Ts 61/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 września 2024 r. Pozycja 194 POSTANOWIENIE z dnia 7 maja 2024 r. Sygn. akt Ts 61/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzeje wski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej […] sp. z o.o. z siedzibą w K . o zbadanie zgodności : art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 202 3 r. poz. 2 5 9 , ze zm. ) „w zakresie , w jakim przepisy te uznają, że właściwym sądem do oceny braku winy strony jest sąd, w którym czynność miała być dokonana” , z art. 2 i art. 4 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalsz ego bieg u . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 ma rca 202 3 r. (data nadania) […] sp. z o.o. z siedzibą w K . (dalej: skarżąc a ) – reprezentowan a przez p ełno- mocnik a z wyboru – wystąpi ł a z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle nastę pującego stanu faktycznego . Postanowieniem z 29 sierpnia 2022 r. (sygn. ak t […] ) Wojewódzki Sąd Administra- cyjny w G . odmówił skarżącej przywrócenia terminu wniesienia wniosku o sporządzenie uza- sadnienia wyroku tego sądu z 9 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ). Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąc a wni o sł a zażalenie, które Naczelny Sąd Admini- stracyjny oddalił postanowieniem z 1 grudnia 2022 r. (sygn. akt […] ). Orzeczenie to, dorę- czone skarżące j 8 grudnia 202 2 r., wskazane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozu- mieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeni ami Prezesa Trybunału Ko nstytucyjnego z 26 maja 202 3 r. (doręczonym 2 czerwca 202 3 r.) i sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 września 2023 r. (doręczonym 4 października 2023 r.) skarżąc ą wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia wskazanego w skardze konstytu- cyjnej jako ostateczne (poprzez doręczenie poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty , w której doręczone zostało to orzeczenie, ponieważ do skargi załączono kopertę niepoświad- czoną za zgodność); 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z orygina- łem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających OTK ZU B/2024 Ts 61/23 poz. 194 2 wyczerpanie drogi prawnej, w szczególności: a) decyzji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbo - wego w K . z 24 września 2020 r. (nr […] ); b) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyj- nego w G . z 9 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ); 3) doręczenie dwóch egzemplarzy odpisu wy- roku NSA z 1 grudnia 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem oraz pięciu egzemplarzy postanowienia WSA w G . z 29 sierpnia 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem; 4) wskazanie, jakie prawa i wolności wynikające z art. 2 Konstytucji kwestionuje oraz w jaki sposób dochodzi do ich naruszenia względem skarżącej; 5 ) uzasadnienie zarzutu niekonstytu- cyjności przepisu, o którym mowa w punkcie czwartym , z powołaniem argumentów lub do- wodów na jego poparcie. W pi s m ach z 9 czerwca i 11 października 2023 r. (dat y nadania) skarżąc a ustosunko- wał a się do powyższego wezwania. W ocenie s karżąc e j kwestionowane przepisy są niezgodne z: a) art. 2 Konstytucji „poprzez fakt, że w obecnym [ stanie ] prawnym właściwym sądem do oceny braku winy jest sąd, w którym czynność prawna miała być dokonana, ten sąd ocenia czy [i] po czyjej stronie leży wina będąc potencjalnie sędzią we własnej sprawie; w rezultacie odbierając prawo do sprawiedliwego [ i ] rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym jest on sprzeczny z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz nie stanowi gwarancji przewidywalności prawa”; b) art. 45 Konstytucji „poprzez fakt, że w o że w obecnym [ stanie ] prawnym właści- wym sądem do oceny braku winy jest sąd, w którym czynność prawna miała być dokonana, ten sąd ocenia czy [i] po czyjej stronie leży wina będąc potencjalnie sędzią we własnej spra- wie, co oznacza odebranie prawa do obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy przez niezależny i niezawisły sąd” (s. 2 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 20 16 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona okre- ślonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobo wiązuje skarżącego do określenia kwestio- nowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji, wskazania, któr e konstytucyjn e prawo lub wolność skarżącego i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgodno- ści kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem z powoła- niem argumentów lub dowodów na jego poparcie. 3. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełni ła wymogów nadania jej dalszego bie- gu, wynikających z art. 79 Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. 3 . 1. Z art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, jak podkreśla Trybunał, że skarga konstytu- cyjna przysługuje tylko w wypadku, gdy zostały naruszone wolności lub prawa określone w Konstytucji. Powołany jako podstawa skargi m.in. art. 2 Konstytucji znajduje się natomiast OTK ZU B/2024 Ts 61/23 poz. 194 3 w rozdziale I Konstytucji zatytułowanym „Rzeczpospolita”, zawierającym zasady ustrojowe. Trybunał w swoim orzecznictwie dopuszcza wprawdzie rekonstrukcję praw podmiotowych z norm zawartych poza rozdziałem poświęconym wolnościom, prawom i obowiązkom czło- wieka i obywatela, wymaga to jednak wskazania przez skarżącego treści tych praw, nieobję- tych gwarancjami wynikającymi z innych norm Konstytucji (zob. postanowienie pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Skarżąca nie wskazała jednak naruszonych praw wynikających z art. 2 Konstytucji, a w konsekwencji nie określiła sposobu ich naruszenia. Nie uczyniła tego także pomimo stosownego wezwania. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełni ł a w tym zakresie podstawowego warunku okre- ślonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, od- m ówił nadania skardze dalszego biegu w tej części. 3. 2 . W odniesieniu do zarzutu niezgodności zakwestionowanych przepisów z art. 45 Konstytucji analiza skargi do prowadzi ła do wniosku ( na co zresztą wskaz ała sama skarżąca na s. 8 skargi ), że jej przedmiotem uczyniono zarzut zaniechania legislacyjnego. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny zobowiązany był przypomnieć , że w jego kompetencjach nie leży orzekanie o zaniechaniu prawodawczym, al bowiem w ramach jego określonej konstytu- cyjnie kognicji mieszczą się jedynie istniejące akty normatywne (zob. postanowienie TK z 3 grudnia 2019 r., sygn. SK 19/18, OTK ZU A/2019, poz. 69). Zaniechanie prawodawcze pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego, który jako tzw. ustawodawca negatyw- ny jest powołany do orzekania o konstytucyjności bądź niekonstytucyjności obowiązujących aktów normatywnych. Trybunał nie jest władny dopisywać odpowiednich rozwiązań do obo- wiązujących aktów normatywnych (zob. postanowienie TK z 17 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 15/15, OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 196). 3. 3 . Trybunał zauważył ponadto , że skarżąca – mimo wezwania – nie usun ę ł a w wy- znaczonym terminie wszystkich braków formalnych skargi konstytucyjnej. W piśmie z 11 paź dziernika 2023 r., stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału Kon- stytucyjnego, po raz kolejny nie przesłał a odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z ory- ginałem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G . z 9 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ). Okoliczność ta , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. 4 . Na koniec Trybunał z wrócił również uwagę , że w piśmie z 11 października 2023 r. skarżąca próbowała rozszerzyć wzorce kontroli o zasadę dwuinstancyjności postępo- wania. Jest to niedopuszczalne z powodu upływu trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Termin ten jest ostatecznym ter- minem sformułowania skargi konstytucyjnej i określenia jej granic. Skarżąca nie może więc po jego upływie rozszerzać zakresu skargi konstytucyjnej, w szczególności przez wskazanie nowych, niepowołanych w pierwotnie wniesionej skardze, wzorców kontroli. Trybunał, będąc zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK związanym granicami skargi konstytucyjnej, nie może roz- patrywać merytorycznie zarzutów sformułowanych po upływie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia (zob. m.in. – zachowujące aktualność : wyrok TK z 14 grudnia 1999 r., sygn. SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163 oraz postanowienia TK z 22 stycznia 2002 r., sygn. Ts 139/01, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 107 i 15 stycznia 2009 r., sygn. Ts 99/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 130). Z tych powodów należało postanowić jak w sentencji. OTK ZU B/2024 Ts 61/23 poz. 194 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.