Ts 323/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 września 2026 r. Pozycja 137 POSTANOWIENIE z dnia 17 września 2025 r. Sygn. akt Ts 323/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Parafii Rzymskokatolickiej w P . o zbadanie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, ze zm.) w zakresie, w jakim: – „umożliwiają nabycie przez zasiedzen ie służebności przesyłu w dobrej wierze na nieruchomości przywróconej skarżącym w drodze postępowania regulacyjnego na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347 [ , ] ze zm.)”, – u nie możliwiają „przerwanie biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieru - chomości będącej przedmiotem postępowania regulacyjnego do czasu przy - wrócenia prawa własności tej nieruchomości w postępowaniu regulacyjnym p rowadzonym z udziałem przedstawiciela Skarbu Państwa na mocy ugody zawartej przed Komisją Majątkową z 12 października 1993 r., zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego”, z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Tr ybunału Konstytucyjnego 7 grudnia 2023 r. (data nadania) Parafia Rzymskokatolicka w P . (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścicielem nieruchomości położonej w P . , oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 29/2. Własność tej nieruchomości została przywrócona skarżącej na mocy orzeczenia Komisji Majątkowej w W . z 12 października 1993 r. (sygn. akt […] ). Prze z nieru- OTK ZU B/2026 Ts 323/23 poz. 137 2 chomość skarżącej przebiega napowietrzna linia energetyczna średniego napięcia, której wła- ścicielem jest ENEA Operator Sp. z o.o. z siedzibą w P . (dalej: przedsiębiorstwo energetycz- ne). Skarżąca, pismem z 2 9 czerwca 2016 r., wezwała przedsiębiorstwo energetyczne do za- warcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem i o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości, jednak uzyskała od- powiedź odmowną. W związku z tym skarżąca 7 marca 2017 r. wystąpiła do S ądu Rejonowego w P . Wydział IX Cywilny z pozwem o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i orzeczenie, że przedsiębiorstwo energetyczne zobowiązane jest zapłacić skarżącej kwotę 8 778,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Sąd Rejonowy w P . w yrokiem z 17 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) oddalił powództwo , stwierdziwszy , że przedsiębiorstwo energetyczne był o posiadaczem samoistnym linii elek- troenergetycznych począwszy od 2007 r. i pozostaje nim nadal. Do 2007 r. urządzenia służące do przesyłu energ ii elektrycznej znajdowały się w posiadaniu je go poprzedników prawnych . Apelacja skarżącej została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w P . Wydział II Cywilny Odwoławczy z 2 czerwca 2023 r. (sygn. akt […] ). Wyrok Sądu Okręgowego – doręczony pełnomocnikowi skarżącej 8 września 2023 r. – wskazany został jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 21 lutego 2024 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 27 lutego 2024 r.) wezwał skarżącą do złożenia pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz repre- zentowania skarżącej przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związ- ku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami) oraz do doręcze- nia odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć (wraz z uzasadnieniami) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), w szczególności wyroku S ądu Rejonowego w P . z 17 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) . Skarżąca doręczyła dokumenty 5 marca 2024 r. (data nadania). Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 5 marca 2025 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 17 marca 2025 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: doprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia (tj. przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo ob owiązkach skarżącej okre - ślonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżąca domaga się stwierdzenia niezgod - ności z Konstytucją – art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, Dz. U z 2019 r. poz. 2393: dalej: u.o.t.p.TK) przez wyjaśnienie, czy jest nim wskazany na stronie 1 skargi (po słowac h: „wnoszę o: 1. stwierdzenie niegodności”): „art. 292 w zw. z art. 172 § 1 w zw. z art. 285 § 1 i 2 w zw. z art. 305 4 w zw. z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 202 3 r. poz. 16 1 0 ze zm. ; dalej: k.c. )”, czy wskazany na stronie 2 skargi (po słowach: „Określam przedmiot skargi konstytucyjnej wskazując na naruszenie przepisów:”): „ art. 123 § 1 pkt 1 k.c. w zw. z art. 175 k.c. w zw. z art. 292 k.c. w zw. z art. 172 § 1 k.c. w zw. z art. 285 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 305 4 k .c. w zw. z art. 352 § 1 k.c. w związku z art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego”. Skarżąca została także zobowiązana do wskazania, które wolności lub prawa wynikające z powołanych w skardze przepisów Konstytucji (wzorców kontroli) i w jaki sposób zostały naruszone przez przepisy stanowiące przedmiot zaskarżenia w skardze konstytucyjnej oraz uzasadnienie sformułowanego zarzutu niezgodności z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. OTK ZU B/2026 Ts 323/23 poz. 137 3 Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia w piśmie procesowym z 24 marca 2025 r. (data nadania). Zdaniem skarżącej wykładnia kwestionowanych przepisów k.c. przyjęta w dotych - czasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, stosowana przez sądy powszechne, w tym Sąd Okręgowy w P . , doprowadziła w jej sprawie do naruszenia konstytucyjnego prawa własności, a także zasad: proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzas adna lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma- tyw nego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. 3. Jako że skarżąca nie określiła jednoznacznie tak rozumianego przedmiotu skargi, Trybunał wezwał do jego doprecyzowania. Zarządzeniem z 5 marca 2025 r. zobowiązał skar- żącą do wyjaśnienia, czy kwestionuje zgodność z Konstytucją wskazanych na stronie pierw- szej skargi przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cyw ilny (Dz. U. z 202 3 r. poz. 16 1 0, ze zm. ; dalej: k.c. ), czy przywołanych na stronie drugiej, określonych jako jej przedmiot, także przepisów innych aktów normatywnych. W piśmie procesowym z 24 marca 2025 r. skarżąca nie wyjaśniła tej kwestii. Potwier- dziła, że kwestionuje przywołane na stronie pierwszej skargi przepisy k.c., ale podała zupeł- nie inny zakres ich zaskarżenia. Wykonując zarządzenie wskazała więc inn e przepisy niż t e , któr e zakwestionowała pierwotnie. Ponadto sformułowała dodatkowy wzorzec kontr oli w postaci art. 45 Konstytucji. Trybunał przypomina, że określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie oraz wskazanie naruszonej konstytucyjnej wolności lub prawa, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK, jest elementem konstrukcyjnym skargi i zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK musi nastąpić w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia. W piśmie proce sowym z 24 marca 2025 r. skarżąca nie mogła więc zmodyfikować przedmiotu zaskarżenia i wzorców kontroli. Wziąwszy powyższe pod uwagę Trybunał stwierdza, że skarżąca nie usunęła prawi- dłowo braku formalnego skargi konstytucyjnej. Wskazana okoliczność jest, zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK, podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2026 Ts 323/23 poz. 137 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.