Ts 66/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 września 2025 r. Pozycja 230 POSTANOWIENIE z dnia 10 czerwca 2025 r. Sygn. akt Ts 66/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Rafał Wojciechowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 7 listopada 2023 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 21 marca 2022 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 14 i art. 16 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz. U. 2015 r. poz. 1485, ze zm.) jest niezgodny z art. 7, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związ- ku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 57 ust. 1 w związku z art. 45 ust.1 Konstytucji. Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżący zarzucił naruszenie prawa do po- kojowego zgromadzenia, do rozpoznania sprawy przez właściwy sąd w rozsądnym terminie, tak aby w przypadku zgromadzeń publicznych orzeczenie wydane w sprawie zapadło przed terminem zgromadzenia oraz naruszenie jego prawa do rzetelnej procedury sądowej. Zdaniem skarżącego ustawodawca nie wskazał w ustawie – Prawo o zgromadzeniach trybu ustawowe- go , w jakim powinny być rozpoznane środki odwoławcze od zakazu zgromadzenia wydanego na postawie art. 14 ustawy, nie wskazał także , w jakim trybie do złożonych środków odwo- ławczych mają być stosowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Postanowieniem z 7 listopada 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 20 li- stopada 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu , stwierdzając , że postanowienie Sądu Apelacyjnego w W . I Wydział Cywilny z 18 sty - cznia 2022 r. (sygn. akt […] ), wskazane przez skarżącego jako ostateczne, nie zostało wydane na podstawie kwestionowanych w skardze przepisów, w związku z czym nie spełnia podsta- wowego wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 OTK ZU B/2025 Ts 66/22 poz. 230 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try- bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK ) . W skazana okolicz- ność, zgodnie z art. 61 ust . 4 pkt 1 u.o.t.p.TK , stała się podstawą odmowy nadania rozpatry- wanej skardze dalszego biegu. W zażaleniu z 27 listopada 2023 r. (data nadania) skarżący wniósł o skierowanie przez skład orzekający wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 61 ust. 4 (błędnie oznaczonego jako art. 60 ust. 4) u.o.t.p.TK z art. 190 ust. 5 Konstytucji, a także z art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5 Konstytucji oraz o zawieszeni e postępowania do czasu rozpoznania wniosku. Według skarżącego zgodnie z art. 190 ust. 5 Konstytucji „wszelkie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zapadają większością głosów. Konstytucja nie prze- widuje w tym zakresie wyjątku” (s. 2 zażalenia) . Wydanie przez Trybunał orzeczenia (posta- nowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu) w składzie jednego sędziego jest więc niezgodne z przywołanym przepisem ustawy zasadniczej. Skarżący wniósł także o uchylenie zaskarżonego postanowienia i skierowanie skargi do merytorycznego rozpoznania. W złożonym środku odwoławczym podni ósł , że w żadnym prawomocnie zakończonym postępowaniu nie przesądzono, że środek odwoławczy strony skierowany do Sądu Okręgowego istotnie zawierał jakikolwiek brak formalny. Skarżący stwierdził , że sąd II instancji , rozpoznając zażalenie na zarządzenie Sądu Okręgowego , nie podzielił jego poglądu o istnieniu braku formalnego. Zdaniem skarżącego sąd II instancji umorzył zaś postępowanie z uwagi na fakt, że wniosek odwoławczy od orzeczenia sądu I in- stancji dotarł do sądu II instancji w takim terminie , iż toczenie postępowania stało się zbędne – termin zgromadzenia publicznego minął , zanim rozpoznano złożone środki odwoławcze. Skarżący w zażaleniu zwrócił uwagę na to , że ,,już samo wezwanie do uzupełnienia rzekome- go braku formalnego i wyznaczony w nim czas jego uzupełnienia – powodowało, że [s] ąd I instancji nie byłby w stanie procedować w sposób gwarantujący zakończenie postępowania przed [ s ] ądem I i II instancji przed terminem zgromadzenia” (s. 3 zażalenia) . Skarżący , pole- mizując ze stanowiskiem Sądu Okręgowego , nazywa chybionym zarzut tego sądu, jakoby wniesiony środek zaskarżenia był objęty brakiem formalnym. W dalszej części zażalenia na- tomiast przedstawia obszerne wywod y dotyczące instytucji doręczenia . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Odnośnie do żądania skarżącego skierowania przez skład orzekający wniosku do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK na- leży zauważyć, że ani Konstytucja, ani przepisy u.o.t.p.TK nie przewidują takiej formy aktywności procesowej. Nie upoważniają także Trybunału do wszczęcia postępowania ex officio . W obowiązującym stanie prawnym z wnioskiem o zbadanie hierarchicznej zgodno- ści aktów prawnych mogą wystąpić do Trybunału wyłącznie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 ustawy zasadniczej. Każdy natomiast, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w u.o.t.p.TK wystąpić do Trybunału ze skargą konstytucyjną (art. 79 ust. 1 Konstytucji). Mając powyższe na względzie Trybunał OTK ZU B/2025 Ts 66/22 poz. 230 3 stwierdza, że sformułowany przez skarżącego w zażaleniu wniosek nie wywołuje żadnych skutków procesowych (por. postanowienia TK z: 23 października 2023 r., sygn. Ts 6/23, OTK ZU B/2023, poz. 303, 7 marca 2024 r., sygn. Ts 260/22, OTK ZU B/2024, poz. 179 oraz 27 maja 2024 r., sygn. Ts 77/22, OTK ZU B/2024, poz. 200). Jednocześnie należy zauważyć, że z przywołanego przez skarżącego art. 190 ust. 5 Konstytucji nie wynika, iż Trybunał nie może wydawać żadnych orzeczeń w składzie jednoosobowym. Przepis ten wyraża jedynie zasadę podejmowania rozstrzygnięć w sytuacji, w której skład Trybunału jest wieloosobowy. Nie wyklucza jednak, aby przepisy ustawowe (tj. przepisy u.o.t.p.TK), które zgodnie z art. 197 Konstytucji określają między innymi tryb postępowania przed Trybunałem, umoż- liwiały wydawanie rozstrzygnięć o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w składzie jednego sędziego (zob. postanowieni a TK z : 13 marca 2014 r., sygn. Ts 276/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 166, 12 marca 2025 r., sygn. Ts 183/22, niepubl. oraz 3 kwietnia 2025 r., sygn. Ts 183/22, niepubl.). 3. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu. Skarżący podnosi , że Trybunał w postanowieniu o odmowie błędnie uznał, iż jego odwołanie nie zostało rozpoznane merytorycznie z powodu braków formalnych. N ie zauważa jednak tego , że Sąd Apelacyjny w W . I Wydział Cywilny postanowieniem z 18 stycznia 2022 r. (sygn. akt […] ), które umorzyło postępowanie w sprawie zażalenia na zarządzenie Sądu Okręgowego w W . III Wydział Cywilny z 28 grudnia 2020 r. (sygn. akt […] ) o zwrocie od- wołania od zakazu zgromadzenia , nie orzekał ani o prawie do zgromadzenia, ani nie rozpa- trywał odwołania od zakazu zgromadzenia wydanego decyzją Prezydenta Miasta W . z 27 gru - dnia 2020 r. Z przedstawionych dokumentów wynika zaś, że skarżący złożył odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta W . do Sądu Okręgowego w W . , jednak w zakreślonym prawem terminie nie uzupełnił wskazanych w wezwaniu braków wniosku i to z tego powodu Sąd Okręgowy w W . III Wydział Cywilny zarządzeniem z 28 grudnia 2020 r. zarządził zwrot od- wołania od zakazu zgromadzenia. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w postanowieniu z 7 listopada 202 3 r. prawidłowo odmówił nadania skardze dalszego biegu ze względu na to, iż postanowienie Sądu Apelacyjnego w W . z 18 stycznia 2022 r., wskazane przez skarżącego jako ostateczne , nie zostało wydane na podstawie kwestionowanych w skardze przepisów, a w związku z tym nie spełnia ło wymogu wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dopre- cyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK . Wziąwszy powyższe pod uwagę, Trybunał postanowił jak w sentencji.