Ts 255/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 listopada 2017 r. Pozycja 231 POSTANOWIENIE z dnia 13 czerwca 201 7 r. Sygn. akt Ts 255/16 * Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sp. z o.o. z sie - dzibą w T . w sprawie zgodności: 1) a rt. 394 § 1 w związku z art. 357 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 6 r. poz. 1822, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 7 8 Konstytucji Rzec zypospolitej Polski ej; 2) art. 117 3 w związku z art. 118 § 1 i 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 , ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 2 i art. 32 Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu oraz wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 grudnia 201 6 r. (data nadania), Sp. z o.o. z siedzibą w T . zarzuciła niezgodność: po pierwsze – art. 394 § 1 w związku z art. 357 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil - nego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 Konstytucji ; po drugie – art. 117 3 w związku z art. 118 § 1 i 5 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym. Postanowieniem z października 2015 r. Sąd Rejonowy w T . oddalił wniosek skarżącej „o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi konstytucyjnej w przed - miocie wniosku wnioskodawcy o odrzucenie kandydatury pełnomocnika wskazanej przez okręgow ą radę adwokacką, zwrócenie się o wyznaczenie nowego kandydata na pełnomocnika oraz wniosku wnioskodawcy o zmianę pełnomocnika celem wniesienia skargi konstytucyjnej zgodnej z wnioskiem”. * Postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r. sprostowano oczywistą omyłkę pisarską. OTK ZU B/2017 Ts 255/16 poz. 231 2 Pismem z 5 listopada 2015 r. skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadn ienia pisemnego powyższego orzeczenia. Postanowieniem z listopada 2015 r. Sąd Rejonowy w T . odmówił sporządzenia uzasadnienia pisemnego postanowienia z października 2015 r. Zażalenie skarżącej na postanowienie z listopada 2015 r. zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w K . postanowieniem z kwietnia 2016 r. 3. Zdaniem skarżącej : art. 394 § 1 w związku z art. 357 § 1 k.p.c. „ w zakresie, w jakim reguluje tryb zaskarżania orzeczeń i ich uzasadnienia (…) jest sprzeczny z prawem do sądu rozumianym jako możliwość żą dania od sądu rozpoznania sprawy co do istoty i godzi w zasadę dwuinstancyjności postępowania i prawa każdej ze stron do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji”, zaś art. 117 3 w związku z art. 118 § 1 i 5 k.p.c. „w zakresie, w jakim reguluje t ryb ustanawiania pełnomocnika z urzędu i rozstrzyga o dopuszczalności złożenia przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej (…) doprowadza do braku równości wobec prawa i stoi w sprzeczności z zasadą demokratyczneg o państwa prawa, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, uniemożliwiając dochodzenie naruszeń praw i wolności przed sądem”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowa - dzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postęp owanie zainicjowane skargą skarżącego nie zostało zakończone do dnia 3 stycznia 2017 r., tzn. dnia wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo- znaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie po- stępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybu- nał wydaje postanowienie o odmowie na dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą oko- liczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 -4 ustawy o TK. 2 . Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje kon stytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostateczni e o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Wspomniane wyżej zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka ochrony praw i wolności, precyzuje obecnie ustawa o TK ; w dacie wnoszenia rozpatrywanej skarg i konstytucyjnej precyzowała ustawa z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1157; dalej: ustawa o TK z 2016 r.) , a w dacie złożenia przez skarżąc ą wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu – ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Try bunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) . Wedle art. 77 ust. 1 ustawy o TK (poprzednio: art. 47 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r. ; art. 64 ustawy o TK z 2015 r. ) skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, w terminie trzech miesięcy od doręczenia skarżą - cemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2017 Ts 255/16 poz. 231 3 W związku z podjętymi przez skarżąc ą działaniami zmierzającymi do uzyskania pomocy prawnej z urzędu, istotnego z naczenia nabiera także unormowanie art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o TK (poprzednio: art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK z 2016 r. ; art. 66 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o TK z 2015 r. ) , zgodnie z którym do czasu rozstrzygnięcia przez sąd wniosk u w tym przedmiocie ulega wstrzymaniu (zawieszeniu) termin do wniesienia skargi. Uwzględniając powyższe regulacje, Trybu nał Konstytucyjny stwierdza, że rozpatry - wana skarga konstytucyjna wniesiona została z przekroczeniem terminu do występowania z tego rod zaju środkiem prawnym. Trybunał z urzędu ustalił bowiem, że skarżąc a 16 maja 2016 r. otrzymał a odpis postanowienia Sądu Okręgowego w K . z kwietnia 201 6 r. , zaś je j wniosek o ustanowienie pełnomoc nika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej został złożony w Sądzie Rejonowym w T . z lipca 201 6 r. Sąd ten, postano - wieniem z sierpnia 201 6 r . , ustanowił dla skarżące j pełnomocnika z urzędu i polecił jego wyznaczenie Okręgowej Izbie Radców Prawnych w K. Pismem z sier pnia 2016 r. D ziekan tej Izby wyznaczył radcę prawnego A . M . - Ł. na pełnomocnika z urzędu dla skarżące j ; pismo to zostało doręczone radcy prawnemu 2 września 201 6 r. Oznacza to, że b ieg trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej uległ zawie szeniu w okresie od 1 lipca 201 6 r. (data złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi) do 2 września 201 6 r. (data doręczenia radcy prawnemu A . M . - Ł . pisma D ziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w K . o wyznaczeniu na pełno mocnika z urzędu – stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w T . ). W związku z powyższym należy stwierdzić, że zgodnie z art. 36 ustawy o TK (poprze - dnio: art. 21 ustawy o TK z 2016 r.; art. 74 ustawy o TK z 2015 r.) , w sprawach nieuregulo - wanych w ustawie o T rybunale do postępowania przed nim stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. W braku odrębnej regulacji w ustawie o T rybunale – obliczenie terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 i art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o TK (poprzednio: art. 4 7 u st. 1 i art. 4 9 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK z 2016 r.; art. 64 i art. 66 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o TK z 2015 r.) , n ast ępuje w oparciu o unormowania zawarte w k.p.c. , a w myśl odesłania z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie zaś z treścią art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 , ze zm.), jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści. Oznacza to, że w p rzypadku skarżące j , któr a wystąpił a do S ądu R ejonowego w T . z wnioskiem o ustan owienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej, co tym samym spowodowało wstrzymanie ( zawieszenie ) biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej, te rmin ten wynosił dziewięćdziesiąt dni i liczony być winien od dnia doręczenia skarżące j odpisu prawomocnego postanowienia S ą du Okręgowego w K . z kwietnia 2016 r (tj. 16 maja 2016 r.), jednakże bez uwzględnienia okresu rozpoznawania przez sąd rejonowy wnios ku skarżące j o ustanowienie pełnomocnika z urzędu oraz doręczenia radcy prawnemu A . M . - Ł . pisma z sierpnia 2016 r. o wyznaczeniu go na pełnomocnika do sporządzenia i wniesieni a skargi konstytucyjnej (tj. od 17 maja 201 6 r. do 2 września 201 6 r.) . Prawidłowe obliczenie terminu dziewięćdziesięciodniowego prowadzić musi więc do wniosku, że ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (stosownie do obowiązującego wówczas art. 47 ust. 1 ustawy o TK z 2016 r.), był 17 października 201 6 r. Tymczasem skarga konstytucyjna wniesiona została 2 grudnia 201 6 r. (dzień nadania skarg i w urzędzie pocztowym), a więc już po upływie ustawowego terminu. Sformułowanie zawarte w ówcześnie obowiązującym art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK z 2016 r. (k tórego odpowiednik stanowi obecnie art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o TK) rozumiane bowiem być powinno jako zawieszenie (wstrzymanie) biegu terminu do wystą - pienia ze skargą, a nie jego przerwanie (zob. np. nadal aktualne postanowienie TK z 25 listo - p ada 1998 r., Ts 92/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 46). Tym samym po zakończeniu okresu OTK ZU B/2017 Ts 255/16 poz. 231 4 ro zstrzygania przez sąd wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu termi n ten nie biegnie od nowa, lecz rozpoczyna bieg tylko pozostała jego część. Z tych też powodów roz patrywanej skardze konstytucyjnej, jako niewniesionej w terminie przepisanym, należało odmówić nadania dalszego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK.