Ts 70/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 marca 2023 r. Pozycja 67 POSTANOWIENIE z dnia 8 lutego 2023 r. Sygn. akt Ts 70/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowieni e Trybunału Konstytucyjnego z 21 lipca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyj- nej Gminy Wyznaniowej Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzecz ypospolitej Polskiej w W. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażaleni a . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 kwietnia 2019 r. (data nadania) Gmina Wyznaniowa Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rze- cz ypospolitej Polskiej w W. (dalej: skarżąca ) , reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, zarzucił a niezgodność art. 4 w związku z art. 6 ust. 1 - 3 w związku z art. 7 w związku z art. 17 w związku z art. 18 w związku z art. 36 ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 30, poz. 240, ze zm.) w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu Muzułmańskiego Związku Religij nego w Rzeczypospolit ej Polskiej (Dz. U. Nr 72, poz. 517 ; dalej: rozporządzenie RM ) w związku z § 29 w związku z § 5 pkt 13 w związku § 35 Statutu Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego załącznik do przedmiotowego rozp orządzenia RM z: 1) art. 53 ust . 1, 2 i 5 w związku z art. 25 ust. 1, 2, 3 i 5 w związku z art. 12 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związ- ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 64 w zwią - zku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 zdanie 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji, Postanowieniem z 21 lipca 2020 r. (doręc zonym skarżącej 27 lipca 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2023 Ts 70/19 poz. 67 2 Trybunał stwierdził, że prawo do wystąpienia ze skargą mają tylko te podmioty, któ- rym przysługują konstytucyjne wolności lub pra wa. W skazane w skardze wolności i prawa przysługują Muzułmańskiemu Związkowi Religijnemu w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR), nie zaś skarżącej z powodu utraty przez nią osobowoś ci prawnej przez jej zniesienie 31 stycznia 2017 r. W konsekwencji Trybunał uz nał, że sk arga konstytucyjna została wnie- siona przez podmiot nieistniejący i odmówił nadania dalszego biegu wniesionej skardze kon- stytucyjnej. Na powyższe postanowienie skarżąca złożył a – w ustawowym terminie – zażalenie . Z askarżonemu postanowieniu z arzucił a naruszenie art. 56 ust. 1 w związku z art. 61 ust. 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 Konstytucji , poleg ające na odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej przez wadliwe przyjęcie, że nie jest ona podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi kon- stytucyjnej. W ocenie skarżącej Trybunał przedwcześnie uznał utrat ę przez nią osobowości. S karżąca w skazuj e ponadto , że przedmiotem skargi są przepisy, które „ stanowić miały pod- stawę pozbawienia [skarżącej] osobowości prawnej , co w konsekwencji sprawia, że do oceny rzeczywistego statusu [skarżącej] niezbędne jest merytoryczne rozpoznanie skargi konstytu- cyjnej ”. W konsekwencji wskazano również naruszenie : art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 w zwią zku z art. 9 ust. 1 w związku z art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Pod- stawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. , zmienio nej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 ( Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej: „Konwencja”) oraz art. 6 ust. 1 w związku z art. 13 Konwencji w związku z art. 1 Pro- tokołu nr 1 do Konwencji sporządzonego w Paryżu dnia 20 ma rca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175) , polegające na zamknięciu skarżącej drogi prawnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2 393 ; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał roz pa- truje za ż a lenie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowienie pod kątem prawidłowego zidentyfikowania w nim prze słanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskar żone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2.1 . Zasadniczym zarzutem wobec badanej skargi jest brak legitymacji procesowej skarżącej. Poszczególne gminy wyznaniowe , działające w ramach struktury Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: MZR) posiadają osobowość prawną i mogą być podmiotem praw i obowiązków. Jednakże skarżąca 31 stycznia 2017 r. utraciła osobowość prawną , co pot wierdza pismo Wojewody Mazowieckiego z 23 sierpnia 2017 r. odmawiające wydania zaświadczenia o osobowości prawnej oraz treść samej skargi i zażale- nia . D o Trybunału wpłynęło ponadto pismo z 31 sierpnia 2020 r. pełnomocnika MZR , repre- zentowanego przez Pana T.M. (powołującego się na pełnienie funkcji Muftiego) , które dodat- kowo potwierdziło zniesienie Gminy Wyznaniowej w W. , jak również sam spór wewnątrz wspólnoty. Wskazano, że podjęta 17 grudnia 2016 r. uchwała Najwyższego Kolegium MZR w RP zniosła z dniem 31 stycznia 2017 r. Muzułmań ską Gminę Wyznaniową w W . O przed- OTK ZU B/2023 Ts 70/19 poz. 67 3 miotowym fakcie powiadomiony został Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Wo- jewoda Mazowiecki oraz Dyrektor Departamentu Wyznań Mniejs zości Narodowych i Etnicz- nych M S W i A, a ta kże sama g mina . 2.2. Do utr aty osobowości prawnej doszło już w trakcie postępowania prz ed Sądem Okręgowym w W. , jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia wskazanego przez skarżącą – postanowienia Sądu Najwyższ ego z 14 grudnia 2018 r. (sygn. akt […] ) odrzucają- cego jej zażalenie. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał wyraźnie wskazał , że jako podmiot nieistnie- jący, skarżąca nie jest już beneficjentem wolności i praw określonych w Konstytucji. Trybu- nał w obecnym składzie podziela to stanowisko . Ocena podmiotowości prawnej skarżącej należy do wymogów formalnych skargi konstytucyjnej. Zarzut skarżącej , że Trybunał przed- wcześnie ocenił utratę osobowości prawnej jest zatem chybiony. 2.3. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że prawo wniesienia skargi jest bowiem pra- wem osobistym i ściśle związanym z określonym podmiotem. Utrata osobowości prawnej skarżącej jeszcze w trakcie postępowania sądowego oznacza więc wygaśnięcie prawa przy- sługującego jej na podstawie art. 79 Konstytucji. Warto odnotować również , że sytuacja prawna skarżącej musi mieć charakter rzeczywisty i realny, a przy tym ma trwać w chwili wnoszenia skargi. Wymagane jest więc wykazanie, że naruszenie posiada charakter aktualny, a nie potencjalny, co wydaje się trudne w przypadku gdy skarżąca została już zniesiona i nie istnieje. Skarżąca utraciła 31 stycznia 2017 r . byt prawny oraz możliwość skutecznego zaini- cjowania postępowania sądowego. Poszukując ochrony prawnej, skarżąca wniosła skargę konstytucyjną , powołując się na zaskarżenie przepisów które , jak podnosi , stanowiły podstawę jej zniesienia. W ocenie skar- żącej brak uznania podmiotowości prawnej był nieprawidłowy i stanowił wynik zastosowania niekonstytucyjnych przepisów. Z dołączonych do skargi orzec zeń i pism wynika, że z dniem 31 stycznia 2017 r . skarżąca została poddana likwidacji i wykreśl eniu z rejestru na podstawie uchwały z 17 grudnia 2 016 r. Najwyższego Kolegium MZR , a nie ex lege . W związku z tym, jako podmiot nieistniejący, ni e jest już beneficjentem wolności i praw okre ślonych w Konsty- tucji. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.