Ts 17/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 lutego 2020 r. Pozycja 65 POSTANOWIENIE z dnia 23 maja 2019 r. Sygn. akt Ts 17/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.Z w sprawie zgodności: art. 604 § 2 ustawy z dnia 6 czerw ca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) z art. 55 ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardz e konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 29 stycznia 2019 r. (data nadania) M.Z. (dalej: skarżący) zakwestionował zgodność art. 604 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k.) z art. 55 ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polsk iej. S karżący wniósł także o wydanie postanowienia tymczasowego w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia Sądu Apelacyjnego w K . z 11 paździ ernika 2018 r. (sygn. akt […] ). Skargę konstytucyjną wniesiono w związku z następującą sprawą. Sąd Okręgow y w K. Wydział III Karny (dalej: Sąd Okręgowy ), postanowieniem z 20 stycznia 2016 r. (sygn. akt […] ), stwierdz ił dopuszczalność wydania skarżące go stronie amerykańskiej w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie zabójstwa (dalej: ekstradycja). Sąd Apelacyjn y w K., II Wydział Karny (dalej: Sąd Apelacyjny), postanowieniem z 18 kwietnia 2016 r. (sygn. akt […] ), uchyl ił to postanowienie i przekaza ł temu sądowi sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy , postanowieniem z 11 lipca 2018 r. (sygn. akt […] ) – wskazanym w skardze konstytucyjnej jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – ponownie stwierdz ił d opuszczalność przeprowadzenia ekstradycji. Sąd Apelacyjny, postanowieniem z 11 października 2018 r. ( sygn. akt […] ), utrzyma ł w mocy zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego z 11 lipca 2018 r. OTK ZU B/2020 Ts 17/19 poz. 65 2 Z uwagi na wniosek skierowany przez skarżącego do Rzecznik a Praw Obywatelskich o wniesienie kasacji od postanowienia Sądu Apelacyjnego z 11 października 2018 r ., Minister Sprawiedliwości, pismem z 5 grudnia 2018 r., poinformował skarżącego, że wstrzyma się z rozstrzygnięciem wniosku strony o ekstradycję . Kwestionowanemu art. 604 § 2 k.p.k. skarżący zarzuca naruszenie : 1) wynikającej z art. 55 ust. 5 Konstytucji zasady sądowego orzekania w sprawach dopuszczalności ekstradycji, gdyż decyzja Ministra Sprawiedliwości – zdaniem skarżącego – podlegać powinna dodatkowej sądow ej kontroli; 2) wynikającego z art. 55 ust. 1 Konstytucji generalnego zakazu ekstradycji obywatela polskiego; 3) wynikające go z art. 45 ust. 1 Konstytucji prawa do sądu, naruszone go – w jego ocenie – poprzez powszechne przyjęcie w orzecznictwie sądowym , j akoby „adresatem kwestionowanego art. 604 § 2 k.p.k. był Minister Sprawiedliwości, a nie sąd”. W ocenie skarżącego przesłanki ekstradycyjne określone w kwestionowanym przepisie powinny zostać poddane ocenie już na etapie kontroli sądowej, a nie w – niepodl egającej sądowej ocenie – decyzji Ministra Sprawiedliwości. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy jest oczywiści e bezzasadna. Mając na względzie art. 67 ust. 1 u.o.t.p. TK, Trybunał , orzekając zarówno w rozpo - znaniu wstępnym, jak i merytorycznym jest – co do zasady – związany zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze konstytucyjnej. 2. Trybunał przypomina, że jedną z podsta wowych przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej, określoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, jest m.in. wyczerpanie drogi prawnej i uzyskanie przez skarżącego rozstrzygnięcia, którym – w sposób ostateczny – orzeczono o jego określony ch konstytucyjnych wolnościach lub prawach. Skarga konstytucyjna jest bowiem środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym i subsydiarnym. S tanowiąc w istocie zarzut przeciw prawu, skarga jest ultima ratione (ostatnią szansą) dochodzenia praw i wolności nar uszonych przez zastosowanie kwestionowanej w skardze normy prawnej (zob. postanowienie TK z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87 oraz przytaczane tam orzecznictwo). Należy zatem przypomnieć, że prawo wniesienia s kargi konstytucyjne j przysługu je tylko te mu podmiotowi, który uprawdopodobni, że jego określone konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone w sposób bezpośredni i osobisty – przez zakwestionowaną w skardze normę prawną – w postępowaniu zakończony m wydaniem orzeczenia posiada ją - cego walor ostat eczności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (zob. postanowienie z 15 li- stopada 2018 r., sygn. Ts 152/17, OTK ZU B/2019, poz. 23 oraz przywołane tam orze - cznictwo). 3. Trybunał stwierdził, że badana skarga konstytucyjna nie spełnia wymagań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK , zgodnie z którym skarga konstytucyjna powinna bowiem zawierać określenie kwestionowanego przepisu, na podstawie którego ostatecznie orzeczono o konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego. OTK ZU B/2020 Ts 17/19 poz. 65 3 3.1. Po pierwsze, orzeczenie wskazane w skardze jako ostateczne, nie posiadało cechy ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżącego , postanowienie Sądu Apelacyjnego w K . II Wydział Ka rny (dalej: Sąd Apelacyjny ) z 11 października 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie SA z 11 października 2018 r.) „podlega jeszcze dodatkowej kontroli przez Ministra Sprawie - dliwości. Dopiero decyzja organu rządowego akceptująca decyzję sądu pozwala na ekstradycję osoby do państwa wzywającego.” Zgodnie z art. 603a § 5 k.p.k., sąd niezwłocznie przekazuje bowiem prawomocne postanowienie wraz z aktami sprawy Ministrowi Sprawiedliwości, który rozst rzyga o wydaniu osoby. W tym stanie rzeczy orzeczenie to nie ma charakteru ostatecznego rozstrzygnięcia o wskazanych w skardze konstytucyjnej wolnościach lub prawach. Ewentualnie o ich naruszeniu można byłoby mówić dopiero wówczas, gdyby Minister Sprawiedliwości podjął decyzję o wydaniu skarżącego stronie amerykańskiej. W sprawie objętej badaną skargą, możliwe jest bowiem wydanie decyzji korzystnej dla skarżącego, a w konsekwencji uniknięcie – zarzucanego w skardze – naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw. Postanowienie Sądu Apelacyjnego z 11 października 2018 r. nie stanowi bowiem samodzielnej podstawy ekstradycji skarżącego. Z tych względów, stawiany przez skarżącego zarzut naruszenia konstytucyjnych wolności i praw skarżącego jest przedwczesny. W tym stanie rzeczy Trybunał stwierdził, że skarga nie spełnia określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wymogu wyczerpania drogi prawnej. 3.2. Po drugie, kwestionowana w skardze konstytucyjnej norma prawna nie stanowiła podstawy wydania tego orzeczenia. Zdaniem skarżącego, to nie brzmienie kwestionowanego art. 604 § 2 k.p.k. lecz jego powszechna w orzecznictwie wykładnia – dokonywana w jego ocenie contra legem – narusza konstytucyjne prawa lub wolności obywateli , gdyż sądy powszechne przyjmują, że „adre - satem tej normy prawnej jest Minister Sprawiedliwości, któ ry w przypadku prawomocnego postanowienia o dopuszczalności ekstradycji może odmówić wydania osoby poszukiwanej powołując się na jedną z okoliczności wymienionych w art . 604 § 2 k.p.k.”. W ocenie skarżącego źródłem naruszenia jego konstytucyjnych wolności i praw było to, że przesłanki określone w art. 604 § 2 k.p.k. nie zostały poddane ocenie w toku postępowania sądowego ( zakończonego wydaniem postanowieni a Sądu Apelacyj nego z 11 października 2018 r. ), lecz pozostawiono je wyłącznie do oceny Ministra Sprawi edliwości. W tym stanie rzeczy, art. 604 § 2 k.p.k. nie stanowił podstawy wydania postanowienia Sądu Apelacyjnego z 11 października 2018 r. i z tego względu skarga kon stytucyjna nie spełnia , wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, wymogu określen ia przepisu prawa stanowiącego podstawę wydania ostatecznego orzeczenia. 3.3. Po trzecie, skarga nie spełnia wymogu dokładnego określenia jednostki redakcyjnej kwestionowanego w skardze przepisu prawa. Należy zatem przypomnieć, że zgodnie z podstawowymi z asadami prawoznawstwa, przepisem prawnym nazywa się elementarną jednostkę systematyczną danego tekstu praw - nego. Jeżeli tekst prawny składa się z artykułów (ustępów, punktów, liter), to każdy artykuł (ust ęp, punkt, litera itd.) będzie stanowił przepis prawn y (zob. L. Morawski, Wstęp do pra - woznawstwa, Wydanie XVII , Toruń 2016, s. 51). Kwestionowany art. 604 § 2 k.p.k. składa się z siedmiu następujących po sobie punktów. O kreślają one otwarty katalog przesł anek odmowy wydania osoby ściganej państwu trzeciemu. Skarżący nie wskazał, która ze wskazanych przesłanek została ziszczona w s prawie objętej wniesioną skargą, a tym samym wobec którego z tych przepisów, skarżący OTK ZU B/2020 Ts 17/19 poz. 65 4 stawia zarzut niekonstytucyjności. Nie wyn ika to również z uzasadnienia skargi konstytucyjnej. Z tego względu badana skarga nie spełnia określonego w a rt. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK wymogu dokładnego określenia jednostki redakcyjnej kwestionowanego przepisu prawa (zob. postanowienie z 7 czerwca 2018 r., sygn. Ts 140/17). 4 . Mając powyższe na względ z ie, Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, ponieważ stwierdził, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Ko nstytucyjny stwierdził jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.