Ts 235/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 lutego 2016 r. Pozycja 92 POSTANOWIENIE z dnia 8 października 2015 r. Sygn. akt Ts 235/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak -Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej C.W. w sprawie zgodności: art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed są- dami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) z art. 45 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjne j. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 30 czerwca 2015 r. (data nadania) C.W. (dalej: skarżą- ca) zakwestionowała zgodność art. 61 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20 12 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zabezpieczenia roszczeń o zwrot wywłasz- czonych nieruchomości poprzez wpisanie w dz iale III księgi wieczystej ostrzeżenia o toczą- cym się postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z art. 45 ust. 2 Kon- stytucji („prawo do procesu”). Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą . Prezydent Miasta L. w decyzji z sierpnia 2013 r. odmówił skarżącej oraz trzem innym osobom zwrotu nieruchomości położonej w L ., wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa ‒ Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L ., na mocy orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z listopada 1954 r. Wojewoda L., w decyzji z grudnia 2013 r., utrzymał de- cyzję organu pierwszej instancji w mocy. Następnie skarżąca od decyzji organu drugiej instancji wniosła skargę do Woje- wódzkiego Sądu Administracyjnego w L. Na rozprawie w grudniu 2014 r. pełnomocnik skar- żącej (radca prawny) złożył wniosek o „zabezpieczenie postępowania” przez wpisanie ostrze- żenia w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla spornej nieruchomości. Sąd w protokole rozprawy zawarł postanowienie, w którym nie uwzględnił wniosku „z uwagi na brak podsta- wy prawnej” . W wyroku z grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę skarżącej. Skarżąca wywiodła od tego wyroku skargę kasacyjną, która nie została jeszcze rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo- waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie- siona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub pr awa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł y ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji . Zasady korzy- stania z tego środka ochrony wolności i praw sprecyzowane są w przepisach ustawy o TK. Jak stanowi art. 46 ust. 1 ustawy o TK, skarżący może wnieść skargę konstytucyjną po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia mu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzy- gnięcia. Skarżąca w skardze wskazała, że „decyzja” o odmowie zabezpieczenia zawarta została w treści protokołu rozprawy z grudnia 2014 r. i ma ostateczny charakter, ponieważ nie podle- ga zaskarżeniu. Na tej podstawie skarżąca stwierdzi ła, że wyczerpała przysługujące jej środki prawne. Następnie podała jednak, że jej zdaniem to od daty doręczenia wyroku Wojewódz- kiego Sądu Administracyjnego w L. z grudnia 2014 r., co nastąpiło 30 marca 2015 r., biegnie termin do złożenia skargi konstytucyjnej. Trybunał nie podziela tego stanowiska . Ostatecznym orzeczeniem o praw ach skarżą- cej, których ochrony domaga się ona w skardze konstytucyjnej, czyli o prawie do zabezpie- czenia roszczenia , było postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z grud- nia 2014 r. (a nie, jak błędnie wskazała skarżąca ‒ decyzja) zawarte w protokole rozprawy. To w tym postanowieniu sąd oddalił wniosek o „ zabezpieczenie postępowania” z powodu braku podstawy prawnej. Choć więc skarżąca prawidłowo jako ostateczne orzeczenie o prawie do zabezpieczenia roszczenia wskazała postanowienie z grudnia 2014 r., to błędnie przyjęła, że termin do wniesienia skargi konstytucyjnej należy liczyć od daty doręczenia jej wyroku sądu pierwszej instancji. Zdaniem Trybunału n ie ma podstawy prawnej wywiedziony w skardze konstytucyjnej wniosek , zgodnie z którym , skoro : „W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Admini- stracyjnego w L. (...) pominięto zgłoszony na posiedzeniu ( … ) 12.2014 r. wniosek o zabez- pieczenie roszczenia skarżącej”, to : „Sąd uznał (...) , że zapisy w protokole rozprawy dotyczą- ce tego wniosku były wystarczające, co uzasadniało pominięcie tej sprawy w uzasadnieniu wyroku” (s. 2 skargi). Postanowienia wydawane przez sąd na rozprawie są odrębn ymi orzeczeniami. Zgod- nie z art. 162 p.p.s.a.: „R o zstrzygnięcia zawarte w postanowieniach niekończących postępo- wania w sprawie, wydanych na posiedzeniach jawnych, wpisuje się do protokołu bez spisy- wania odrębnej sentencji, jeżeli nie przysługuje na nie zażalenie”. Natomiast art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sta nowi, że protokół rozprawy zawiera wymienienie orzeczeń wydanych na posiedze- niu oraz stwierdzenie, czy zostały ogłoszone; jeżeli sporządzenie odrębnej sentencji orzecze- nia nie jest wymagane, wystarcza zamieszczenie w protokole treści samego rozstrzygnięcia . OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 3 To właśnie dlatego, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z grudnia 2014 r. było odrębnym orzeczeniem zawierającym ostateczne rozstrzygnięcie o zabezpieczeniu roszczenia, sąd ten nie odniósł się już do tego zagadnienia w uzasadnieniu wyroku z grudnia 2014 r. Zabezpieczenie roszczenia nie było prze dmiotem orzekania w tym wyroku. Dla uzyskania merytorycznej oceny zarzutów skarżącej konieczne było zatem wnie- sienie skargi do Trybunału Konstytucyjnego w terminie trzech miesięc y od o głoszenia na rozprawie w grudniu 2014 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowienia oddalającego wniosek skarżącej o zabezpieczenie , ponieważ nie podlegało ono doręczeniu (czyli do 18 marca 2015 r.). N ie miało natomiast wpływ u na bieg terminu do wniesienia ana- lizowanej skargi konstytucyjnej doręczenie skarżącej 30 marca 2015 r. wyroku Wojewód z- kiego Sądu Administracyjnego w L. Zatem ponieważ analizowana skarga została wniesiona 30 czerwca 2015 r., Trybunał uznaje ją za spóźnioną. Okoliczność ta jest samoistną podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze kon- stytucyjnej na podstawie art. 49 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Trybunał stwierdza ponadto , że wskazanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administra- cyjnego w L. z grudnia 2014 r. jako ostatecznego orzeczenia w sprawie uniemożliwiło skar- żącej spełnienie innej przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Przepis ten pozwala bowiem na objęcie skargą konstytucyjną tylko tych przepis ów ustawy lub innego aktu norma- tywnego, które były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia sądu lub organu admin istracji publicznej wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Tymczasem Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. w wyroku z grudnia 2014 r. nie stosował art. 61 p.p.s.a. Stwierdzenie zaistnienia w yżej wskazanych dwóch przesłan ek odmowy nadania skar- dze konstytucyjnej dalszego biegu zwalnia Trybunał od dalszego jej badania pod względem formalnym. Na marginesie jedynie Trybunał stwierdza, że skarżąca jako wzorzec kontroli wskaza- ła w petitum skargi art. 45 ust. 2 Konstytucji, wywodząc z niego prawo do sądu. Tymczasem przepis ten stanowi, że: „Wyłączenie jawności rozprawy może nastąpić ze względu na mora l- ność, bezpieczeństwo państwa i porządek publiczny oraz ze względu na ochronę życia pry- wat nego stron lub inny ważny interes prywatny. Wyrok ogłaszany jest publicznie” . Skarżąca nie wyjaśniła, w jaki sposób art. 61 p.p.s.a. narusza ten przepis Konstytucji. Jeśli by nawet przyjąć, że skarżąca jako wzorzec kontroli art. 61 p.p.s.a. wskazała tak- że art. 45 ust. 1 Konstytucji (wspomniany w uzasadnieniu skargi), to nie zmieniłoby to istoty rzeczy , ponieważ nie wykazała ona wbrew wymogowi wynikającemu z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, by kwestionowany przepis naruszał prawo do sądu. W orzecznictwie s ądów administracyjnych ugruntowane jest bowiem stanowisko, zgodnie z którym zbycie wywłasz- czonej nieruchomości przez organ administracji po dniu 1 stycznia 1998 r. z naruszeniem wymogów wynikających z art. 136 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospo- darce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) ‒ a więc w istocie bez zgody poprzednie- go właściciela bądź jego spadkobiercy ‒ nie s tanowi przesłanki negatywnej do orzeczenia zwr otu wywłaszczonej nieruchomości. Na organie administracji ciąży wtedy obowiązek do- prowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego wła- dać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi, a postępowanie dotyczące zwrotu wy- właszczonej nieruchomości podlega zawieszeniu (por. np. wyroki NSA z: 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2485/11; 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 410/12; 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05; 26 marca 2008 r., sygn . akt I OSK 491/07; dostępne na stronie interneto- wej www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie ma więc podstawy prawnej twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym ewentualna (hipotetyczna) sprzedaż spornej nieruchomości przez Wojsko- wą Agencję Mieszkaniową pozbawiłaby skarżącą możliwości dochodzenia jej zwrotu . OTK ZU B/2016 Ts 235/15 poz. 92 4 Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny, na podst awie art. 79 ust. 1 Konsty- tucji, art. 49 w zw. z art. 46 ust. 1 oraz art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK, postanowił jak w sen- tencji.