. 426 § 1 ustawy określonej w punkcie pierwszym – w zakresie, w jakim „sąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem II instancji” z: art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 ; art. 176 ust. 1 w związku z art. 2; art. 176 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dal szego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 18 grudnia 2017 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżąc y) wystąpił z żądaniem określonym in extenso w komparycji niniejszego postanowienia. Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą . Postanowieniem Sądu Rejonowego w W. II Wydział Karny (dalej: Sąd Rejonowy) z 8 grudnia 2017 r. (sygn. akt […] ) nie uwzględniono zażalenia złożonego przez skarżącego na postanowienie Prokuratury Rejonowej w W. z 14 września 2017 r. (sygn. akt […] ) o „ odmo wie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień w okresie od 25 do 26 lipca 2017 r. w W. przez funkcjonariusza publicznego, bliżej nieokreślonego sędziego Trybunału Konstytucyjnego, polegającego na odmowie wykonania wniosku o udostępnienie akt spr awy”. W ocenie Sądu Rejonowego czyn nie zawi erał znamion czynu zabronionego, * Postanowieniem z dnia 23 lipca 2019 r. sprostowano oczywistą niedokładność w uzasadnieniu niniejszego postanowienia. OTK ZU B/2020 Ts 232/17 poz. 38 2 tym bardziej, że skarżący został poinformowany przez p.o. Rzecznika Prasowego Trybunału Konstytucyjnego, iż w celu uzyskania dostępu do akt sprawy lub uzyskania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt , konieczne jest złożeni e stosownego wniosku zgodnie z art. 74 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK). W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy stwierdził , że w sprawie nie doszło do popełnienia przestępstwa i brak jest podstaw do uwzględniania wniosku skarżącego o wszczęciu śledztwa. Wraz ze skargą konstytucyjną skarżący wniósł o wyłączenie od udziału w rozpo- znawaniu skargi wskazanych s ędziów Trybunału Konstytucyjnego. Postanowieniem z 4 paź - dziernika 2018 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił ich wyłączenia, a w przypadku jednego z s ędziów, umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. W uzasadnieniu Trybunał pouczył skarżącego, że na to postanowienie nie przysługuje zażalenie. Jednak skarżący, p ismem z 22 października 2018 r. (data nadania) wniósł na to postanowienie zażalenie, które Trybunał odrzucił postanowieniem z 27 ma rca 2019 r. wyjaśniając, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, wniesienie zażalenia na postanowienie Trybunału, od którego zażalenie nie przysługuje, implikuje konieczność odrzucenia takiego środka zaskarżenia. Pismem z 24 kwietnia 2019 r. (data nadania) skarżący wniósł do Trybunału wniosek o skierowanie – na podstawie art. 70 ust. 1 u.o.t.p. TK – „zapytania do Sądu Najwyższego lub pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego o wy - kładnię (…) wskazując, że możliwość dwuinstancyjnego postępowania w zakresie p roce- dowania nad wnioskiem o wyłączenie sędziego jest jedną z podstawowych zasad i gwarancji konstytucyjnych”. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 24 maja 2019 r., skarżący na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK został wezwany do usunięcia następujących braków formalnych skargi. Po pierwsze, do doręczeni a odpisu i czterech kopii: pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK) oraz postanowienia Prokuratury Rejonowej w W. z 14 w rześnia 2017 r. (sygn. akt […] ; art. 53 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 44 ust. 1 u.o.t.p. TK). Po drugie, do udokumentowania daty doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego w W. II Wydział Karny z 8 grudnia 2017 r. (sygn. akt […] ; art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK). I po trzecie, do poinformowania, czy od tego postanowienia wniesiono zwyczajny lub nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jeśli tak, to również do doręczenia orzeczeń wydanych w postępowaniach zainicjowanych tymi środkami (art. 53 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK). Pismem z 7 czerwca 2019 r. (data nadania) , skarżący odniósł się do tego wezwania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania prze d Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiście bezzasadna. Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał orzekając zarówno w rozpoznaniu wstępnym jak i mery - torycznym, związany jest – co do zasady – zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej. 2. Przepisy kwestionowane w skardze konstytucyjnej. 2.1. A rt. 425 §1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) stanowi : „Od orzeczenia wydanego w pier- OTK ZU B/2020 Ts 232/17 poz. 38 3 wszej instancji przysługuje środek odwoławczy stronom oraz innym osobom wskazanym w przepisach ustawy ” . Zdaniem skarżącego przepis ten uznaje jakoby „orzeczeniem sądu I instancji jest postanowienie oskarżyciela publicznego” . 2.2. Art. 426 § 1 k.p.k. stanowi : „Od orzeczeń sądu odwoławcze go oraz od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy nie przysługuje środek odwoławczy, chyba że ustawa stanowi inaczej ” . W ocenie skarżącego, na podstawie tego przepisu „sąd rozpoznający po raz pierwszy środek odwoławczy od orzeczenia oskarżyciela publicznego jest sądem II instancji”. 3. Pierwszą samodzielną (niezależną) podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu jest nieusunięcie przez skarżącego, reprezentowanego przez radcę prawnego, braków formalnych skargi konstytucyjnej (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna powinna zawierać udokumentowanie daty doręczenia wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Jako ostateczne rozstrzygnięcie, o którym mow a w tym przepisie, skarżący wskazał postanowienie Sądu Rejonowego w W . II Wydział Karny z 8 gru - dnia 2017 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Rejonowego ). Jednak we wniesionej skardze nie udokumentował daty doręczenia tego orzeczenia. Z tego względ u, za rządzeniem z 24 maja 2019 r., został wezwany w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK m.in. do usunięcia tego formalnego braku. W odpowiedzi na to zarządzenie, skarżący pismem z 7 czerwca 2019 r. (data nadania) wyjaśnił, że nie posiada dokumentu potwierdza jącego datę doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego, ponieważ formularz potwierdzenia odbioru ma postać elektroniczną. Należy więc wyjaśnić, że w celu udokumentowania daty doręczenia postanowienia Sądu Rejonowego, skarżący mógł przedstawić np. potwierdzon ą za zgodność z oryginałem kopię (odpis) : 1) potwierdzenia odbioru, wydrukowanego na wniosek skarżącego z systemu teleinformatycznego, 2) koperty (zaopatrzonej m.in. w numer przesyłki), w której otrzymał od sądu treść tego orzeczenia , lub 3) jakichkolwiek innych stosownych dokumentów, potwierdzających datę tego doręczenia. Termin usunięcia tego braku przypadał na 31 maja 2019 r. Brak ten nie został w żaden sposób usunięty w wyznaczonym terminie, co na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK implikuje kon ieczność odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. 4. Drugą podstawą odmowy jest stwierdzenie, że badana skarga konstytucyjna nie spełnia , określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, wymogu określeni a sposobu naruszenia konstytucyjnych wo lności lub praw skarżącego w sprawie zakończonej wydaniem ostate - cznego rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. W ocenie skarżącego, w s prawie objętej wniesioną skargą doszło do przekroczenia uprawnień przez bliżej nieokreślonego sędziego Trybunału Konstytucyjnego , polegającego na odmowie wykonania wniosku skarżącego o udostępnienie akt sprawy . Jednak z treści posta - nowienia Sądu Rejonowego oraz postanowienia Prokuratury Rejonowej wynika, że złożone przez ska rżącego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa „jawi się jako bezprzedmiotowe”, a jego twierdzenia „nie znajdują zupełnie odzwierciedlenia w zgro - madzonym materiale dowodnym” (s. 3 postanowienia Prokuratury Rejonowej), gdyż skarżący – wbrew swym twierdzeniom – miał zapewnione prawo dostępu do akt sprawy lub uzyskania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt – pod warunkiem złożenia stosownego wniosku zgodnie z art. 74 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, o czym został poinformowany stosownym pismem p.o. Rze cznika Prasowego Trybunału Konstytucyjnego. OTK ZU B/2020 Ts 232/17 poz. 38 4 Jak wynika z akt sprawy, skarżący „upatruje naruszenie swoich praw w odmowie wykonania wniosku o udostępnienie wyciągu z akt postępowania” (s. 3 postanowienia Prokuratury Rejonowej). W sprawie objętej wniesioną skargą, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie został on więc pozbawiony dostępu do akt postępowania, lecz dostęp ten, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa (art. 74 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK), uwarunkowano jedynie od wniesienia przez skarżącego stosownego wniosku. Jak wynika z uzasadnienia ostatecznego orzeczenia (treścią którego Trybunał – oceniając sposób naruszenia – jest związany), zostało ono wydane w oparciu o inne okoliczności, niż te wskazane w badanej skardze . W takim stanie rzeczy, przesłanka okre - ślona w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK nie może zostać uznana za spełnioną ( zob. posta- nowienie TK z 22 maja 2018 r., sygn. Ts 27/17, OTK ZU B/2018, poz. 119). Mając bowiem na uwadze charakter skargi konstytucyjnej, wynikający z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz zasadę skargowości w postępowaniu przed Trybunałem (art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK), powinnością skarżącego jest wykazanie relewantnego związku pomiędzy kwestionowaną normą, naruszonym podmiotowym prawem konstytucyjnym skarżącego oraz sposobem, w jaki no rma ta naruszyła to prawo. Ponieważ , wobec powyższych rozbieżności, związek ten nie wynika z treści badanej skargi oraz ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie, to skarga ta nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK (zob. posta- nowienie TK z 16 lipca 2018 r., sygn. Ts 212/17, OTK ZU B/2018, poz. 169). 5. Wobec złożonego przez skarżącego pisma procesowego z 24 kwietnia 2019 r. (data nadania) w sprawie skierowania – na podstawie art. 70 ust. 1 u.o.t.p. TK – „zapytania do Sądu Najwyższego lub pełnego składu Trybunału Konstytucyjnego o wykładnię (…) wskazując, że możliwość dwuinstancyjnego postępowania w zakresie procedowania nad wnioskiem o wyłą - czenie sędziego jest jedną z podstawowych zasad i gwarancji konstytucyjnych”, Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia skarżącemu, że brak jest podstaw do rozpoznania tego żądania . Dotyczy ono bowiem postępowania prawomocnie zakończonego, które zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o wyłączenie s ędziów Trybunału . Rozpoznawanie kolejnych wniosków skarżącego dotyczących postępowania prawomocnie zakończonego jest bowiem niedopuszczalne. 6. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania badanej skardze dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p. TK, gdyż skarga ta nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK i brak ten nie został przez skarżącego usunięty (art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK) oraz na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, ponieważ skarga nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.