Ts 330/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 kwietnia 2016 r. Pozycja 292 POSTANOWIENIE z dnia 29 marca 2016 r. Sygn. akt Ts 330/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak -Szafnicka – przewodniczący i sprawozdawca Stanisław Rymar Andrzej Rzepliński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym ska rgi konstytucyjnej J.Sz. w sprawie zgodności: art. 56 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 października 2015 r. (data nadania) J.Sz. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności art. 56 § 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U.89.555, ze zm.; dalej: kpk) z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Skargę konstytucyjną sformułowano w związku z następującą sprawą. W toku postępo- wania sądowego prowadzonego przed Sądem Rejonowym w K . skarżący występował jako oskarżyciel posiłkowy. W toku całego postępowania wykazywał się aktywnością, składając zeznania, pisma procesowe i wnioski dowodowe, czym przyczynił się do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Postanowieniem z marca 2015 r. Sąd Rejonowy w K. pozbawił skarżącego statusu pokrzywdzonego, a tym samym pozbawił go możliwości działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Pismem z 23 marca 2015 r. skarżący zło- żył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z marca 2015 r. sędzia Sądu Rejo- nowego w K. odmówił przyjęcia zażalenia skarżącego, wskazując, że postanowienie w przedmiocie pozbawienia statusu pokrzywdzonego nie jest postanowieniem zam ykającym drogę do wydania wyroku, a żaden przepis prawa nie przewiduje zażalenia na takie postano- wienie. Pismem z kwietnia 2015 r. skarżący złożył zażalenie na przedmiotowe zarządzenie. Postanowieniem z czerwca 2015 r. Sąd Okręgowy w K . utrzymał w mocy zaskarżone zarzą- dzenie. Zdaniem skarżącego art. 56 § 3 kpk w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność za- skarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 kpk i odnoszącego się OTK ZU B/2016 Ts 330/15 poz. 292 2 do oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 54 kpk, jest niezgodny z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Skarżący podkreśla, że brak możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie pozbawienia go statusu strony procesowej znacząco ogranicza jego p rawo do sądu, gdyż nie może on przedstawić argumentów przemawiających na jego korzyść. Jedno- cześnie całkowicie wyłączona jest możliwość kontroli przedmiotowego postanowienia, co także prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do zaskarżania decyzji wyda nych w I instancji (art. 78 Konstytucji). Skarżący podnosi, że brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla ograniczenia prawa po- krzywdzonego do zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 3 kpk, a zatem – w jego ocenie – ograniczenie to nie jest konieczne, co prowadzi do naruszenia zasady pro- porcjonalności (art. 78 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji). W przekonaniu skarżącego „nie sposób przyjąć, że w demokratycznym państwie pra- wa tak istotna decyzja procesowa, jak pozbawienie oskarżyciela posiłkowego statusu strony w postępowaniu, miałaby być podejmowana bez kontroli instancyjnej”. W związku z powyż- sz ym utrzymanie art. 56 § 3 kpk w obecnym kształcie – jak podnosi skarżący – stanowi bez- podstawne ograniczenie praw konstytucyjnych, a stopień naruszenia tych praw pozwala na przyjęcie, że naruszona zostaje fundamentalna zasada demokratycznego państwa prawne go (art. 2 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orze- kły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Na etapie wstępnej kontroli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia przesłanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania, o których s tanowią art. 60 i art. 64 -66 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konsty- tucyjnym (Dz.U.2016.293; dalej: ustawa o TK), a także, czy nie zachodzą okoliczności prze- widziane w art. 77 ust. 3 tej ustawy. 2. Jak ustalił Trybunał, skargę konstytucyjną złożył w imieniu skarżącego adwokat, który przedstawił stosowne pełnomocnictwo. 3. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Okręgowego w K . z czerwca 2015 r. jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwy- czajne środki zaskarżenia. 4. Trybunał stwierdza też, że skarżący dochował trzymiesięcznego terminu do wniesie- nia skargi zastrzeżonego w art. 64 ustawy o TK. Postanowienie Sądu Okręgowego w K . z czerwca 2015 r. zostało mu bowiem doręczone 7 lipca 2015 r., a skargę złożył 7 październi- ka 2015 r. 5. Zdaniem skarżącego art. 56 § 3 kpk w zakresie, w jakim wyłącza dopuszczalność zaskarżenia zażaleniem postanowienia wydanego na podstawie art. 56 § 2 kpk i odnoszącego się do oskarżyciela posiłkowego, o którym mowa w art. 5 4 kpk, jest niezgodny z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. 6. W ocenie Trybunału skarżący prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK), wskazał, jakie konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jego zda- OTK ZU B/2016 Ts 330/15 poz. 292 3 niem – naruszone (art. 65 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK), a także należycie uzasadnił sformułowa- ne w skardze zarzuty (art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK). 7. Skarżący przede wszystkim zarzuca naruszenie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 78, art. 176 ust. 1, art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji). Trybunał stwierdza, że analiza tego zarzutu nie daje podstaw do ocenienia go jako oczywiście bezzasadnego. Zatem skoro złożona skarga spełnia wymagania przewidziane w ustawie o TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 77 ust. 3 ustawy o TK, to – na podstawie art. 77 ust. 5 tej ustawy – zasadne było nadanie jej dalszego biegu.