Tw 21/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 lutego 2017 r. Pozycja 36 POSTANOWIENIE z dnia 11 stycznia 2017 r. Sygn. akt Tw 21/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku Rady Miejskiej w Pabianicach o zbadanie zgodności: art. 24f ust. 1a ustawy z dni a 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, ze zm.) z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu wnioskowi. UZASADNIENIE W dniu 6 września 2016 r. wpłynął do Trybunału Konstytucyjnego wniosek Rady Miejskiej w Pabianicach (dalej: Rada Miejska ) o stwierdzenie niezgodności art. 24f ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 446, ze zm.; dal ej: ustawa o samorządzie gminnym ) z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadza- jące ustawę o organizac ji i tryb ie postę powania przed T rybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postę powa ń przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o or- ga nizacji i trybie postę powania p rzed Trybunałem Konstytucyjnym stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane wnioskiem Rady Miejskiej nie zostało zakończone do dnia 3 stycznia 2017 r., tzn. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o or- ganizacji i trybie postepowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) , to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tego wniosku określają przepisy ustawy o TK. 2. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK wniosek przedstawiony przez organ stanowią- cy jednostki samorządu terytorialnego podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeni u nie- jawnym, podczas którego Trybunał bada, czy wniosek pochodzi od uprawnionego podmiotu OTK ZU B/2017 Tw 21/16 poz. 36 2 (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji), czy spe łnia wymagania formal- ne (art. 47 ust. 1 i 2 oraz art. 48 ustawy o TK), czy nie jest oczywiście bezzasadny (art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK), a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o TK. Tym samym wstępne rozpoznanie wniosku umożliwia – już w początkowej fazie postępowania – wyeliminowanie spraw, które nie mogą być przedmio- tem merytorycznego rozstrzygania. 3. W arunkiem wszczęcia postępowania w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm jest podjęcie przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwały, która wyraża wolę wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego , a także ok reśla przedmiot oraz wzorce kontroli. W konsekwencji p ełnomocnik wnioskodawcy może sporządzić wniosek tyl- ko na podstawie i w granicach wyznaczonych w uchwale organu stanowiącego jednostki sa- morządu terytorialnego. 3.1. Trybunał ustalił, że Rada Miejska w Pabianicach podjęła w dniu 3 marca 2016 r. uchwałę nr XXIV/266/16 w sprawie złożenia wniosku do Trybunału Konstytucyjnego, w któ- rej wskazała zarówno przedmiot kontroli, tj. art. 24f ust. 1 i 1a ustawy o samorządzie gmin- nym, jak i wzorce kontroli, tj. art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji. 3.2. Try bunał zwra ca uwagę na to, że pełnomocnik sporządzający wniosek ograniczył przedmi ot kontroli wyłącznie do art. 24f ust. 1a ustawy o samorządz ie gminnym oraz rozsze- rzył wzorce kontroli o art. 31 ust. 3 Konstytucji. Oznacza to, że wniosek o zbadanie zgodno- ści art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym z art. 31 ust. 3 Konstytucji nie stanowi realizacji uchwały podjętej uprzednio przez Radę Miejską , a tym samym pochodzi od pod- miotu nieuprawnionego. 3.3. Okoli czność powyższa, zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK w związku z art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji , jest podstawą odmowy nadania dalszego biegu wnioskowi Rady Miejskiej w zakresie badania zgodności zaskarżonego przepisu z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji. 4. W tym stanie rzeczy Trybunał poddał wstępnej kontroli wniosek o zbadanie zgod- ności art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie g minnym z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytu- cji. 5. W pierwszej kolejności Trybunał zbadał , c zy wystąpienie o kontrolę zgodności art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym z art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji mie- ści się w zakresie zdolności wnioskowej Rady Miejskiej. 5.1. Uprawnienie organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do inicjo- wania abstrakcyjnej kontroli norm jest przedmiotowo ograniczone, gdyż może on występo- wać z wnioskiem do Trybunału tylko wtedy, gdy zaskarżony akt normatywny dotyczy spraw objętych jego zakresem działania (art. 191 ust. 2 Konstytucji). 5.2. Jak wynika z utrw alonego orzecznictwa Trybunału pojęcie spraw objętych zakre- sem działani a wnioskodawcy powinno być wykładane ściśle i bliższe jest rozumienia terminu „kompetencje” niż „zadania” wnioskodawcy (por. postanowienie TK z 28 sierpnia 2008 r., Tw 16/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 65). Oznacza to, że obowiązek wynikający z art. 191 ust. 2 Konstytucji zostanie spełniony wyłączenie wtedy, gdy podmiot legitymowany na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 3 Konstytucji wystąpi o kontrolę aktu normatywnego określa- OTK ZU B/2017 Tw 21/16 poz. 36 3 jącego kompetencje organów lokalnych, o bycie których przesądza istota samorządu teryto- rialnego. 5.3. W myśl zaskarżonego art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym, jeżeli rad- ny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą z wyko- rzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, a także zarządzał taką dzia- łalnością lub był prz edstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności, to jest zobowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia ślubowania przez radnego. Niewypełnienie tego obowiązku stanowi podstawę do stwierdzeni a wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, ze zm.). 5.4. Trybunał przypomina, że art. 24 ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym był już kilkakrotnie przedmiotem kontroli w sprawach dot yczących hierarchicznej zgodności norm. Uprzednio wydane judy katy uzasadniają niedopuszczalność zakwestionowania konst ytucyj- ności tego przepisu przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego w przypad- ku, gdy nie wykazały one, że zaskarż ona regulacja spełnia wymóg przynależności do spraw objętych ich zakresem działania (zob. postanowienie TK z 9 lipca 2003 r., Tw 17/03, OTK ZU nr 3/B/2003, poz. 167). I chociaż Trybunał stoi na stanowisku, zgodnie z którym „tylko us tawodawca może określać prawa i obowiązki radnego, jak też wprowadzać regulacje ogra- niczające zakres działalności gospodarczej tej grupy podmiotów” (zob. postanowienie TK z dnia 29 lipca 2003 r., Tw 13/03, OTK ZU nr 3/B/2003, poz. 166), to trudno wykluczyć możliwość przedstawieni a przez wnioskodawc ę argumentacji wykazującej, że zaskarżenie przepisów normujących status prawny radnego należy do spraw objętych zakresem działania rady gminy. 5.5. Po zbadaniu złożonego wniosku Trybunał stwierdza , że Rada Miejska nie spełniła wymagania określonego w art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, tzn. nie powołała przepisu prawa (lub statutu) wskazującego, że kwestionowany art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gmin- nym dotyczy spraw objętych jej zakresem działania. Co szczególnie istotne, nie podjęła nawet próby uzasadnienia przysługującej jej legitymacji, którą materialnie determinuje treść art. 191 ust. 2 Konstytucji. Rada Miejska nie wykazała tym samym, by przepis ograniczaj ący prawa radnego związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą mieścił się w katego- rii spraw objętych zakresem jej działania. 5.6. O koliczność powyższa stanowi samoistną podstawę odmowy nadania wnioskowi dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydania orz eczenia (art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji). 6. Trybunał podkreśla , że w uzasadnieniu wniosku Rada Miejska nie przestawił a ar- gumentów, które uprawdopodobni łyby niekonstytucyjność art. 24f ust. 1a ustawy o samorzą - dzie gminnym. Sformułowane zarzuty odnoszą się bowiem do treści niebędącego przedmio- tem kontroli art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który przewiduje zakaz dopusz- czalności prowadze nia przez radn ych działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Rada Miejska przekonuje natomiast o konieczności prokonstytucyjnej wykładni art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz celowościowej wykładni art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym . 6.1. W ocenie Trybunału pisemne stanowisko Rady Miejskiej nie realizuje tym samym wymagania ok reślone go w art. 47 ust. 2 pkt 4 ustawy o TK. Trybunał przypomina, że n adanie OTK ZU B/2017 Tw 21/16 poz. 36 4 dalszego biegu wnioskowi zależy (m.in.) od jego uzasadnienia opartego na merytorycznych argumentach. Skoro Rada Miejska, kwestionując art. 24f ust. 1a ustawy o samorządzie gmin- ny m, formułuje zarzuty wobec art. 24f ust. 1 tej ustawy, to wniosek należy uznać za oczywi- ście bezzasadny. 6.2. Okoliczność powyższa, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK, stanowi kolej- ną podstawę odmowy nadania wnioskowi dalszego biegu. 7. Trybunał wyjaśnia, że postanowienie o odmowie nadania wnioskowi dalszego biegu nie wyłącza na przyszłość legi tymacji procesowej Rady Miejskiej (art. 191 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 191 ust. 2 Konstytucji) w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Merytoryczne rozpatrzenie postawionych zarzutów uzależnione jest od wykazania przez or- gan występujący z wnioskiem, że kwestionowane przepisy spełniają konstytucyjną przesłankę „spraw objętych [jego] zakresem działania” , co potwierdzi powołanie stosownego przepisu prawa (lub statutu). Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał postanowił jak w sentencji.