Ts 68/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 czerwca 2020 r. Pozycja 182 POSTANOWIENIE z dnia 5 marca 20 20 r. Sygn. akt Ts 68/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ju styn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Jarosław Wyrembak Rafał Wojciechowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażal enia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A. W. , p o s t a n a w i a: uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 20 marca 2017 r. (data nadania) A. W. prowadzący działalność go spodarczą pod firmą A. W. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 207 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sąd ami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 , ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje obowiązku, a jedynie możliwość odstąpienia od zasą- dzenia kosztów postępowani a kasacyjnego w całości lub w części w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w szczególności w sytuacji braku przyczynienia się strony obciążonej kosz- tami do wydania wadliwego wyroku przez sąd I instancji”, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, natomiast a rt. 194 i art. 227 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nie przewidują „możliwości zaskar- żenia orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego wydanego przez Naczelny Sąd Admi- nistracyjny”, są niezgodne z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstyt ucji. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze art. 207 § 2 p.p.s.a. narusza wyrażo- ne w art. 2 Konstytucji zasady: zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie pra- wa, sprawiedliwości, bezpieczeństwa prawnego oraz prawidłowej legislacji, gdyż pozwala sądowi na swobodną i uznaniową ocenę, czy w rozpatrywanej przez niego sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania kasa- cyjnego. Skarżący, powoławszy się na orzecznictwo NSA , dowodzi, że w sytu acji, gdy – tak jak w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału – uwzględnienie skargi kasa- cyjnej następuje na skutek wadliwego uzasadnienia sporządzonego przez sąd pierwszej in- stancji, zasadne jest odstąpienie od obciążenia strony kosztami pos tępowania kasacyjnego. OTK ZU B/2020 Ts 68/17 poz. 182 2 Dlatego też – jak podkreślił – w takich sytuacjach przepisy p.p.s.a. „powinny wykluczać moż- liwość zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego ” . Z kolei art. 194 i art. 227 p.p.s.a., przez to, że nie przewidują instancyjnej kontroli orzeczenia o kosztach postępowania kasacyj- nego naruszają prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy oraz zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Postanowieniem z 11 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 maja 2017 r. ) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze, stwierdziwszy, że wydanie merytorycznego orzeczenia jest niedopuszczalne. Za takim rozstrzygnięciem prze- mawiały następujące argumenty. Skarżący zarzucił niezgodność art. 207 § 2 p.p.s.a. tyl ko z art. 2 Konstytucji, tymczasem zgo d nie z dotychczasowym orzecznictwem Trybunału, ten przepis ustawy zasadniczej nie jest dla skarżących źródłem przysługujących im wolności lub praw o charakterze podmiotowym. W związku z tym Trybunał uznał, że w tym zak resie skar- ga konstytucyjna nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytu- cji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( ówcześnie : Dz. U. poz. 2072 , obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u .o.t.p. TK). Z kolei w zakresie, w jakim skarżący twierdził, że art. 194 i art. 227 p.p.s.a. są niezgodne z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji, skarga nie sp ełniała podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u .o.t.p. TK. Skarżący nie przedstawił bowiem orzeczenia wydanego na podstawie zakwestionowanych przepisów, ponieważ nie wniósł zażalenia na rozst rzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. Try- bunał ponadto stwierdził, że w zakresie art. 194 p.p.s.a. wydanie merytorycznego orzeczenia jest zbędne, gdyż w wyroku z 15 listopada 2016 r. ( sygn. SK 46/15, OTK ZU nr 1/A/2016, poz. 87) Trybunał orzekł, że § 1 tego przepisu w związku z art. 15 § 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia orzeczenia o kosztach postępowania wyda- nego po raz pierwszy przez NSA, jest zgodny z art. 78 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W zażaleniu złożonym 29 maja 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował po- stanowienie Trybunału w całości. Zarzucił w nim, że Trybunał bezzasadnie („całkowicie do- wolnie i sprzecznie z zasadami doświadczenia życiowego”) przyjął, iż dołączony do skargi wyrok Nacze lnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2016 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok NSA) w zakresie, w jakim rozstrzyga o kosztach postępowania kasacyjnego, nie jest orzecze- niem, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Przepis y te – jak podkreśl ił skarżący – zobowiązują wnoszącego skargę do przedstawienia wraz z nią orzecze- nia wydanego na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu, po wyczerpaniu przy- sługującej w sprawie drogi prawnej. Dlatego „nie sposób wymagać od skarż ącego, który kwe- stionuje brak możliwości zaskarżenia danego orzeczenia, aby przed złożeniem skargi konsty- tucyjnej, zobowiązany był do złożenia środka odwoławczego, który mu nie przysługuje. Wy- móg taki jest sprzeczny z ratio legis powołanych przepisów oraz zasadą działania sądów i organów w granicach i na podstawie prawa”. Poza tym – jak zauważył skarżący – wniesie- nie zażalenia na rozstrzygnięcie o kosztach nie zmieniłoby jego sytuacji, gdyż zostałoby ono odrzucone przez sąd jako niemające podstawy prawne j. To z kolei mogłoby narazić pełno- mocnika reprezentującego skarżącego na odpowiedzialność dyscyplinarną za działanie nie- zgodne z prawem. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga nizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2 393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon- stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego b iegu. Trybunał, w składzie OTK ZU B/2020 Ts 68/17 poz. 182 3 trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u .o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu pra widłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny w obecnym składzie stwierdza, że w przypadku rozpatry- wanej skargi konstytucyjnej zachodzą wątpliwości uzasadniające konieczność merytoryczne- go rozpoz nania podniesionych w niej zarzutów. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – postanowił uwzględnić zażalenie i nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.