Ts 274/07

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 maja 2019 r. Pozycja 104 POSTANOWIENIE z dnia 6 stycznia 2009 r. Sygn. akt Ts 274/07 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Marek Kotlinowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J., w sprawie zgodności: art. 105 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w spra- wach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848) z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 23 listopada 2007 r. wniesiono o stwierdzenie niezgodno- ści art. 105 § 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wy- kroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848) z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie pr aw człowieka i podstawowych wolności. Skarga konstytucyjna została oparta na następującym stanie faktycznym. Wyrokiem z 6 czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy w T. (sygn. akt […]) uniewinnił od z arzutu popełnienia wykroczenia obwinionego L. K. Od wyroku tego skarżący, występujący w charakterze oskar- życiela posiłkowego, wniósł apelację. Postanowieniem z 6 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w G. (sygn. akt […]) pozostawił apelację bez rozpoznania, ze względu na wniesienie jej po terminie. Skarżąc y zarzuci ł w skardze konstytucyjnej, ż e ustawowy termin 7 dni do wniesienia apelacji, o jakim mowa art. 105 § 1 k.p.w. , jest niezgodny z Konstytucją oraz Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Zdaniem skarżącego ustawodawca w szeregu ustaw określił generalne normy, sposób i tryb wnoszenia środków odwoławczych, określając m.in. termin do wniesienia apelacji na 14 lub 30 dni. Regulacja zawarta w kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia , pr zewidująca krótszy – 7-dniowy – okres stanowi, zdaniem skarżącego, niczym nieuzasadnione odstępstwo . Narusza przez to prawo do sprawie- dliwego rozpoznania sprawy przez sąd, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstyt ucji, a przez to także prawo do rozpoznania sp rawy przez sąd II instancji oraz podstawowe zasady państwa prawa, o których mowa w art. 2 Konstytucji. OTK ZU B/2019 Ts 274/07 poz. 104 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykaz anie przez skarżącego, ż e w związku z wydaniem przez organ wła- dzy publicznej ostatecznego orzeczenia na podstawie zakwestionowanego w skardze aktu normatywnego, doszło do naruszenia przysługujących skarżącemu praw lub wolności o cha- rakterze konstytucyjnym. Uprawdopodobnienie przez skarżącego naruszenia jego praw lub wolności jest zatem przesłanką konieczną dla uznania dopuszczalności skargi konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny zobowiązany był zbadać, czy istotnie w niniej- szej sprawie d oszło do naruszenia wskazanych przez skarżącego praw konstytucyjnych. Podstawowym wzorcem kontroli wskazanym przez skarżącego w niniejszej sprawie jest art. 45 ust. 1 Konstytucji, wyrażający konstytucyjne prawo do sądu. Przypomnieć należy zatem, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego gwarancje konstytucyjne prawa do sądu obejmują – oprócz prawa dostępu do sądu (tj. prawa do uruchomienia postępowania przed sądem , prawa do wyroku sądowego, czyli prawa uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy pr zez sąd) – prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, a więc takie ukształtowanie środków procedural- nych, które umożliwią właściwe zrównoważenie pozycji procesowej każdej ze stron. Wyja- śniając se ns tej gwarancji konstytucyjnej, Trybuna ł Konstytucyjny przypominał, że sprawie- dliwa procedura sądowa powinna zapewniać stronom uprawnienia procesowe stosowne do przedmiotu prowad zonego postępowania. „Zgodnie z wymogami rzetelnego procesu uczest- nicy postępowania muszą mieć realną możliwość przedstawienia swoich racji, a sąd ma obo- wiązek je rozważyć” (wyrok TK z 13 maja 2002 r., SK 32/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 31). Wymóg sprawiedliwego postępowania zakłada dostosowanie jego zasad do specyfi- ki rozpoznawanych spraw. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.w. apelację wnosi się na piśmie w terminie 7 dni od daty otrzymania wyroku wraz z uzasadnieniem, chyba że ustawa stanowi inaczej. Ustawodawca określił w ten sposób ogólny termin do wnoszenia skarg etapowych uruchamiających kontrolę instancyjną wyroku wydanego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Zdaniem skarżą- cego naruszył w ten sposób generalną zasadę, zgodnie z którą terminem właściwym do wnie- sienia apelacji jest termin 14- dniowy, jak przewidują przepisy postępowan ia karnego oraz po stępowania cywilnego. Należy w związku z tym zauważyć, że jest to twierdzenie oczywi- ście bezzasadne. Ani p rzepisy Konstytucji , ani akty prawne o randze ustawy nie wprowadzają uniwersalnych terminów, mających zastosowanie do wszystkich procedur sądowych, określa- jących minimalny standard w tym zakresie. Wprawdzie przepisy postępowania karnego, czy też postępowania cywilnego przewidują podobne terminy do wniesienia apelacji , ale ich dłu- gość jest określana indywidualnie przez ustawodawcę i niezależnie od innych postępowań sądowych . Uzasadniona jest zaś przede wszystkim przedmiotem postępowania oraz znacze- niem rozs trzygnięcia dla sfery praw i wolności uczestnika postępowania. Skarżący, kwestio- nując znaczenie sprawności postępowania, jak też odwołując się do innych postępowań są- dowych, nie zauważa, że uregulowanie w odrębnym akcie normatywnym postępowania w sprawach o wykroczenia ma na celu wskazanie odmienności, jakimi owo postępowanie ma się cechować. Nie można bowiem zapominać, że regulacja kodeksu postępowania w sprawach o wy- kroczenia ma charakter szcze gólny. Przedmiotem postępowania jest kwestia odpowiedzialno- ści za wykroczenie . Za popełnienie wykroczenia ustawodawca przewidział sankcj e zasadni- czo odmienne i złagodzone w stosunku do odpowiedzialności karnej . Zastosowanie przepi- sów kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia wskazuje więc na mniejszą wagę czy- nu zabronionego, będącego przedmiotem postępowania. W konsekwencji, przedmiotem po- stępowania są sprawy o mniej skomplikowanym stanie fa ktycznym i mniej zaw iłym stanie OTK ZU B/2019 Ts 274/07 poz. 104 3 prawnym. Fakt ten w pełni uzasadnia zastosowanie krótszych terminów do rozpoznania spraw w tym postępowaniu. Trybunał Konstytucyjny podkreśla jednocześnie, że gwarancje konstytucyjne związa- ne z prawem do sądu nie mogą być traktowane jako nakaz urzeczywistnienia w każdym trybie i w każdym rodzaju procedury tego samego zestawu instrumentów procesowych, jednolicie określających pozycję stron postępowania i zakres przysługujących im środków procesowych. Zarzut niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu nie może być skutecznie uzasadniony po- równaniem do podobnych instytucji w różn ych procedurach i subiektywną oceną skarżącego , iż jedno z uregulowań jest normą prawną niekonstytucyjną. Charakter powstępowania w sprawach o wykroczenia i waga rozpoznawanych spraw przesądza jednoznacznie o oczy- wistej bezzasadności zarzutów domagających się wydłużenia terminów do wniesienia apelacji od wyroku sądu, którego przedmiotem jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odpowiedzialności za wykroczenie. W s zczególności za oczywiście bezzasadne należy uznać także żądanie skar- żącego , aby wnoszący apelację dysponował dokładnie takim samym czasem jak okres prze- znaczony na rozważenie sprawy przez sąd. N ależy w tym kontekście zwrócić uwagę na sta- nowisko Trybunału zajęte w wyroku P 2/04. W orzeczeniu tym, oce niając postępowanie uproszczone jako tryb szczególny postępowania cywilnego , Trybunał podkreślił, że „celem postępowania uproszczonego jest ograniczenie zjawiska przewlekłości postępowania cywil- nego. Postępowanie uproszczone, zawężające stosowanie niektórych zasad określonych w kodeksie postępowania cywilnego, toczy się bowiem szybciej niż postępowanie zwykłe, co pozwala na skracanie terminów załatwiania spraw drobnych, o nieskomplikowanym stanie faktycznym i pra wnym” (wyrok TK z 28 lipca 2004 r., P 2/04, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 72). Skarżący zarzuca niezgodność zaskarżonego przepisu także z art. 176 oraz art. 2 Kon- stytucji. W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego art. 176 Konstytucji nie może stanowić samoistnego wzorca kon- troli i mógłby być rozpatrywany w przedmiotowej sprawie w związku z art. 78 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem każda ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wyda- nych w I instancji. Zdaniem Trybuna łu Konstytucyjnego z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji można wywieść skierowany do prawodawcy postulat takiego kształtowania procedury, aby w miarę możliwości przewidziane w niej było prawo wniesienia przez stronę środka zaskar- ż enia (wyrok TK z 3 lipca 2002 r., SK 31/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 49). Natomiast od- noszący się tylko do postępowania sądowego art. 176 ust. 1 Konstytucji stanowi, że postępo- wanie to jest co najmniej dwuinstancyjne. Skarżący nie wskazał jednak prawa wynikającego z art. 78 Konstytucji jako wzorca kontroli w niniejszej prawie, co przesądza o niedopuszczal- ności nadania biegu w tym zakresie. Zauważyć należy, że także art. 2 Konstytucji, wyrażający zasadę demokratycznego państwa prawnego, nie może stanowić sam oistnego wzorca kontroli w trybie skargi konstytu- cyjnej. Podstawy takiej należy szukać w konkretnych postanowieniach Konstytucji statuują- cych określone prawo lub wolność. Art. 2 Konstytucji oraz inne przepisy wyrażające zasady ogólne mogą natomiast nadal stanowić podstawę do wywodzenia – niewyrażonych w Konsty- tucji explicite – konstytucyjnych zasad działania organów władzy publicznej. Zasady te nie mają jednak charakteru samoistnych praw lub wolności konstytucyjnych o charakterze pod- miotowym (zob. wyroki z 23 listopada 1998 r., SK 7/98, OTK ZU nr 7/1998, poz. 114; 10 lipca 2000 r., SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144; a także postanowienie z 18 wrze- śnia 2001 r., Ts 71/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 239). Ponadto, u zasadniając naruszenie art. 2 Konstytucji, skar żący powołuje się na art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych w olności. N ależy zatem przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Kon- stytucji podstawą skargi może być wyłącznie naruszenie przez zaskarżone przepisy konstytu- cyjnyc h wolności lub praw. Językowe reguły wykładni tego przepisu wskazują jednoznacz- OTK ZU B/2019 Ts 274/07 poz. 104 4 nie, że podstawą kontroli w trybie skargi konstytucyjnej mogą być wyłącznie przepisy Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konwencji nie mogą zatem stanowić wzorca kon- troli w takim postępowaniu (por. np.: wyrok TK z 6 lutego 2002 r., SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2; postanowienie TK z 31 maja 2005 r., SK 59/03, OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 61). W tym stanie rzeczy, należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konst ytucyj- nej.