Ts 221/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 lutego 2019 r. Pozycja 44 POSTANOWIENIE z dnia 2 lipca 201 8 r. Sygn. akt Ts 221/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D . i A . M . o zbadanie zgodności: 1) art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że „ w aktualnym stanie prawnym wywołuje skutek polegający na tym, ż e nie ulega nigdy przedawnieniu zobowiązanie podatkowe zabezpiecz one na nieruchomości, które to zabezpieczenie ustanowiono w okresie obowiązywania wymienionego przepisu ; – stanowi podstawę odmowy uwzględnienia przez organ egze kucyjny zarzutu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec przedawnienia z obowiązania podatkowego ( na pod - stawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzeku - cyjnym w administracji , Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm.) ”, oraz 2) a rt. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 20 17 r. poz. 201, ze zm.) z art. 64 ust. 2 , a rt. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia dalsz ego bieg u skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E 1. W sporządzonej p rzez adwokata skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 grudnia 201 7 r. (data nadania ), D. i A. M. (dalej: skarżąc y ) zarzuci li niezgodność art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r . Nr 108, poz. 486, ze zm.; dalej: u.z.p.), rozumianego w ten sposób, że „ w aktualnym stanie prawnym wywołuje skutek polegający na tym, że nie ulega nigdy przedawnieniu zobowiązanie podatkowe zabezpieczone na nieruchomości, które to zabezpie - czenie ustanowi ono w okresie obowiązywania wymienionego przepisu ; – stanowi podstawę odmowy uwzględnienia przez organ egzekucyjny zarzutu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec przedawnienia zobowiązania podatkowego ( na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym OTK ZU B/2019 Ts 221/17 poz. 44 2 w administracji , Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm. ) ”, oraz art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.; dalej: o.p.) z: art. 64 ust. 2 Kon stytucji Rzeczypospolitej Polskiej „ z uwagi na naruszenie obowiązku zapewnienia równej ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych ” , art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji „ ze względu na nie równe traktowanie właścicieli w zależności od przedmiotu własności i ich wartości ” , art. 31 ust. 3 Konstytucji „ ze względu na naruszenie proporcjonalności w ingerencji ustawodawcy w prawo własności ” . 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następując ym stanem faktycznym : 2.1. Na pod stawie prawomocnej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł . (dalej: organ) z 8 września 1995 r. (nr [ … ] ) w sprawie określenia Zakładowi [ … ] (dalej: przedsiębiorstwo) wysokości nieprawidłowo wykorzystanej dotacji z budżetu państwa w kwocie 762 000,00 zł organ 8 lutego 1996 r. wystawił tytuł wykonawczy (nr [ … ] ) przeciwko właścicielom przedsiębiorstwa, tj. skarżącym. Wnioskiem z 25 marca 1996 r. organ wystąpi ł do sądu wieczystoksięgowego o wpi sa - nie hipoteki przymusowej w księdze wieczystej pr owadzonej dla nieruchomości stano wiącej własność skarżących, co nastąpiło postanow ieniem Sądu Rejonowego w Z. z 23 września 1996 r. 2.2. Postanowieniem z 5 listopada 2009 r. (nr […] ) organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wyniku zażalenia s karżących Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 19 lutego 2010 r. (nr […] ) utrzymał w mocy prze dmiotowe rozstrzygnięcie. Skarga skarżących na postanowienie organu odwoławczego została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administ racyjny w Łodzi wyrokiem z 7 września 2010 r. (sygn. […] ), podtrzymanym w wyrok u Naczeln ego Sądu Administracyjnego z 24 li - pca 2012 r. (sygn. […] ). 2.3. Skarżący 12 grudnia 2013 r. złożyli d o organu odwoławczego wniosek o wzno - wienie postępowania za kończonego postanowieniem z 19 lutego 2010 r. , a t akże o uchylenie tego rozstrzygnięcia oraz uchylenie tytułu wykonawczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę swojego żądania wskazali oni art. 240 § 1 pkt 8 oraz art. 244 § 1 o. p . w związk u z w yrok iem TK z 8 października 2013 r. o sygn. SK 40/12 (OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 97) , w którym orzeczono m.in., że art. 70 § 6 o.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Post anowieniem z 11 kwietnia 2014 r. (nr […] ) organ odwoławczy odmówił uchylenia swojego postanowienia z 19 lutego 2010 r. W uzasadnieniu te go rozstrzygnięcia wskazano, że wyrok TK nie dotyczył przepisów, które miały zastosowania wobec skarżących, tj. art. 30 ust. 4 u.z.p. oraz art. 70 § 8 o.p., a zatem nie stanowi on podstawy do wznowienia postępowania w rozumieniu art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm. ; dalej: k.p.a. ) . W wyniku zażalenia skarżących p owyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy przez Ministra Finansów postanowieni em z 7 sierpnia 2015 r. (nr […] ) , w którym podzielono argumentację organu odwoławczego. Wyrokiem z 19 lipca 2016 r. (sygn. […] ) Wojewódzki Sąd A dministracyjny w W . oddalił skargę skarżących na rozstrzygnięcie Ministra Finansów. W ocenie sądu argumentacja obu organów była prawidłowa, gdyż nie zachodziła podsta wa do uchylenia postanowienia z 19 lutego 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania, gdyż w yrok TK nie obejmował OTK ZU B/2019 Ts 221/17 poz. 44 3 przepisu stanowiącego podstawę wydania badanego postanowienia w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2.4. Wnioskiem z 28 maja 2014 r. skarżący zwrócili się do organu o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołu jąc się na wyrok Trybunału o sygn. SK 40/12, w którym – choć formalnie orzeczono niekonstytucyjność art. 70 § 6 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.) – zdyskwalifikowano zgodność z art. 64 ust. 2 Konstytucji normy prawnej zawieszającej bie g przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeżeli został on zabezpieczony hipoteką przymusową. Postanowieniem z 30 lipca 2 015 r. (nr […] ) organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W jego ocenie orzeczenie TK jest bezprzedmiotowe, gdyż nie odnosi s ię do art. 30 ust. 4 u.z.p., na podstawie którego należałoby ocenić przedawnienie zobowiązania skarżących. W wyniku zażalenia skarżących organ odwoławczy postanowieniem z 20 listopada 201 5 r. (nr […] – UNP: […] ) uchylił postanowienie z 30 lipca 2015 r. i u morzył postę - powanie. Zdaniem organu odwoławczego argumenta cja skarżących przedstawiona we wniosku z 28 maja 2014 r. była zbieżna z tą przedstawio ną we wniosku z 12 grudnia 2013 r. Tym samym – wobec negatywnego rozpatrzenia tego ostatniego w administracyjny m toku instancji oraz przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. , funkcjonujące w obrocie prawnym prawomocne postanowienie z 5 listopada 2009 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także zważywszy na niezmie niony stan prawny i faktyczny w spra wie – postępowanie wywołane wnioskiem z 29 maja 2014 r., jako bezprzedmiotowe, podlegało umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a. Skarga skarżących na postanowienie organu odwoławczego została oddalona przez Wojewó dzki Sąd Administracyjny w Ł. wyrokiem z 23 marca 20 16 r. (sygn. […] ), podtrzymanym przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2 017 r. (sygn. […] ) . Sądy obu instancji uznały zasadność umorzenia postępowania na postawie art. 105 k.p.a. 3. Zdaniem skarżąc ych kwestionowane prze pisy w sposób nieproporcjonalny naruszają konstytucyjny obowiązek zapewnienia równej ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych oraz w sposób nierówny traktują właścicieli w zależności od przedmiotu własności i ich wartości . Ponadto skarżący podni eśli, że od 1996 r. (tj. wpisania na ich nieruchomości hipoteki przymusowej na rzecz urzędu skarbowego ) nie były dotąd wobec nich podejmowane żadne czynności egzekucyjne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z d nia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada on a określonym przez prawo wymogom. 2 . Skarżący przedmiotem skargi uczynili : – art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zob owiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486, ze zm.; dalej: u.z.p.) w brzmieniu : „ Nie ulegają przedawnieniu za ległości podatkowe zabezpieczone na nieruchomości. Jednakże po upływie terminu określonego w ust. 1 zaległości te mogą być egzekwowane tylko z tej nieruchomości” ( przepis ten obowiązywał od 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1997 r. ); – art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ord ynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. OTK ZU B/2019 Ts 221/17 poz. 44 4 poz. 201, ze zm.; dalej: o.p.) w brzmieniu : „Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkow a może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu” (przepis ten obowiązuje od 1 stycznia 2003 r., tj. od dnia wejścia w życie art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie usta wy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych inny ch ustaw, Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Jako wzorce dla obu zaskarżonych przepisów kontroli wskazane zostały: art. 64 ust. 2 Konstytucji, art. 32 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Trybunał Konstytucyjny stwier dza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia konstytucyjnych i ustawowych kryteriów, warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie. 4 . Należy przypom nieć , że jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej – zwłaszcza w odniesie niu do powołanych przez skarżąc ych wzorców kontroli – jest wymóg uczynienia jej przedmiotem takich przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, które były podstawą orzeczenia, w związku z którym wniesiono skargę. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznict wie Trybunału, w procedurze inicjowanej skargą konstytucyjną przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego może być bowiem jedynie norma, na podstawie której wydane zostało orzeczenie lub decyzja naruszająca konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. posta nowienia TK z: 5 stycznia 2001 r., sygn. Ts 83/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 91; 18 kwietnia 2005 r., sygn. Ts 176/04, OTK ZU nr 3/B/2005, poz. 134 oraz 13 listopada 2007 r., sygn. SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137). Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji nie gw arantuje możliwości kwestionowania każdego przepisu kształtującego sytuację prawną skarżącego, ale jedynie takiego, który stanowił podstawę normatywną orzeczenia. Skarga konstytucyjna nie może zmierzać do inicjowania postępowania o charakterze abstrakcyjny m (zob. np. postanowienie TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83). Innymi słowy, aby uznać skargę konstytucyjną za dopuszczalną, musi występować ścisła relacja (związek) pomiędzy treścią orzeczenia, zaskarżonym przepisem aktu nor matywnego a postawionym zarzutem niezgodności tego przepisu z określoną normą konstytucyjną ( zob . np. postanowienia TK z: 4 marca 2014 r., sygn. Ts 88/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 147; 10 lipca 2014 r., sygn. Ts 224/12, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 385, 8 list opada 2016 r., sygn. Ts 294/15, OTK ZU B/2016, poz. 507 oraz 21 marca 2018 r., sygn. Ts 64/17, OTK ZU A/2018, poz. 70, a także wyrok TK z 20 grudnia 2017 r., sygn. SK 37/15, OTK ZU A/2017, poz. 90 ). 4.1. Postanowieniem z 20 listopada 2015 r. (nr […] – UNP : […] ) Dyrektor Izby Skarbowej w Ł . (dalej: organ odwoławczy) uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z 30 lipca 2 015 r. (nr […] ) o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także umorzył postępowanie w pierwszej instancj i jako bezprzedmiotowe. Rozpatrujący skargę na to postanowienie Wojewó dzki Sąd Administracyjny w Ł. , w uzasa - dnieniu wyroku z 23 marca 2016 r. (sygn. […] ), wyraźnie stwierdził, że organ odwoławczy nie wydał wobec skarżących rozstrzygnięcia merytoryczneg o (tj. odnoszącego się m.in. do przepisów art. 30 ust. 4 u.z.p. oraz art. 70 § 8 o.p.), ale wyłączne formalne (oparte na przesłance umorzenia postępowania zawartej w art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm. ; dalej: k.p.a. ) . Stanowisko to zostało podtrzymane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 sier - pnia 2 017 r. (sygn. […] ). OTK ZU B/2019 Ts 221/17 poz. 44 5 4 . 2 . Uwzględniwszy , że w uzasadnieniu postanowienia z 20 listopada 2015 r. organ odwoławczy nie oceniał zasadności argumentów skarżących w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i nie odnosił się do art. 30 ust. 4 u.z.p. czy art. 70 § 8 o.p., a jedynie rozważał zasadność umorzenia postępowania ze względu na przesłankę z art. 105 § 1 k. p.a., zaś formalny charakter tego rozstrzygnięcia został potwierdzony przez sądy administracyjne obu instancji, Trybunał stwierdza, iż oba zaskarżone w rozpatrywanej skardze przepisy nie stanowiły podstawy wydanych wobec skarżących rozstrzygnięć ani w znac zeniu formalnym, ani tym bardziej materialnym. Tym samym – w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.t.p. TK – postanowienie z 20 listo - pada 201 5 r. oraz zapadłe w jego następstwie wyroki sądów administracyjnyc h z 23 marca 2016 r. i 8 sierpnia 2017 r. nie stanowiły dla skarżących podstawy do wystąpienia ze skargą konstytucyjną w przedmiocie niekonstytucyjności art. 30 ust. 4 u.z.p. i art. 70 § 8 o.p. 4.3. W świetle powyższego skardze konstytucyjnej należało odm ówić nadania dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK . 5. Ponadto Trybunał zwraca skarżącym uwagę na nieprawidłowe powołanie przez nich art. 31 ust. 3 Konstytucji jako „samodzieln ego ” wzor ca kontroli. Przepis ten nie wyraża bowiem w sp osób pełny odrębnych wolności lub praw, a czyni to jedynie w sposób cząstkowy i uzupełniający, ściśle związany z innymi normami konstytucyjnymi. Jak wynika z tytułu podrozdziału, w którym został umiejscowiony, wyraża on ogólną zasadę dotyczącą konstytucyjn ych wolności i praw człowieka i obywatela. Zasada ta odnosi się do „ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw”, nie jest więc podstawą odrębnego typu wolności lub prawa. Wynika z tego, że przepis ten nie formułuje samoistnego praw a podmiotowego o randze konstytucyjnej i zawsze musi być współstosowany z innymi normami Konstytucji (zob. postanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). To zaś – w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. T K – skutkuje odmow ą nadania dalszego biegu skardze w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej . W tym st anie rzeczy Trybunał postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK s karżącym przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.