Ts 89/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 lipca 2017 r. Pozycja 141 POSTANOWIENIE z dnia 7 czerwca 2017 r. Sygn. akt Ts 89/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.N. w sprawie zgodności: art. 437 § 1 w zw. z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.) z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 18 kwietnia 2017 r. (data nadania) A.N. (dalej: skarżąc y) wystąpił o stwierdzenie, że art. 437 § 1 w zw. z art. 459 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.), jest niezgodny z art. 176 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została złożona w związku z następującą sprawą. Skarżący pi- smem z 4 stycznia 2016 r. zawiadomił o możliwości popełnienia przestępstwa polegającego na przekroczeniu u prawnień i niedopełnieniu obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych w toku gromadzenia materiału dowodowego w sprawie, w której występował w charakterze oskarżonego . Postanowieniem z czerwca 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w B. delegowa- na do Prokuratury Okręgowej w P . umorzyła postępowanie, stwierdzając, że zarzucany przez skarżącego czyn, będący przedmiotem postępowania, nie zaistniał. Postanowienie to Sąd Rejonowy w Ł . utrzymał w mocy postanowieniem z październi- ka 2016 r. Zdaniem skarżące go zakwestionowane przepisy naruszają jego prawo do dwuinstan- cyjnego po stępowania sądowego. Skarżący zarzuca, że brak możliwości zaskarżenia posta- nowienia sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu postępowania narusza jego konstytucyjne prawa i wolności wynikające z art. 176 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2017 Ts 89/17 poz. 141 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2016 r. o organizacji i trybie postępo- wania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej : ustawa o TK) skarga kon- stytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyelimi- nowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bez- zasadna, a także gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny przypomina, że w myśl art. 77 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocne- go wyroku, ostatecznej decyzji lub innego o statecznego rozstrzygnięcia. Termin do wniesie- nia skargi ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Stosownie do art. 44 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o TK, w razie niemożności ponie- sienia kosztów pomocy prawnej skarżący może zwrócić się do sądu rejonowego swojego miejsca zamieszkania o ustanowienie dla niego adwokata lub radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. Jak stanowi art. 44 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy o TK, złożenie wniosku wstrzymuje bieg terminu do wniesi enia skargi konstytucyjnej (zob. posta- nowienie z 21 marca 2013 r., SK 32/12, OTK ZU nr 3/A/2013, poz. 37). Zgodnie z aś z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o TK, wznowienie biegu tego terminu następuje pierwszego dnia po dniu doręczenia adwokatowi lub radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego (zob. m.in. postanowienia TK z : 9 październi- ka 2006 r., Ts 91/06, OTK ZU nr 5/B/2006, poz. 247; 21 marca 2013 r., SK 32/12). Z informacji zawartej w skardze konstytucyjnej wynika, że postanowienie Sądu Rejo- nowego w Ł . z października 2016 r. skarżący otrzymał 9 listopada 2016 r. i od tego dnia roz- począł bieg trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej. Skarżący 15 grudnia 2016 r., a więc po upływie 36 dni od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia , wystąpił do Są du Rejonowego w Ł . z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej. 16 grudnia 2017 r. nastąpił o zatem za- wieszenie biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej , które trwał o do 16 stycznia 2017 r. , tj. dnia doręczenia adwokatowi pisma Izby Adwokackiej w Ł . „w sprawie sporządze- nia skargi konstytucyjnej” i „reprezentacji [ skarżącego ] przed TK”. Trybunał przypomina, że w myśl art. 36 ustawy o TK w sprawach nieuregulowanych w ustawie o TK do postępowania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1823 , ze zm.; dalej: k.p.c.). Z powodu braku odrębnej regulacji w ustawie o TK termin, o którym mo- wa w art. 77 ust. 1 ustawy o TK, oblicza się zgodnie z przepisami k.p.c. a w myśl odesłania wynikającego z art. 165 § 1 k.p.c. – według przepisów prawa cywilnego. Stosownie do art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm.) , jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, to miesiąc liczy się jako trzydzieści dni. W związku z powyższym, skoro z 90 dni na wniesienie skargi konstytucyjnej pozostały 54 dni (licząc od 17 stycznia 2017 r.) , to termin do jej wniesienia upłynął 11 marca 2017 r. Natomia st pełnomocnik skarżącego złożył skargę konstytucyjną dopiero 18 kwietnia 2017 r., a więc 38 dni po upływie ustawowego terminu. Okoliczność ta jest samodzie lną podstawą odmowy nadania skardze dalszego biegu (art. 77 ust. 1 w zw. art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK). OTK ZU B/2017 Ts 89/17 poz. 141 3 Trybunał stwierdza również, że w analizowanej skardze nie wskazano podmiotowych praw lub wolności, które mogłyby doznać naruszenia przez zakwestionowane przepisy. Wzorcem kontroli skarżący uczynił bowiem art. 176 ust. 1 Ko nstytucji, który nie wyra- ża podmiotowych praw lub wolno ści . Unormowanie to ma charakter ustrojowo- kompetencyjny przez ustanowienie zasady dwuinsta ncyjności postępowania sądowego, która określa m.in. podstawę prawną struktury i funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w Pol- sce. Nie jest natomiast źródłem wolności lub praw podmiotowych jednostki (zob. np. wyrok TK z 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 143 oraz postanowienia TK z: 15 grudnia 2008 r., SK 84/06, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 189; 21 stycznia 2010 r., Ts 172/09, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 128; 1 lipca 2010 r., Ts 6/10, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 5; 30 września 2010 r., Ts 67/10, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 94;15 październ ika 2012 r., Ts 179/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 267). Ponadto, skarżący upatruje naruszenia art. 176 ust. 1 Konstytucji, w tym że art. 437 § 1 w zw. z art. 459 § 1 i 2 k.p.k. zamyka drogę do zaskarżenia postanowienia sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu postępowania przygotowawczego. Trybunał ustalił, że skarżący nie w ystąpił z żadnym środkiem zaskarżenia, w którym domagałby się sądowej kontroli wydanego w jego sprawie orzeczenia. Ustawa karnoproce- sowa nie przewiduje – co prawda – możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia prokuratora o umorzeniu pos tę powania przygotowaw- czego, jednak nie zwalnia to strony od wniesienia środka odwoławczego, jeżeli zamierza ona wystąpić ze skargą konstytucyjną. S karżący, który kwestionuje brak możliwości zaskarżenia określonych decyzji lub orzeczeń, powinien wykazać, że droga sądowa w danym przypadku została wyłączona. Trybunał przypomina o tym, że „gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis przew idujący, że w danym przypadku środek odwoławczy nie przysługuje, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (postanowienie o odrzuceniu środka odwo- ławczego)” (zob. postanowienie TK z 21 czerwca 2010 r., Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; także postanowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r., SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35; por. L. Bosek, M. Wild, Kontrola konstytucyjności praw a. Komentarz praktyczny dla sędziów i pełnomocników procesowych . Wzory pism procesowych, Warszawa 2014, s. 137; M. Wiącek, Formalne przesłanki skargi konstytucyjnej (w świetle orzecznictwa TK) , Pa ństwo i Prawo z. 9/2011, s. 23-25). Skoro skarżący nie dysp onuje ostatecznym orzeczeniem wydanym na podstawie za- skarżonych przepisów, to również ta okoliczność jest podstawą odmowy nadania skardze dal- szego biegu (art. 77 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuj e prawo wniesienia zażalenia na powy ższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowie- nia.