Ts 10/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 stycznia 2016 r. Pozycja 13 POSTANOWIENIE z dnia 11 września 2015 r. Sygn. akt Ts 10/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak-Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D.K. w sprawie zgodności: art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.) z art. 32 w zw. z art. 67 ust. 1 i w zw. z art. 68 ust. 1 oraz z art. 2 i art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2015 r. skarżąca zakwestionowała zgodność art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1440, ze zm.; dalej: ustawa o FUS) z art. 32 w zw. z art. 67 ust. 1 i w zw. z art. 68 ust. 1 oraz z art. 2 i art. 20 Konstytucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na podstawie następującego stanu faktycznego spra- wy. Decyzją z czerwca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w B. odmówił skarżącej prawa do emerytury w obniżonym wieku. Odwołanie złożone od powyższej decyzji oddalił Sąd Okręgowy w B. wyrokiem z października 2013 r. Apelację wniesioną od orzecze- nia sądu I instancji oddalił Sąd Apelacyjny w B. (dalej: Sąd Apelacyjny w B.) wyrokiem z maja 2014 r. Wyrok ten został doręczony skarżącej 14 czerwca 2014 r. W dniu 30 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie dla niej pełno- mocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Pismo Okręgowej Rady Adwo- kackiej w B. (dalej: ORA w B.) z 5 listopada 2014 r., informujące skarżącą o wyznaczeniu pełnomocnika, zostało jej doręczone 7 listopada 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięć wydanych w sprawie, organy orzekające podkreślały, że skarżąca nie wykazała 15 lat pracy w warunkach szczególnych. w ich ocenie do 15-letniego okresu nie wlicza się wykonywania pracy w szczególnych warunkach w ramach prowadzonej jednoosobowej działalności gospodarczej, mimo że rodzaj tej pracy jest objęty wykazem prac w szczególnych warunkach, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów OTK ZU B/2016 Ts 10/15 poz. 13 2 z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43). Z wydaniem powyżej wskazanych rozstrzygnięć skarżąca wiąże naruszenie zasady równości w zakresie prawa do zabezpieczenia społecznego. Skarżąca wykonywała tę samą pracę przy garbowaniu i wykańczaniu skór, zarówno będąc zatrudniona na umowę o pracę, jak i w ramach prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej. Okresu wykonywania tej pracy w ramach działalności gospodarczej orzekające organy nie zaliczyły jej do stażu pracy w szkodliwych warunkach, który decyduje o przyznaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku. Oznacza to, że ustawodawca różnicuje zakres ochrony praw podmioto- wych wynikających z art. 67 ust. 1 oraz art. 68 Konstytucji, według formy zatrudnienia, dys- kryminując osoby, które prowadzą własną działalność gospodarcza. Zdaniem skarżącej zastosowanie okoliczności wykonywania samodzielnie pracy w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej jako elementu wyłączającego prawo do wcześniejszej emerytur w sytuacji świadczenia pracy w szkodliwych warunkach ma zdecy- dowanie cechy nieuzasadnionej dyskryminacji, co narusza także prawa wyrażone w art. 2 i art. 20 Konstytucji. Zarządzeniem z 20 stycznia 2015 r. Trybunał wezwał skarżącą do uzupełnienia bra- ków skargi konstytucyjnej, przez nadesłanie kopii: postanowienia sądu rejonowego w sprawie przyznania skarżącej pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi konsty- tucyjnej, nadesłanie pięciu uwierzytelnionych kopii pisma ORA w B. wyznaczającego skar- żącej adwokata z urzędu, a także wskazanie daty doręczenia tego pisma pełnomocnikowi skarżącej. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżąca wskazała, że pismo ORA w B. zo- stało doręczone pełnomocnikowi 20 listopada 2014 r. Do pisma procesowego zostało ponadto dołączone postanowienie Sądu Rejonowego w B. z października 2014 r. ustanawiające dla skarżącej pełnomocnika z urzędu oraz zarządzenie przewodniczącej wydziału w Sądzie Ape- lacyjnym w B. z września 2014 r., na podstawie którego Sąd Apelacyjny w B. – uznawszy się za niewłaściwy rzeczowo – przekazał Sądowi Rejonowemu w B. do rozpoznania złożony do akt sprawy wniosek skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest środkiem ochrony konstytucyjnych praw i wolności. Jej wniesienie zostało uzależnione od spełnienia licznych warunków wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W świetle art. 46 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna może być złożona po wy- czerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dorę- czenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego roz- strzygnięcia. Termin do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny i jest terminem zawitym. Wyznacza granice czasowe, w jakich skarżący może skorzystać z prawa obrony przysługujących mu wolności i praw przez zakwestionowanie w skardze konstytucyjnej gene- ralnego aktu normatywnego (zob. np. postanowienia TK z: 5 października 1999 r., Ts 74/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 206; 17 stycznia 2001 r., Ts 123/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 20; 5 kwietnia 2006 r., Ts 46/06, OTK ZU nr 5/B/2006, poz. 234; 4 marca 2008 r., Ts 223/07, OTK ZU nr 3/B/2008, poz. 119). Prawomocny wyrok Sadu Apelacyjnego w B. z maja 2014 r. doręczono skarżącej 14 czerwca 2014 r. i z tym dniem rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. OTK ZU B/2016 Ts 10/15 poz. 13 3 W myśl art. 48 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o TK w razie niemożności poniesienia kosztów pomocy prawnej skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego swojego miejsca zamieszkania (siedziby) o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, w celu sporządzenia skargi konsty- tucyjnej. Zgodnie z art. 48 ust. 2 zdanie drugie ustawy o TK do czasu rozstrzygnięcia wniosku przez sąd nie biegnie termin określony w art. 46 ust. 1 ustawy o TK. Zatem należy stwierdzić, że bieg terminu do wniesienia skargi ulega zawieszeniu z dniem złożenia wniosku do sądu właściwego rzeczowo i miejscowo (zob. postanowienie TK z 21 marca 2013 r., SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37). Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Trybunału zawieszenie terminu do złożenia skargi konstytucyjnej trwa do dnia, w którym adwokat lub radca prawny dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem w sprawie sporządzenia skargi konstytu- cyjnej (zob. m.in. postanowienie TK z 9 października 2006 r., Ts 91/06, OTK ZU nr 5/B/2006, poz. 247 oraz wyżej przywołane postanowienie TK z 21 marca 2013 r., SK 32/12). Trzeba także podkreślić, że termin do wniesienia skargi jest terminem, którego ciągłość nie jest wymagana w rozumieniu art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Ko- deks cywilny (Dz. U. 2014 r. poz. 121, ze zm.), co oznacza, że za miesiąc uznaje się 30 dni. Jeżeli zatem ulegnie on zawieszeniu na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy o TK, to badając, czy został on dotrzymany, należy przyjąć, że trzy miesiące równają się 90 dniom. Z zarządzenia przewodniczącej wydziału w Sądzie Apelacyjnym w B. z września 2014 r. wynika, że z wnioskiem o przyznanie pełnomocnika z urzędu skarżąca zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w B., który dopiero 11 września 2014 r. przekazał wniosek do rozpozna- nia sądowi właściwemu. w takiej sytuacji termin do wniesienia skargi mógłby ulec zawiesze- niu dopiero dzień po przekazaniu wniosku do sądu właściwego (a więc najwcześniej 12 wrze- śnia 2014 r., tj. – biorąc pod uwagę to, że wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z maja 2014 r. zo- stał doręczony 14 czerwca 2014 r. – w 90. dniu biegu terminu). Ponieważ od doręczenia ad- wokatowi pisma o wyznaczeniu go na pełnomocnika z urzędu (20 listopada 2014 r.) do złoże- nia skargi konstytucyjnej (8 stycznia 2015 r.) upłynęło 49 dni, więc należy stwierdzić, że skarga została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Trybunał jeszcze raz podkreśla, że termin, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o TK, ulega zawieszeniu tylko wtedy, gdy skarżący wystąpi do sądu właściwego miejscowo i rzeczowo z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu w celu złożenia skargi konstytucyjnej. W związku z powyższym Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 36 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy o TK – odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.