Ts 91/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 czerwca 2020 r. Pozycja 191 POSTANOWIENIE z dnia 15 stycznia 20 20 r. Sygn. akt Ts 91/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J. K. w sprawie zgodności: art. 547 § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. Nr 89 , poz. 555 , ze zm. ) w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia od postanowienia oddalającego wniosek o wznowienie postępowania lub pozostawiającego zażaleni e bez rozpoznania , wydanego prz ez Sąd Apela - cyjny lub Sąd Najwyższy z: a) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, c) art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19 Konstytucji, d) art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 u st. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w czę ści , w jakiej kwestionuje zgodność art. 547 § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm. ) w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia od postanowienia oddalającego wniosek o wznowienie postępowa nia lub pozostawiającego zażalenie bez rozpoznania, w ydanego przez Sąd Apelacyjny lub Sąd Najwyższy z : – art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; – art. 77 ust. 2 w zwi ązku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19 Konstytucji; – art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji ; 2) odmówić nadania skardze konstyt ucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2020 Ts 91/19 poz. 191 2 UZASAD NIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 czerwca 2019 r. J. K. (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez adwokata ustanowionego pełnomo - cnikiem z wyboru, wystąpił z żądanie m na tle następującego stanu faktycznego. Prawomocny m wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. III Wydział Karny z 6 stycznia 2009 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok Sądu Okręgowego) zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kwotę 15 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności wyroku, tytułem zadośćuczynien ia za doznaną krzywdę związaną z wydaniem decyzji o internowaniu w związku z wprowadzeniem w Polsce 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego . Sąd oddalił wniosek skarżącego w pozostałym zakresie oraz obciążył S karb Państwa kosztami postę - powania. Postanowieniem S ądu Apelacyjnego w W. II Wydział Karny z 3 października 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Apelacyjnego ) oddalono wniosek skarżącego o wznowienie postępowania, zakończonego wyrokiem Sądu Ok ręgowego. Zarządzeniem sędzieg o Sądu Apelacyjnego w W. z 18 stycznia 2019 r. (sygn. akt […] ), odmówiono skarżącemu przyjęcia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego, gdyż „ na postanowienie sądu apelacyjnego oddalające wiosek o wznowienie postępowania, zażalenie nie przysługuje ” . Postano wieniem Sądu Najwyższego z 26 marca 2019 r. (sygn. akt […] ) utrzymano w mocy zaskarżone zarządzenie. Orzeczenie to zostało w skardze wskazane jako ostateczne rozstrzygnięcie o konstytucyjnych wolnościach i prawach skarżą cego. Zarządzeniem sędziego Trybuna łu Konstytucyjnego z 20 sierpnia 2019 r., skarżący na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( ówcześnie: Dz. U. poz. 2072, ze zm.; o becnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Pismem z 28 sierpnia 2019 r. skarżący dochowując przewidzianego prawem terminu odpowiedział na doręczone mu zarządzenie. Zdaniem sk arżącego, kwestionowany art. 547 § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. Nr 89 , poz. 555, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1987; dalej: k.p.k. ) uniemożliwił Sądowi Najwyższemu rozpoznanie zażalenia wniesionego przez skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego, czym naruszono : 1) zasad ę pop rawnej (prawidłowej) legislacji (art. 2 Konstytucji); 2) praw o do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, praw o do sądu, zasad y równości wobec prawa i proporcjonalności (art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w z wiązku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji); 3 ) zakaz zamykania drogi sądowej, praw o do sądu ora z zasad ę równości wobec prawa (art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w z wiązku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19 Konstytucji); 4) gwarancj ę co najmniej dwuinstancyjnego postępowania sądowego i zasad ę rów - ności wobec prawa (art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w zwią zku z ar t. 31 ust. 3 Konstytuc ji) . T reść art. 547 § 1 k.p.k. jest następująca: „Na postanowienie oddalające wniosek lub pozostawiające go bez rozpoznania przysługuje zażalenie, chyba że orzekł o tym sąd apelacyjny lub Sąd Najwyższy.” Trybunał Konstytucyjny zważy ł, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 20 16 r. o organizacji i trybie po - stę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na pos iedzeniu OTK ZU B/2020 Ts 91/19 poz. 191 3 niejawnym. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bad a, czy skarga spełnia przesłanki, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w przepisach u.o.t.p. TK. 2. B adana skarga konstytucyjna spełnia wymogi formalne wynikające z art . 79 ust. 1 Konstytucji oraz z przepisów u.o.t.p. TK w stopniu uzasadniającym nadanie jej dalszego biegu w części , w jakiej kwestionuje zgodność art. 547 § 1 in fine ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.; dalej: k.p.k. ) w zakresie, w jakim nie przewiduje zażalenia od postanowienia oddalającego wniosek o wznowienie postępowania lub pozostawiającego zażalenie bez rozpoznania, wydanego przez Sąd Apelacyjny lub Sąd Najwyższy z: a) art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; b) art. 77 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 19 Konstytucji; c) ar t. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Skarżąc y wyczerpa ł przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Najwyższego z 26 marca 2019 r. (sygn. akt […] ) był o ostatecznym o rzecz eniem wydanym w sprawie objętej wniesioną skargą (art. 79 ust. 1 Konstytucji ). Dochowany został również t rzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK). Skarżąc y u dokumentowa ł datę doręczenia tego orzeczenia ( art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK) , od którego – jak oświadczył – nie wnosił nadzwycz ajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p. TK). Skarga przedstawi a stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK). Adekwatnie zarówno do treści orzeczeni a w ydanego w sprawie, jak i do zarzutów sformułowanych w skardze, określony został przedmiot zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK). Skarżąc y p rzedstawi ł także argumenty uprawdopodobniające zarzut naruszenia – wskutek zastosowania kwestionowan ego p rzepis u – przysługujących mu konstytucyjnych praw i wolności (art. 53 ust. 1 pkt 2 - 3 u.o.t.p. TK). Skarga nie jest też oczywiście bezzasadna (art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK). Skargę konstytucyjną złożył w imieniu skarżące go adwokat , kt óry załączył stoso wne pełnomocnictwo szczególne (art. 44 ust. 1 i art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK). Z tych względów Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK nadał dalszy bieg badanej skardze w zakresie określonym w punkcie pierwszy m niniejszego posta nowienia . Skarga bowiem spełnia wymagania przewidziane w ustawie, jak też nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 3. Natomiast badanej skardze należało odmówić nadania dalszego biegu w zakresie, w jakim kwestionuje zg odność art. 547 § 1 k.p.k. z art. 2 Konstytucji . W tej części skarga nie spełnia bowiem wymogów określonych w art. 5 3 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, ponieważ nie wskazuje, które określone w Konstytucji wolności lub prawa podmiotowe zostały naruszone przez kwest ionowan y w skardze przepis . Należy przypomnieć, że w postanowieniu pełnego składu z 23 stycznia 2002 r. (sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) , Trybunał Kon stytucyjny zajął stanowisko, iż w sprawach inicjowanych skargą konstytucyjną jest co do zasa dy niedopuszczalne powoływanie art. 2 Konstytucji jako „samodzielnego” wzorca kontroli . Tymczasem z arówno w petitum skargi, jak i w jej uzasadnieniu, skarżący kwes tionuje zgodność art. 547 § 1 in fine k.p.k. z zasadą poprawnej (prawidłowej) legislacji, wyp rowadzoną z art. 2 Konstytucji (zob. pkt II.3. uzasadnienia skargi). Trybunał wielokrotnie wyjaśniał, że art. 2 Konstytucji nie kreuje w sposób samoistny praw lub wolności jednostki o charakterze podmiotowym (art. 53 OTK ZU B/2020 Ts 91/19 poz. 191 4 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). Pogląd ten z achowuje n adal swą aktualność (wyrok z 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15, OTK ZU A/2017, poz. 51 i przywołane tam orzecznictwo ). W wyjątkowych wypadkach art. 2 Konstytucji może stać się podstawą skargi jako wzorzec związkowy, szczególnie wtedy, gdy w spos ób jasny i niebudzący wątpliwości z jego naruszeniem można powiązać naruszenie wolności lub praw konstytucyjnych skarżącego (wyrok z 15 kwietni a 2014 r., sygn. SK 48/13, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 40 i przywołane tam orzecznictwo). Jednak na gruncie badanej skargi nie budzi wątpliwości, że pierwszy jej zarzut dotyczył niezgodności art. 547 § 1 k.p.k. wyłącznie z art. 2 Konstytucji jako samodzielnym wzorcem kontroli. Dopiero kolejne zarzuty dotyczyły niezgodności kwestionowanego przepisu z innymi przepisami us tawy zasadniczej. Do chwili zmiany stanu prawnego lub odstąpienia od tego poglądu przez Trybunał w orzeczeniu wydanym w pełnym składzie , poglą d ten będzie, co do zasady, stanowił – zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine u.o.t.p. TK – wiążącą dyrekt ywę interpretacyjną dla kolejnych składów orzekających. Skarżący nie przedstawił żadnej argumentacji, zgodnie z którą – w ramach rozpoznawanej sprawy – pogląd ten nie powinien znaleźć zastosowania lub należałoby od niego odstąpić. Trybunał wielokrotnie pr zypominał również, że art. 2 Konstytucji nie powinien być traktowany jako zastępczy wzorzec kontroli konstytucyjności, zamiast innych przepisów wyrażających bezpośrednio prawa i wolności konstyt ucyjne (wyrok TK z 15 kwietnia 2014 r., sygn. SK 12/13, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 41 i przywołane tam orzecznictwo ). Z tych względów, Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze w zakresie, w jakim kwestionuje zgodn ość art. 547 § 1 k.p.k. z art. 2 Konstytucji . 4. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące mu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na pkt 2 powyższego postano wieni a, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.