Ts 32/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 lutego 2021 r. Pozycja 10 POSTANOWIENIE z dnia 16 października 2020 r. Sygn. akt Ts 37/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] S p. z o.o. z siedzibą w P . w sprawie zgodności: § 129 ust. 1 rozporządzenia Min istra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechny ch (Dz. U. z 2019 r. poz. 1141) z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNI ENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 17 lutego 2020 r. (data nadania) […] S p. z o.o. z siedzibą w P . (dalej: skarżąca ), reprezentowana przez pełno- mocnika ustanowionego z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 25 marca 2019 r. K.S. , działając w imieniu skarżącej zwrócił się do Sądu Okręgowego w O. z wnioskiem o udostę pnienie akt sprawy o separację , prowadzonej w tym Sądzie pod sygn. akt […] . W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił , że uprawnienie do zapoznania się z aktami wywodzi z faktu, iż skarżąca jest wierzycielem jednej ze stron postępowania . Pismem z 26 kwietnia 2019 r . Prezes Sądu Okręgowego w O. odmówił udostępnienia skarżącej akt tej sprawy . Na powyższe pismo s karżąca wniosła skargę do Wojewódzkieg o Sądu Administracyj- nego w O. , którą Sąd odrzucił postanowieniem z 18 lipca 2019 r. (sygn . akt […] ) wskazując , że skarga nie dotyczy sprawy objętej właściwością sądów administracyjnych. Postanowieniem z 14 listopada 2019 r. (sygn. akt […] ) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) oddalił skargę kasacyjną skarżącej na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu przyto czył m.in. § 103 ust. 1 rozporządzenia Min istra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. poz. 2316; dalej: rozporzą- dzenie z 2015 r.) , zgodnie z którym „udostępnienie akt i zawartych w nich dokumentów w celu przejrzenia lub samodzielnego utrwalenia ich obrazu, a także wydanie przedmiotów lub dokumentów złożo nych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt stronie lub OTK ZU B/202 1 Ts 37/20 poz. 10 2 uczestnikowi postępowania nieprocesowego może nastąpić po wykazaniu p rzez nich tożsa mo- ści, a co do innych osób – po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z prze- pisów prawa ” . NSA stwierdził, że przewodniczący wydziału decyd ując, czy dana osoba wy- kazała w dostateczny sposób istnienie uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, wydaje zarządzenie w trybie postępowania regulowanego przez przepisy procedury cywilnej, a sąd administracyjny nie może być uznany za właściwy do kontrolowania prawidłowości stosowa- nia przez sąd powszechny przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ‒ Kodeks postępowa- nia cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) , jak i rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. ‒ Prawo o ustroju sądów powszechnych ( obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 365, ze z m . ) . Jak wskazała skarżąca, zakwestionowany przepis został uznany w jej sprawie za prze- szkodę w dostępie do sądu administracyjnego , co skutkowało naruszeniem prawa do sprawie- dliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależ- ny, bezstronn y i niezawisły sąd. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 2020 r. skarżąca zo- stała wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez : 1) doręczenie jednego jej odpisu z załącznikami ; 2) wskazanie o statecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącej określonych w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, które zostało wydane na podstawie zaskarżo- nego § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regu- lamin urzędowa nia sądów powszechnyc h (Dz. U. z 2019 r. poz. 1141; dalej: rozporządzenie z 2019 r.); 3) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia wymienionego w pkt 2; 4) wskazanie, które konstytucyjne wolności lu b prawa skarżącej, wynikające z przywołanych we wniesionej skardze przepisów Konstytucji, zostały naruszone przez zaskarżony przepis oraz dokładne określenie sposobu ich naruszenia ; 5) uzasadnienie zarzutów niekonstytucyjno- ści kwestionowanego przepisu z powołaniem argumentów na ich popar cie. W piśmie z 15 maja 2020 r. (data nadania) skarżąca ustosunko wała się do powyższego wezwania wyjaśniając , że wnosi o uznanie za niekonstytucyjny § 129 ust. 1 rozporządzenia z 2019 r., który jest tożsamy treściowo z § 103 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r. , obowiązujące- go w dacie wydania w jej sprawie postanowienia Wojewód zkiego Sądu Administracyjnego w O . z 18 lipca 2019 r. ( sygn. akt jw.) . Z askarżony przepis narusza , jej zdaniem, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Podała, że „z powołaniem się na zaskarżony przepis sąd administracyjny « zamknął » , jak to określa postanowienie art. 77 ust. 2 Konstytu- cji , skarżącej drogę do ochrony swojej wierzytelności” . Or zeczeniem, z którym skarżąca łączy naruszenie jej konstytucyjnych praw jest postanowienie NSA z 14 listop ada 2019 r., sygn. akt […] . Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Wstępne rozpoznanie skargi s łuży wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postano- wienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań i u sunięcie braków, które zawiera, nie jest możliwe , bą dź braki nie zostały usunięte w terminie lub skarga konstytucyjna jest oczywiście bezzasadna. Jak wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skarga konstytucyjna jest szczególnym środ- kiem indywidualnej ochrony praw i wolności naruszonych w wyniku oparcia ostatecznego orzeczenia na przepisie niezgodnym z Konstytucją. Art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK na kłada na skarżącego obowiązek : określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor- OTK ZU B/202 1 Ts 37/20 poz. 10 3 matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o konstytucyjnych prawach (lub wolnościach albo obowiązkach) skarżącego ( pkt 1), wskaza- nia, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób zostały naruszone (pkt 2), a także – uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną przez skarżącego konstytucyjną wolnością lub prawem. Przepis (a kt normatywny) kwestiono- wany za pomocą skargi konstytucyjnej wskazywać powinien zatem złożoną kwalifikację. Po pierwsze ma być podstawą prawną orzeczenia w sprawie indywidualnej, które prowadzi do naruszenia gwarantowanych konstytucyjnie praw skarżącego, p o drugie – ma być niezgodny z unormowaniami konstytucyjnymi, wyrażającymi naruszone prawa skarżącego. 2. P owodem odmowy nadania biegu niniejszej skardze konstytucyjnej jest stwierdze- nie, że skarżąca , choć określiła kwestionowany przepis oraz wskazał a ostateczne orzeczeni e w jej indywidualnej sprawie, to jednak nie wykazała, że między zakwestionowaną regulacją, ostatecznym rozstrzygnięciem oraz opisanym przez nią naruszenie praw konstytucyjnych, zachodzi wyżej opisany związek. Unormowanie wyr ażone w § 129 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1141; dalej: rozporządzenie z 2019 r.; tożsamą treść wyrażał wcześniej § 103 ust. 1 roz- porządzenia Min istra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2015 r. _ Regulamin urzędowania sądów powszechnych, Dz. U. poz. 2316; dalej: rozporządzenie z 2015 r.) zostało wprawdzie przywo- łane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 l istopada 2019 r. (sygn. akt […] ; dalej: NSA), lecz nie determinuje ono treści tego rozstrzygnięcia oraz nie pozostaje w merytorycznym związku ze sformułowanym przez skarżącego zarzutem uniemożliwienia dostępu do sądu administracyjnego. Art. § 129 ust. 1 rozporządzenia z 2 019 r. reguluje bo- wiem warunki i zasady udostępnianiami akt i zawartych w nim dokumentów, nie rozstrzyga natomiast o braku właściwości sądu administracyjnego do kontrolowani zarządzeń wydanych w trybie postępowania regulowanego przez przepisy procedury cyw ilnej. NSA w przywoła- nym wcześniej postanowieniu kategorycznie stwierdził, że sąd administracyjny nie jest wła- ściwy do kontrolowania prawidłowości stosowania przez sąd powszechny przepisów rozpo- rządzeń wydanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Praw o o ustroju sądów powszechnych (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 365, ze zm . ). Z tego względu Trybunał stwierdza, że kwestionowana norma (wysłowiona w § 1 29 ust. 1 rozporządzenia z 201 9 r. , a wcześniej w § 103 ust. 1 rozporządzenia z 2015 r., obowią- zującego w czasie rozpoznawania wniosku skarżącej o udostępnienie akt ) nie została w spra- wie skarżącej zastosowana w sposób prowadzący do wydania orzeczenia naruszającego wska- zane w skardze prawa i wolności. Takie zaś jej zastosowanie jest podstawowy m, w świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, warunkiem dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Mając to na uwadze Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – odmówił nadania skardze dalszego biegu. 3. Niezależnie od powyższej okolicznoś ci, samoistnie przesądzającej o niedopuszczal- ności merytorycznego zbadania analizowanej skargi ko nstytucyjnej, Trybunał wyjaśnił dodat- kowo, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż po upływie trzech miesięcy od daty doręcze- nia skarżącemu ostatecznego rozstrzygnięcia, nie jest dopuszczalne rozszerzenie skargi o no- wy wzorzec (zob. np. postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). Z tych powodów wskazanie no wego wzorca kontroli (art. 77 Konstytucji) dopiero w piśmie usuwającym braki formalne skargi należało uznać za bezskuteczne. OTK ZU B/202 1 Ts 37/20 poz. 10 4 Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.