Ts 97/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 września 2025 r. Pozycja 234 POSTANOWIENIE z dni a 28 kwietnia 2025 r . Sygn. akt Ts 97/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej B . Z . o zbadanie zgodności: art. 16 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1799, ze zm.) , z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu . UZASA DNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 maja 202 4 r. (data nadania) B . Z . (dalej: skarżąc a ) , adwokat działająca w imieniu własnym , wystąpił a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego sta- nu faktycznego . Decyzją z 19 marca 2024 r. (sygn. akt […] ) Minister Sprawiedliwości odwołał skarżą- cą , prowadzącą kancelarię notarialną w P . , ze stanowiska notariusza z dniem 5 kwietnia 2024 r. – datą jej 70 urodzin . Skarżąca odstąpiła od zaskarżenia powyższej decyzji. W piśmie z 15 kwietnia 2024 r. poinformowano skarżącą , że decyzja z 19 marca 2024 r. jest ostateczna oraz wezwano do złożenia pieczęci urzędowej. Jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji skarżąc a wskazał a decyzję Ministra Sprawiedliwości z 19 marca 2024 r. , doręczon ą jej 4 kwietni a 2024 r . Zdaniem skarżące j , któr a wykonywała zawód notariusza , odwołanie jej ze stanowiska z uwagi na osiągnięcie określonego wieku jest niezgodne ze wskazanymi przepisami Konsty- tucj i . Naruszona została zasada równości i proporcjonalności, ponieważ w pokrewnych zawo- dach prawniczych – adwokatów i radców prawnych – nie istnieją żadne ograniczenia wieko- we w prowadzeniu przez nich działalności zawodowej . Skarżąca powołała się przy tym na orzecznictwo, z którego jednoznacznie wynika, że wskazana przez nią regulacja stanowi dys- kryminację ze względu na wiek. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytu c yjnego z 21 czerwca 202 4 r. ( doręczonym skarżące j 1 lipca 2024 r.) skarżąc a został a wezwan a , pod rygorem ujemnych skutków proce- sowych, do usunięcia brak ów formaln ych skargi konstytucyjnej przez : 1) doręczenie doku- OTK ZU B/2025 Ts 97/24 poz. 234 2 mentu potwierdzającego uprawnienie skarżącej do występowania we własnym imieniu , zgod- nie z treścią art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopad a 2016 r. o organizacji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK); 2) do- ręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami) ; 3) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej ostatecznego orzeczenia (przesłanie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której dorę- czone zostało to orzeczenie, wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej lub poświadczo- nej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki albo elek- tronicznego potwierdzenia odbioru) wraz z czterema kopiami; 4) poinformowanie, czy od ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącej został wniesiony nadzwyczajny śro- dek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 5) doręczenie jednego odpisu skargi konstytucyj- nej wraz z załącznikami . We wniesionym do Trybunału 8 lipca 202 4 r. (data nadania) piśmie procesowym skar- żąc a wykonał a powyższe zarządzenie , przesyłając odpis skargi wraz z załącznikami, dowód doręczenia decyzji z 19 marca 2024 r. oraz uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w W . o wpisaniu skarżącej na listę adwokatów . Jednocześnie oświadczył a , że skoro treść zaskarżo- nego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych i wyklucza podjęcie innego roz- strzygnięcia we wskazanym zakresie, to z punktu widzenia ekonomiki procesowej i świado- mości prawnej skarżącej wniesienie odwołania od decyzji administracyjnej, które byłoby pozbawione możliwości sporządzenia prawnie skutecznego uzasadnienia i które jest z góry wiadome jest niezasadne . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2 . Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjnej, określoną w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowaną w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, jest wyczerpanie drogi prawnej i uzyskanie przez skarżącego rozstrzygnięcia, którym w sposób ostateczny orzeczono o jego konstytucyjnych wolnościach lub prawach (por. postanowienie Trybunału z 12 września 2018 r., sygn. Ts 177/17, OTK ZU B/2019, poz. 102). Skarga konstytucyjna jest bowiem środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym i subsydiarnym. Zasada subsydiarności w korzystaniu z tego szczególnego środka ochrony wymaga wykorzystania przysługujących skarżącemu zwykłych środków prawnych przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną (zob. wyrok z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10). Skarga konsty- tucyjna nie może również zastępować zwykłych środków odwoławczych lub innych środków prawnych (zob. postanowienie z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87 oraz przytoczone tam orzecznictwo). Badana skarga nie spełnia wymogu wyczerpania drogi prawnej. Po otrzymaniu decyzji Ministra Sprawiedliwości skarżąca zaniechała wniesienia jakichkolwiek środków odwoław- czych, mimo że została prawidłowo pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. Nie sko- rzystał a z nich jednak i nie wni osła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ani skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślić należy, że Trybunał nie zajmuje się badaniem tego , jak mogłoby brzmieć orzeczenie wydane przez sąd , gdyby skarżą- ca złożyła środek zaskarżenia od otrzymanej decyzji . Zatem nie wnosząc jakiegokolwiek od- wołania od wydanej prze z Ministra Sprawiedliwości decyzji , skarżąc a nie wyczerpał a przy- OTK ZU B/2025 Ts 97/24 poz. 234 3 sługującej jej drogi prawnej, zmierzającej do ochrony je j konstytucyjnych wolności lub praw, na które powołuje się we wniesionej skardze. Obowiązkiem skarżące j jest bowiem skorzystanie z dostępnych środków proceso- wych, tak aby w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK została wyczerpana droga prawna. Trybunał stwierdził, że w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, co zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK stanowi podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Niezależnie od powyższego należy również zwrócić uwagę, że w myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji jednym z warunków złożenia skargi jest naruszenie tych norm konstytucyjnych, które regulują wolności lub prawa człowieka i obywatela. W skardze konstytucyjnej trzeba zatem wskazać zarówno konkretną osobę, której wolności lub prawa naruszono, jak i określo- ne (poręczone, zapewnione, gwarantowane, chronione) w Konstytucji wolności lub prawa, które zostały naruszone, a także określić sposób tego naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Skarżąca żąda zbadania zgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z zasadą proporcjonalności wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz zasadą równości wobec prawa zawartą w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Należy jednak przypomnieć, że Trybunał w swoich orzeczeniach wielokrotnie podkreślał, że wskazane zasady każdorazowo wymagają odniesie- nia reguł z nich wynikających do praw podmiotowych jednostki. Art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną ( zasadę systemu prawa ) , a nie wolność lub prawo o charak- terze konstytucyjnym, natomiast art. 31 ust. 3 Konstytucji może jedynie towarzyszyć innej podstawie prawnej skargi i służyć wykazaniu, że ograniczenie prawa lub wolności zostało przekroczone , ale aby artykuł ten mógł być zastosowany, trzeba najpierw wykazać istnienie takiego konstytucyjnego prawa lub wolności. Powyższe p rzepisy m ają charakter prawa ,,drugiego stopnia” (,,metaprawa”), przysługuj ą w związku z konkretnymi normami prawny- mi, nie zaś w oderwaniu od nich – niejako ,,samoistnie”. W postępowaniu ze skargi konstytu- cyjnej konieczne jest zatem odniesienie niesamodzielnych wzorców kontroli konstytucyjności do konkretnych określonych w Konstytucji wolności i praw (zob. postanowienie TK z 4 lipca 2013 r., sygn. Ts 302/10, OTK ZU nr 4/B/2013, poz. 308), czego skarżąca w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej nie uczyniła. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – Trybunał po- stanowi ł jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące j przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.