Ts 30/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 sierpnia 2020 r. Pozycja 249 POSTANOWIENIE z dnia 2 czerwca 20 20 r. Sygn. akt Ts 30/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Wojciech Sych – sprawozdawca Andrzej Zielonacki , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Tr ybu nału Konsty - tucyjnego z 19 listopada 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M. J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie . U ZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucy jnego 13 lutego 2019 r . (data nadania) M. J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego pełnomocnikiem z wyboru , zakwestionował zgodność art. 98 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 20 19 r. poz. 1460, ze zm. ) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ) z art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczy pospolit ej Polskiej . Postanowieniem z 19 listopada 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi skarżące go 25 listopada 2019 r. P ismem z 27 listopada 2019 r. (data nadania) , skarżący wni ósł n a to pos tanowienie zażalenie , domagając się nadania skardze dalszego biegu w zakresie niezgodności § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 ; dalej: rozporządz enie ) z art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji . Treść kwestionowanego § 2 pkt 1 rozporządzenia jest następująca: „Stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy: do 500 zł – 90 zł”. OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 249 2 Trybunał Konstytucyjny zwa żył , co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na po stanowie nie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytu cyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sęd ziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw iązku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapi e rozpoz nania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim , czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu . 2. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał stwierdził, że wniesiona skarga nie spełnia wymag ań okreś lonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 - 3 u.o.t.p. TK i na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK odmówił nadania skardze dalszego biegu . Trybunał uznał, że skarga konstytucyjna nie spełniała przede wszystkim wymog u dokładnego wskazania naruszonych wolno ści lub praw konstytucyjnych oraz uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów z tymi wolnościami lub prawami. 3. We wniesionym zażaleniu skarżący wyjaśni ł , że wobec niskiej wartości przedmiotu sporu (475 zł), kilkunastu pełnomocników odmów iło mu p rowadzenia sprawy . Ponadto sąd , wydając ostateczne orzeczenie, orzekł na rzecz skarżącego zwrot kosztów dojazdu na rozprawę w wysokości 90 zł, zamiast 240 zł, o przyznanie których wnosił. Zdaniem skarżącego okoliczności te stanowiły ograniczenie je go kon stytucyjnego prawa do sądu. 4. Mając na względzie podstawy odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu oraz argumenty podniesione przez skarżącego we wniesionym zażaleniu Trybunał stwierdził, że wniesione zażalenie nie podważyło podstaw odm owy na dania skardze dalszego biegu. 4.1. Jak przypomniał Trybunał Konstytucyjny w wyroku pełnego składu z 24 paź - dziernika 2007 r. (sygn. SK 7/06; OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108; przytaczanego w kolejnych wyrokach TK) , w orzecznictwie konstytucyjnym utrwalił o się rozumienie prawa do sądu jako czteroelementowej konstrukcji. Pierwszym elementem jest prawo dostępu do sądu, pojmowane jako prawo uruchomienia postępowania przed sądem – organem o określonej charakterystyce (właściwym, niezależnym, bezstronnym i niez awisł ym). Drugi stanowi prawo do odpowiedniego ukształtowania postępowania sądowego, zgodnie z wymaganiami sprawiedliwości i jawności. Trzeci to prawo do wyroku sądowego, rozumiane jako prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd. C zwa rtym elementem prawa do sądu jest prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy. W swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny prezentował również pogląd, że wśród elementów ograniczających realizację prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji) „mogą się znajdować bariery o charakterze ekonomicznym, w szczególności mające postać wygórowanych kosztów, niezbędnych dla wszczęcia i prowadzenia postępowania sądowego, [albowiem] ograniczenie dostępności do sądu poprzez istnienie barier ekonomicznych może przejawiać się w nadmiernie wysokim ryzyku ekonomicznym, wywołanym zarówno zasadami, wedle jakich kształtuje się ostatecznie ob owiązek ponoszenia kosztów postępo - OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 249 3 wania, jak i może być spowodowane samym wygórowanym poziomem kosztów” ( zob. wyrok z 30 marca 2004 r., sygn. SK 14/03 , OTK ZU nr 3/A/2004, poz. 23). T rybunał zastrzegł jednak, że elementem sprawiedliwego postępowania sądowego (wywodzonego z prawa do sądu) jest również zasada odpowiedzialności za wynik procesu, a tym samym obowiązek zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej proces, z tym w szakże zao - strzeniem, że brak zaliczenia wszystkich poniesionych kosztów procesu nie narusza w sposób nieproporcjonalny prawa do sądu, gdyż art. 45 ust. 1 Konstytuc ji nie gwarantuje zwrotu wszelkich kosztów, które strona poniosła w celu dochodzenia roszczeń lub obrony swoich praw (zob. wyroki z: 27 lipca 2012 r., sygn. P 8/12 ; 7 marca 2013 r., s ygn. SK 30/09 ; 18 października 2011 r., sygn. SK 39/09 ; 6 kwietnia 2016 r., sygn. SK 67/13 ; 21 czerwca 2017 r., sygn. SK 35/15). 4.2. B adana skarga, jak też wniesione zażalenie nie wskazały jednak , jaki element prawa określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji został naruszony w sprawie objęte j wniesioną skargą. Skarżący nie zarzucił naruszenia swojego prawa dostępu do sądu, prawa do odpowiedniego ukształtowania postępowania sądowego, prawa do wyroku sądowego, ani prawa do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających je go sprawę. Nie wskazał również, by w jego sprawie ograniczenie zwrotu kosztów dojazdu do kwoty 90 zł – zamiast 240 zł, o przyznanie których wnosił – stanowiło barierę o charakterze ekonomicznym, w szczególności mającą postać „wygórowanych kosztów, niezbędn ych dla wszczęcia i prowadzenia postępowania sądowego”. Nie wyjaśni ł także, z jakich względów różnica pomiędzy tymi kwotami stanowiła nadmiernie wysokie ryzyko ekonomiczne, ograniczające jego prawo do sądu. Nie zmienia tego ustalenia podniesiony w zażalen iu argument, że wobec niskiej wartości przedmiotu sporu, kilkunastu pełnomocników miało odmówić skarżącemu prowa - dzenia jego sprawy . Z godnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwo - katurze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513, ze zm. ; dalej: pra wo o adwokaturze ) oraz art. 22 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 75 ; dalej: ustawa o radcach prawnych ) , opłaty za czynności – odpowiednio adwokata lub radcy prawnego – ustala bowiem umowa z klientem , z zastrzeż eniem art. 16 ust. 2 prawa o adwokaturze oraz art. 22 5 ust. 2 ustawy o r adcach prawnych, które przewidują, że wysokość opłaty nie może przekraczać sześciokrotności stawki minimalnej, o której mowa w tych przepisach. 4.3. Badana skarga konstytucyjna nie za w iera żadnych argumentów przemawiających za odstąpieniem od poglądów prawnych wyrażanych we wskazanym wyżej jednolitym i ugruntowanym orzecznictwie Trybunału, które stanowi dla kolejnych składów orzekających – zwłaszcza na etapie wstępnego rozpoznania skar g i – wiążącą dyrektywę interpretacyjną. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, z jakich względów ograniczenie zwrotu kosztów dojazdu strony na rozprawę stanowić mogło nieproporcjonalne naruszenie jego prawa do sądu w związku z naruszeniem prawa własności. Skarga og ranicza się bowiem do wskazania wzorca kontroli i przedmiotu zaskarżenia, pomijając zasadniczą część skargi, jaką powinno być uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanej regulacji z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego. Wniesione zażalen ie nie podważyło tego ustalenia. W skardze konstytucyjnej skarżący zarzucił kwestionowanej regulacji naruszenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw poprzez ograniczenie zwrotu kosztów jego dojazdu do sądu. Natomiast w zażaleniu wyjaśnił, że wobec nie w ielkiej wartości przedmiotu OTK ZU B/2020 Ts 30/19 poz. 249 4 sporu, kilkunastu pełnomocników odmówiło mu prowadzenia sprawy, ponieważ kwestionowany § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. poz. 1800 , z e zm.) określa zbyt niską wysokość opłaty minimalnej . Argument ten nie pozostaje jednak w związku ze wskazanym w skardze przedmiotem zaskarżenia i nie podważa podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. 5. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny po s tanowił jak w sentencji.