Ts 99/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 grudnia 2019 r. Pozycja 251 POSTANOWIENIE z dnia 9 września 2019 r. Sygn. akt Ts 99/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E .K. w sprawie zgodności: „ art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. [b i c] ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka- turze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, 1467, 1669, 2193; z 2019 r. poz. 730) w za- kresie, w jakim zaskarżone przepisy odmawiają określonych w nich uprawnień osobom zatrudnionym w Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisku asystenta radcy (w tym specjalisty i głównego specjalisty ) ” z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 27 czerwca 2019 r. (data nadania) E.K. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez adwokata, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: 15 września 2015 r. skarżąca złożyła w Izbie Adwokackiej wniosek o wpis na listę adwokatów. Wniosek motywowała posiadaniem stopnia naukowego doktora nauk prawnych oraz zatrudnieniem na podstawie umowy o pracę w Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (ówcześnie Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa; dalej : Prokuratoria lub PGRP) na stanowisku asystenta radcy Prokuratorii (pierwotnie specjalisty a następnie starszego spe- cjalisty) w latach 2008-2014. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wpis n a podstawie art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b i c usta- wy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, ze zm.; dalej: p.o.a. ), które uprawniają osoby posiadające stopień naukowy doktora nauk prawnych do wy- stąpienia o wpis na listę adwokatów bez obowiązku ukończenia s zkolenia aplikacyjnego i złożenia egzaminu adwokackiego , jeżeli przez odpowiedni okres w czasie 5 lat poprzedzają- cych złożenie przedmiotowego wniosku wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czyn- ności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej w k ancelarii adwokackiej, kancelarii radcy prawnego, zespole adwokackim, spółce cywilnej, spółce jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej (lit. b) bądź też wykonywały wymagające wiedzy OTK ZU B/2019 Ts 99/19 poz. 251 2 prawniczej czynności związane z tworzeniem projektów ustaw, rozporządzeń lub aktów pra- wa miejscowego, będąc zatrudnionymi w urzędach organów władzy publicznej lub w pań- stwowych jednostkach organizacyjnych (lit. c). Po przeprowadzeniu postępowania kwalifikacyjnego Okręgowa Rada Adwokac ka w C. uchwałą nr […] (da lej: uchwała ORA) z 15 października 2015 r. wydała decyzję o wpi- sie skarżącej na listę adwokatów tamtejszej izby. Jednakże 16 grudnia 2015 r. Minister Spra- wiedliwości wyraził sprzeciw wobec uchwały ORA podnosząc, że „w świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b i c [p.o.a. ] zatrudnienie w Prokuratorii Generalnej nie stanowi przesłanki uzasad- niającej wpis na listę adwokatów”. Od decyzji tej skarżąca wiosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W . , który wyrokiem z 5 lipca 2016 r. (sygn. akt […]) oddalił jej skargę. Od tego orzeczenia skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego, w której zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b i c p.o.a. Skarga ta zos tała oddalona wyro- kiem z 14 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ). Wyrok ten został wskazany przez skarżącą jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w po czątkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do merytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który – zgodnie z art. 44 u.o.t.p.TK – przedłożył stosowne pełnomocnictwo obejmujące sporządzenie i wniesienie skargi konstytucyjnej oraz reprezentowanie skarżąc ej przed Trybunałem. 2.2. Skarżąc a wyczerpa ła przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od niekorzystnego dla niej wyroku N aczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczn y termin wniesienia skargi zastrzeżon y w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż powyższe , ostateczne orzeczenie wraz z uzasadn ieniem, zostało dorę - czone skarżącej 28 marca 2019 r., a skarga została złożona w Trybunale 27 czerwca 2019 r. (data wniesienia). 2.4. Skarżą ca prawidłowo określiła przedmiot kontroli, tj. art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b i c ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, ze zm.; dalej: p.o.a.). Przepis ten był bowiem podstawą prawną orzeczenia, w związku z którym skar- żąc a wni osła skargę do Trybunału. 2.5. Zakwestionowanemu w skardze przepisowi skarżąca zarzuciła naruszenie ko nsty- tucyjnej zasady równości oraz demokratycznego państwa prawnego w związku z naruszeniem uregulowanej w art. 65 ust. 1 Konstytucji wolności wyboru i wykonywana zawodu. OTK ZU B/2019 Ts 99/19 poz. 251 3 2.6. Skarżąc a wskaza ła, w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowany w skardze art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b p.o.a. narusza powyższe gwarancje. Zarzuciła bowiem, że przez wskazaną wyżej normę ustawodawca doprowadził do dyskryminacji pracowników Prokuratorii Generalnej. W swo jej treści norma ta przyznaje przywilej wpisu na listę adwokatów bez konieczności ukończenia szkolenia aplikacyjnego oraz złożenia egzaminu adwokackiego pracownikom kancelarii adwokackich, radcowskich, spółek jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo- partnerskich oraz zespołów adwokackich pomijając wykwalifikowanych pracowników Prokuratorii Generalnej. Z uwagi na ustawowe zadania Prokuratorii Generalnej – jak podkreśla skarżąca – uczestniczyła ona w postępowaniach przed najważniejszymi organami sądowniczymi w pol - skim i międzynarodowym systemie prawnym (zwłaszcza przed Sądem Najwyższym i mię - dzy narodowymi trybunałami arbitrażowymi), w związku z tym doświadczenie wynikające z tej praktyki nie może być uznane za mniej cenne niż doświadczenie zdobywane przez pracowników wymienionych wyżej jednostek organizacyjnych. 2.7. Z arzut niekonstytucyjności formułowany wobec art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. c p.o.a. może budzić wątpliwości w zakresie zadośćuczynienia konstytucyjnym i ustawowym przesłank om przedmiotu kontroli w postępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną. Skarżąca pod nosi w tym zakresie w zasadzie jedynie argumenty dotyczące niewłaściwego – jej zdaniem – zastosowania tej normy przez Ministra Sprawiedliwości, Wojewódzki Sąd Administracyjny i Naczelny Sąd Administracyjny. Polega ono w ocenie skarżącej na przyjęciu założenia, że obowiązki dotyczące sporządzania projektów aktów prawnych powinny trwać nieprzerwanie przez sprecyzowany w tej normie prawnej okres, a nie wynikać jedynie z tymczasowych potrzeb pracodawcy. Wydaje się jednak, że przesądzenie tej kwestii na etapie k ontroli wstępnej – w tym wypadku – byłoby przedwczesne, dlatego celowe jest dopuszczenie jej do merytorycznego rozstrzygnięcia. 3. W związku z powyższym , zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą zarzu- ty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konst ytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w części dotyczącej zaskar- żeni a art. 66 ust. 1 pkt 5 lit. b p.o.a.