Ts 96/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 kwietnia 2021 r. Pozycja 73 POSTANOWIENIE z dnia 13 października 2 020 r. Sygn. akt Ts 96/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej [ … ] s p. z o.o. w sprawie zgodności: 1) art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie, w jakim ,, sąd orzekający w danej sprawie jest władny dokonać sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej ” , z art. 45 pkt. 1 Konstytucji Rzeczypospol itej Polskiej ; 2) art. 17 pkt 4 4 w związku z art. 29 ustawy wymienionej w punkcie 1 w za kre - sie, w jakim ,, Sąd Okręgowy orzeka w przedmiocie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, w sytuacji gd y orzeczenie to zostało wydane przez tożsamy Sąd Okręgowy ” , z art. 45 oraz art. 2 Konstytucji ; 3) art. 29 ust. 1 „ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa z dnia 8 lipca 2005 r.” w związku z art. 54 ustawy „ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu P aństwa z dnia 15 grudni 2016 r.” w zakresie, w jakim ,, przyjmuje się, iż radcą Prokuratorii Generalnej może być osoba, która nie jest wpisana na listę adwokatów bądź radców prawnych na dzień podejmowania czynności procesowych ” , z art. 45 oraz art. 2 Konsty tucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 2 1 czerwca 2019 r. (data nadania) [ … ] sp. z o.o. (dalej: skar żąc a ) , reprezentowana przez adwokata usta - nowionego pełnomocnikiem z urzędu, wystąpił a z żądaniem przy toczonym na tle następu - jącego stanu faktycznego. Pozwem wniesionym 15 lutego 2016 r. skarżąca domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanego Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgow ego w K. kwoty 494 , 40 zł . wraz z usta wowymi odsetkami od 21 maja 2014 r. tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem postanowienie Sąd u Okręgow ego w K. z 1 sierpnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt […] (dalej: postanowienie SO) . OTK ZU B/202 1 Ts 96/19 poz. 73 2 Sąd O kręgowy w K. II Wydział C ywilny w yrokiem z 31 październik a 2017 r. (sygn. akt […] ) oddalił powództwo skarżącej . W uzasadnieniu wskazał , że skarżąca opierała swoje rosz - czenie na regulacji zawartej w art. 417 § 1 w związku z art. 417 1 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks c ywilny (Dz. U. z 2016 r. poz. 380, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.; dalej: k.c.), zgodnie z któr ą Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publ icznej. Sąd stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do twier - dzenia, iż kwestionowane przez skarżącą postanowienie S O jest niezgodne z prawem w rozu - mieniu art. 417 1 § 2 k.c. Zdaniem Sądu nie występują przesłanki pozwalające na uznani e , że o rzeczenie to zostało wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.). W związku z tym nie zachodz ą przesłanki uzasadniaj ące zasądzenie odszkodowania. Sąd Apelacyjny w K. I Wydział Cywilny wyrokiem z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) oddalił apelację skarżące j . Trybunał ustalił z urzędu, że o rzeczenie to zostało doręczone skarżące j 9 stycznia 2019 r . Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, k tórą Sąd Apelacyjny w K. , z uwagi na nie usunięcie braków formalnych odrzucił postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r. (sygn. akt […] ). Postanowieniem z 10 październi ka 2019 r. (sygn. akt […] ) Sąd Najwyższy oddalił zażaleni e na to rozstrzygnięcie . Wnioskiem z 14 stycznia 2019 r. (co Trybunał ustalił z urzędu) skarżąca wystąp iła do Sądu Rejonowego w T. o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu do spo rządzenia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z 19 marca 2019 r. ( sygn. […] ) Sąd Rejonowy postanowił o ustanowieniu adwokata, jako pełnom ocnika z urzędu. Adwokat D. F. otrzymała pismo z 4 kwietnia 2019 r. Okręgowej Rady Adwokackiej w K. (L.dz. […] ) o wyznaczeniu pełnomocnikiem jej pełnomocnikiem skarżącej z urzędu do wn iesienia skargi konstytucyjnej . Zarządzeniem sędziego Trybunału Kon stytucyjnego z 5 lutego 2020 r. (dor ęczonym pełnomocnikowi skarżące j 1 2 lutego 2020 r.) skarżąc a został a wezwan a do usunięcia braków formal nych skargi konstytucyjnej przez: 1) dokładne okr eślenie przedmiotu skargi konstytu - cyjnej, wyjaśniając, czy skarżąca kwestionuje ,,art. 350 § 1 k.p.c.” w zakresie wskazanym w petitum skargi czy też wykładnię tego przepisu w zakresie wskazanym w uzasadnieniu skargi (strona 5); 2) uzasadnienie zarzutów nie zgodności zakwestionowanych przepisów z wymienio - nymi w skardze przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie; 3) wskazanie ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach lub wolnościach skarżącej w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; wskazanie i udokumentowanie dat (w sposób umożliwiający ich weryfikację) : a) doręczenia skarżącej wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ), b) wystąpienia przez skarż ącą do Sądu Rejonowego w T. z wni oskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej w związku z wyrokiem powołanym w pkt 4a niniejszego zarządzenia; 5) udokumentowanie daty (w sposób umożliwiający jej weryfikację) doręczenia pisma Okręgow ej Rady Adwokacki ej w K. z 4 kwietnia 2019 r. informującego o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu dla skarżącej; 6) przesłanie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem rozstrzygnięć wydanych w sprawie skarżącej, na skutek złożenia skargi kasacyjnej od wyrok u Sądu Apelacyjnego w K. z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) . W piś mie procesowym z 18 lutego 2020 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do tego zarządzenia. Zdaniem skarżącej wykładnia art. 350 § 1 k.p.c. przyjęta przez sąd w jej sprawie prowadzi d o niezgodności tego przepisu – w zakresie w jakim dopuszcza się sprostowanie części merytorycznej wyroku – z art. 45 pkt. 1 Konstytucji, który gwarantuje prawo do OTK ZU B/202 1 Ts 96/19 poz. 73 3 rzetelnego oraz sprawiedliwego procesu sądowego. Zakwestionowan emu art. 17 pkt 4 4 w związku z art. 29 k.p.c. skarżąca zarzuciła niezgodność z prawem do rzetelnego oraz spra - wiedliwego procesu oraz z ,,szeroko pojętą zasadą demokratycznego państwa prawa ” . Natomiast w odniesieniu do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Gene - r a ln ej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1313 , ze zm.) w związku z art. 54 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1265 ; którą skarżąca błędnie określiła jako ,,ustawa o Prokuratorii Gene ralnej Skarbu Państwa z dnia 15 grudnia 2016 r.” ) – w zakresie w jakim przyjmuje się, iż radc ą Prokuratorii Generalnej może być osoba, która nie jest wpisana na listę adwokatów bądź radców prawnych na dzień podejmowania czynności procesowych – narusz a ,,za sadę do rzetelnego i sprawie - dliwego procesu oraz zasadę demokratycznego państwa prawa ” . Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu nieja - wnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytoryczn ego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2 . Skarżąca poddała kontroli art. 350 § 1, art. 17 pkt 4 4 w związku z art. 29 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) oraz art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1313., ze zm. ; dalej: u.p.g.s.p. ) w związku z art. 54 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1265 ; dalej: u.p.g.r.p .). 3 . Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 u.o.t.p.TK skarga powinna zawierać: określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący do maga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją (pkt 1); wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (pkt 2), a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów i dowodów na jego poparcie (pkt 3). 4 . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 lutego 2020 r. skarżąca została wezwana – w trybie art . 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – do usunięcia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia. Skarżąca została wezwana m.in. do uzasa - dnienia zarzutów niezgodności zakwestionowanych przepisów z wymienionymi w skardze przepisami Konstytucj i , z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie jak również do wskazania i udokumentowania dat (w sposób umożliwiający ich weryfikację) doręczenia skarżącej wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) oraz wystąpienia przez sk arż ącą do Sądu Rejonowego w T. z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi konstytucyjnej w związku z powyższym wyrokiem. OTK ZU B/202 1 Ts 96/19 poz. 73 4 Trybunał stwierdza, że skarżąca nie usunęła braków skargi ko nstytucyjnej we wska - zanym powyżej zakresie . W piśmie procesowym nadesłanym w celu wykonania zarządzenia skarżąca oświa - dczy ła jedynie, że ,,uzasadnienie zarzutów wywiedzionych w petitum skargi konstytucyjnej, jak również wszelkie argumenty na poparcie tychże zarzutów zostały szeroko wskazane i opi sane w uzasadnieniu skargi – strony 5 i 6, stąd też powielanie tożsamej treści wydaje się być bezcelowe.” Skarżąca nie wskazała również dat doręczenia wyroku z 21 listopada 2018 r. ora z wystąpienia do Sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu c elem sporządzenia skargi konstytucyjnej. Należy także zwrócić uwagę , że skarżąca nie udoku - mentowała tych dat w sposób umożliwiający ich weryfikację, ponieważ przesłane przez nią dokumenty nie pozwalały na ich jednoznaczne określenie. Nieusunięcie braków fo rmalnych skargi konstytucyjnej jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu. 5 . Niezależnie od powyższej przesłanki, samoistnie przesądzającej o niedopu - szczalności nadania niniejszej skardze dalszego bi egu, należy stwierdzić, że nie spełnia ona także innych przesłanek warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie. 6 . P ostępowanie zakończone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w K. z 21 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ) – wskazane przez skarżącą jako ostateczne roz strzygnięcie o jej prawach i wolnościach – dotyczyło kwestii odszkodowawczych w związku z zarzucaną przez skarżącą bezprawnością wydanego wcześniej orzeczenia. N atomiast zarzuty sformułowane w ramach żądania badania zgodności z Konstytucją art. 350 § k.p .c. odnoszą się de facto do podjętych na jego podstawie orzeczeń, wydanych w ramach postępowania zakończonego postanowienie m Sądu Okręgowego w K. z 1 sierpni a 2013 r. (sygn. akt […] ) . Oznacza to, że złożenie skargi w powyższym zakresie nastąpiło po ustawow ym terminie. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, skarga konstytucyjna może być złożona w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku, w którym ostatecznie orzeczono o prawach i wolnościach skarżącego. Powyższa okoliczność stanowi – na p odstaw ie art. art. 77 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – przesłankę odmowy nadania dalszego biegu skardze w zakresie, w jakim jej przedmiotem uczyniono art. 350 § 1 k.p.c. 7 . O dnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności art. 29 ust. 1 u . p.g.s.p. w związku z art. 54 u .p.g.r.p. w zakresie w jakim przyjmuje się, iż radcą Prokuratorii Generalnej może być osoba, która nie jest wpisana na listę adwokatów bądź radców prawnych na dzień podejmowania czynności procesowych – Trybunał stwierdza – że skarżąca nie uprawdo - podobniła aby zakwestionowan e przepis y w przywołanym zakresie naruszał y jej prawa lub wolności konstytucyjne . S karżąca wskazała, że utożsamia wyrażenie ,,posiada” z czasem teraźniejszym, a więc czasem, w którym dana osoba, będąca radcą Prokuratorii Generalnej podejmuje czynności w jej imieniu, natomiast wyrażenie ,,posiadanie uprawnień adwokata bądź radcy prawnego” wiąże ona bezpośrednio z aktualnym wpisem na listę adwokatów bądź radców prawnych. Zdaniem skarżącej r adca Prokuratorii Gene ralnej – na dzień podejmowania przez siebie czynności – ma obowiązek być wpisany na listę adwokatów bądź radców prawnych, ponieważ tylko wówczas posiada on uprawnienia. Niedopuszczalnym jest – według skarżącej – aby osoba pełniąca funkcję radcy Prokuratori i Generalnej była skreślona z listy adwokatów bądź radców prawnych a pozostawała jedynie w stosunku pracy, bowiem w takiej sytuacji nie posiada ona uprawnień adwokata bądź radcy prawnego. Trybunał przypomina , że określone w art. 54 ust. 2 pkt 4 u .p.g.r.p. wymogi dotyczą osoby ubiegającej się o zatrudnienie na OTK ZU B/202 1 Ts 96/19 poz. 73 5 stanowisku radcy Prokuratorii, nie zaś samych radców Prokuratorii , co wynika z faktu, iż zatru dnienie na tym stanowisku uniemożliwia wykonywanie innego zawodu prawniczego (por. L. Bosek , [ w: ] M. Dziurd a [red.] , Prokuratoria Generalna RP. Komentarz , Lex , teza 21 komentarza do art. 54). W przypadku ,,podjęcia zatrudnienia na stanowisku Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa, radcy lub referendarza” zgodnie z a rt. 72 ust . 1 pkt 4a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – P raw o o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513, ze zm.) adwokat zostaje skreślony z listy , natomiast art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. – o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75 ) przewiduje, że w takiej sytuacji dochodzi do zawieszeni a prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego . Skarżąca nie wykazała także, w jaki sposób zakwestionowane przepisy naruszają ,,zasadę do rzetelnego i sprawiedliwego procesu oraz zasadę demokratycznego państwa prawa ”. Mając to na względzie Trybunał uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła naruszenia przez zakwestionowan y art. 29 ust. 1 u.p.g.s.p. w związku z art. 54 u.p.g.r.p. swoich praw lub wolności konstytucyjnych a sformułowane przez nią w tym zakresie zarzuty nie znajdują uzasadnienia. Powyższ a okolicznoś ć jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie w jakim przedmiotem skargi uc zyniono art. 29 ust. 1 u.p.g.s.p. w związ ku z art. 54 u.p.g.r.p . Z tych przyczyn Trybunał Konstyt ucyjny postanowił jak w sentencji . POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od da ty jego dor ęczenia .