Tw 30/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 maja 2023 r. Pozycja 14 8 POSTANOWIENIE z dnia 3 sierpnia 2016 r. Sygn. akt Tw 30/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: A ndrzej Wróbel – przewodniczący i sprawozdawca Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz Marek Zubik , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Powiatu Strzyżowskiego o zbadanie zgodności: art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz. U. poz. 1877) z art. 2, art. 16 ust. 2 zdanie drugie, art. 32, art. 165 ust. 2, art. 167 ust. 2 i 3 oraz art. 216 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENI E W dniu 12 listopada 2015 r. do Trybunału Konstytucyjnego wpłynął wniosek Rady Powiatu Strzyżowskiego (dalej: Rada Powiatu, wnioskodawca) o stwierdzenie niezgodności art. 32 ustawy z dnia 5 grudnia 2014 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz.U.1877; dalej: ustaw a okołobudżetowa) z art. 2, art. 16 ust. 2 zdanie drugie, art. 32, art. 165 ust. 2, art. 167 ust. 2 i 3 i art. 216 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj- nym (Dz.U.2016.293, ze zm.; dalej: ustawa o TK) wniosek złożony przez podmiot, o któr ym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3 - 5 Konstytucji, Prezes Trybunału kieruje do wstępnego rozpo- znania w celu rozstrzygnięcia, czy spełnia wymagania warunku jące nadanie mu dalszego bie- gu. W postępowaniu tym Trybunał Konstytucyjny w składzie trzech sędziów bada, czy wnio- sek odpowiada wymogom formalnym (art. 61 i art. 62 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 77 ust. 3 pkt 3 ustawy o TK), a w sz czególności, czy pochodzi od uprawnio- nego podmiotu (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). Ponadto, wstęp- ne rozpoznanie zapobiega nadaniu biegu wnioskowi w sytuacji, gdy postępowanie wszczęte przed Trybunałem Konstytucyjnym podlega łoby umorzeniu z powodu zbędności lub niedo- OTK ZU B/2023 Tw 30/15 poz. 14 8 2 puszczalności wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK), a także, jeżeli akt nor- matywny w zakwestionowanym zakresie utracił moc obowiązującą przed wydaniem orzecze- nia (art. 77 ust. 4 pkt 5 ustawy o TK) . Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. 2. Podstawowym wymogiem dopuszczalności wniosku inicjującego kontrolę konsty- tucyjności aktu normatywnego jest prawidłowe określenie zakresu zaskarżenia, który – zgod- nie z art. 50 ust. 2 ustawy o TK – obejmuje wskazanie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) oraz sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontro- li). 2.1. Spełnienie tego warunku jest szczególnie istotne ze względu na obowiązującą w postępowaniu przed T rybunałem Konstytucyjnym zasadę skargowości art. 50 ust. 1 ustawy o TK) , która oznacza, że k ontroli konstytucyjności może podlegać wyłącznie przepis, który został objęty przez wnioskodawcę zakresem zaskarżenia . 2.2 . Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę na to, że o kreślenie zaskarżonych przepi- sów powinno polegać na sprecyzowaniu kwestionowanej treści normatywnej wraz z jedno- czesnym wskazaniem jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które tę właśnie treść normatywną wyrażają. Postawienie zarzutu w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyj- nym oznacza sformułowanie przez wnioskodawcę krytyki (ujemnej oceny, zastrzeżenia) oraz nadanie for my słownej twierdzeniu, że norma niższego rzędu jest niezgodna z normą wyższe- go rzędu. I stotę zarzutu stanowi zindywidualizowanie relacji pomiędzy zakwestionowanym aktem n ormatywnym (lub jego częścią) a podstawą kontroli, a więc uzasadnienie twierdzenia, że akt normatywny (jego część) pozostaje w konkretnej relacji do wzorca – jest niezgodny (sp rzeczny) z tym wzor cem (zob. Z. Czeszejko - Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym , Warszawa 1999, s. 113 - 114). 3. Przedmiotem rozpatrywanego wniosku jest art. 32 ustawy okołobudżetowej , zgod- nie z którym: „[w] roku 2015 na realizację zadań wymagających stosowania specjalnej orga- nizacji n auki i metod pracy dla dzieci i młodzieży jednostka samorządu terytorialnego prze- znacza środki w wysokości n ie mniejszej niż wynikająca z podziału części oświatowej sub- wencji ogólnej dla jedn ostek samorządu terytorialnego, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samo- rządu terytorialnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1115, 1574 i 1644), w zakresie tych zadań”. 4. Po anali zie wniosku Trybunał stwierdza , że przedmiot zaskarżenia został wyzna- czony zbyt wąsko , gdyż Rada Powiatu sformułowała zarzuty nie tylko wobec art. 32 ustawy okołobudżetowej , ale również wobec przepisów innych aktów normatywnych, których jednak nie poddała kontroli w rozpatrywanej sprawie. 4.1. Rada Powiatu zarzuciła , że nakaz wydatkowania określonej kwoty części oświa- towej subwencji ogólnej, choć wyrażony w ustawie, „ma charakter blank ietowy”. W uzasad- nieniu wskazała, że zawarte w art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytor ialnego (Dz.U. 2016.198 ; dalej: ustawa o dochodach) u poważnie- nie do wydania rozporządzenia zezwala ministrowi na dowolne kształtowanie wysokości subwencji w części dotyczącej zadań wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. OTK ZU B/2023 Tw 30/15 poz. 14 8 3 Skoro zdaniem Rady Powiatu istniały wątpliwości co do treści przepisu upoważniają- cego , a ponadto mogło dojść do tego, że wbrew art. 167 ust. 3 Konstytucji ingerencja w sytu- ację finansową jednostek samorządu terytorialnego odbywała się w oparc iu o przepisy podu- stawowe , t o wskazywany problem zakresu oraz podstaw prawnych tej ingerencji wniosko- dawca powinien powiązać z art . 28 ust. 6 ustawy o dochodach oraz z konkretnymi przepisami rozporząd zenia, do wydania którego obligowało upoważnienie ustawowe . W ocenie Trybuna- łu nie można bowiem uznać, że przyczyny zarzucanego naruszenia zasad y wyłączności usta- wy w określaniu źródeł dochodów jednostek samo rządu terytorial nego należy poszukiwać tylko w treści zaskarżonego art. 32 ustawy oko łobudżetowej. 4.2. Rada Powiatu zakwestionowała art. 32 ustawy okołobudżetowej również dlatego, że prowadzi on do zatarcia różnic między subwencją ogólną i dotacją celową. W nioskodawca dowodzi , że jeżeli ciąży na nim obowiązek wydania wszystkich środków na specjalną orga ni- zację nauki i metody pracy, a jednocześnie w razie „zaoszczędzenia” tych środków nie może wykorzystać ich na inne cele, to przyjęte rozwiązanie nie spełnia cech subwencji ogólnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że zarzutów tak ich nie można rozpatrzyć bez po- wołania precyzyjnej podstawy prawnej kwalifikacji środków otrzymywanych przez samorząd terytorialny na realizację zadań związanych z koniecznością stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy , a w szczególności bez w skazania przepisów ustawy o dochodach , które tworzą katalog źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego i które definiują pod- stawową cechę subwencji ogólnej, jaką jest przyznanie samorządowi terytorialnemu prawa do decydowania o przeznaczeniu środków otrzymanych z tytułu subwencji ogólnej. 4.3 . Wnioskodawca uznaje , że 9 - dniowa vacatio legis jest zbyt krótka i utrudnia wprowadzenie odpowiednich zmian w uchwale budżetow ej. Również ten zarzut nie został powiązany z adekwatnym treści owo przepisem regulu- jącym termin wejścia w życie tego aktu prawnego (tzn. art. 40 ustawy okołobudżetowej), a postawiony wobec art. 32 ustawy okołobudżetowej – prima facie – jest oczywiście bezza- sadny. 4.4 . Zdaniem Rady Powiatu nie jest jasne, co należy rozumieć przez „zadania wyma- gające stosowania specjalnej orga nizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży”, o któ- rych mowa w art. 32 ustawy okołobudżetowej. Odnosząc się do tej części wniosku, Trybunał podkreśla, że kwestionowany zwrot nie został wprowadzony w art. 32 ustawy okołobudżetowej . W przepisie tym ustawodawca od- wołuje się do terminologii zawartej w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o syste mie oświaty (Dz.U.2015.2156, ze zm.) i jeśli Rada Powiatu miał a wątpli wości związane z określonością przepisów i zasadą poprawnej legislacji , to swoje zarzuty powinna była powiązać z właści- wymi przepisami tej ustawy (tzn. art. 71b). Stwierdziwszy wadliwość zakresu zaskarżenia, Trybunał Konstyt ucyjny postanowił odmówić nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orze- czenia w sprawie zbadania zgodności art. 32 ustawy okołobudżetowej z art. 2, art. 16 ust. 2 zdanie drugie, art. 32, art. 165 ust. 2, art. 167 ust. 2 i 3 oraz art. 216 ust . 1 Konstytucji (art. 77 ust. 3 pkt 4 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy T rybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji.