Ts 283/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 września 2026 r. Pozycja 133 POSTANOWIENIE z dnia 4 grudnia 2025 r. Sygn. akt Ts 283/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty - tucyjnego z 30 stycznia 202 4 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J . T . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesio nej do Trybunału Konstytucyjnego 30 listopad a 202 1 r. (data nadania) J . T . (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z urzędu , zakwestionował a zgodność : art. 112 § 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 755, ze zm.) z art. 2, art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 394 2 § 1 1 a contrario w związku z art. 394 1a § 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. p oz. 1805, ze zm.) z art. 2, art. 32, art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji . Postanowieniem z 30 stycznia 202 4 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące j 21 lutego 202 4 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu wskazał , że skarżąc a wniosła skargę po upływie 90 - dniowego terminu . O rzeczenie ostateczne w sprawie – postanowienie Sądu Apelacyjnego w B . z 26 maja 2021 r. zostało doręczone skarżącej 19 lipca 2021 r. Po upływie 72 dni, tj. 29 września 202 1 r., skarżąca złożyła w Sądzie Rejonowym w B . wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu wniesienia skargi konstytucyjnej. Sąd uwzględnił wniosek, zaś pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych wyznaczające pełnomocnika doręczono mu 10 listopada 202 1 r. Skarga została wniesiona do Trybunału po 20 dni ach , czyli 30 listopada 2021 r., a zatem po upływie 92 dni. OTK ZU B/2026 Ts 283/21 poz. 133 2 W p i śmie z 28 lutego 202 4 r. (data nadania) skarżąc a wni o sł a zażalenie na postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu, w który m zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu błędną , jej zdaniem, wykładnię polegającą na przyjęciu, że termin wniesienia skargi konstytucyjnej ma charakter mieszany, tzn. początkowo jest liczony na podstawie art. 112 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U z 2020 r., poz. 1740, ze zm.; dalej: k.c. ) , a w sytuacji złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu – na podstawie art. 114 k.c . Z astosowanie art. 114 k.c. skutkuje , zdaniem skarżącej, uznaniem , że skarga została wniesiona z przekr oczeniem terminu. W konkluzji skarżąca wskazała na naruszenie zasady równości poprzez ustalenie różnych metod liczenia terminu wniesienia skargi konstytucyjnej uzależnionych od tego , czy skarżący korzysta z usług pełnomocnika z wyboru czy z urzędu oraz bezpodstawne pozbawienie jej prawa do sądu. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 10 czerwca 2025 r. (dorę czo - nym pełnomocnikowi skarżącej 3 lipca 2025 r.) na podstawie art. 394 § 3 w związku z art. 397 § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 ) w związku z art. 36 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) skarżąca została wezwana do usunięcia braku form alnego zażalenia przez doręczenie jego czterech odpisów, pod rygorem odrzucenia zażalenia. W odpowiedzi na zarządzenie 10 lipca 2025 r. skarżąca usunęła wskazany brak formalny . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 usta wy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżące j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyj- nego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia Tr ybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwe- stionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podwa- żają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. Zasadniczą podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było wniesienie przedmiotowej skargi po upływie ustawowego terminu . Po ponownym przeana - lizo waniu akt niniejszej sprawy Trybunał podtrzymuje wnioski zawarte w zaskarżonym posta nowieniu . W podniesionych zarzut ach skarżąca wyraziła przekonanie o błędnym przyjęciu przez Trybunał, że termin wniesienia skargi konstytucyjnej ma charakter mieszany , tymczasem jej zdaniem zastosowanie ma wyłącznie art. 112 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U z 2020 r., poz. 1740, ze zm.; dalej: k.c . ). Skarżąca n ie wzięła jednak pod uwagę utrwalon ej lini i orzecznicz ej Trybunału (np. postanowienia z 9 kwietnia 2019 r., sygn. Ts 176/18, OTK ZU B/2019, poz. 141 i powołane go tam orzecznictw a ), w której Trybunał wielokrotnie podkreślał, że co do zasady określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej liczy się zgodnie z treścią art. 112 k.c. , jednak w razie złożenia wniosku przewidzianego w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK (o wyznaczenie pełno - mocnika z urzędu przez sąd) termin ten wyjątkowo liczy się zgodnie z art. 114 k.c. Artykuł ten ma zastosowanie do terminów o charakter ze tempus utile, czyli takich, których ciągłość nie jest wymagana. Złożenie wniosku , o kt órym mowa w art. 44 ust. 2 u.o.t.p.TK wstrzymuje OTK ZU B/2026 Ts 283/21 poz. 133 3 b ieg terminu wniesienia skargi konstytucyjnej, co skutkuje podzieleniem trzy miesięcznego terminu na dwa okresy: pierwszy trwa od dnia doręczenia ostatecznego orzeczenia organu władzy publicznej do dnia wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu , a drugi – od dnia powiadomienia pełnomocnika z urzędu o umocowaniu w sprawie do dnia złożenia skargi konstytucyjnej. Rozdzielenie terminu wniesienia skargi na dwa krótsze odcinki czasowe wymaga każdo razowego dokonania obliczeń zmierzających do sprawdzenia, czy łączna ich suma nie przekracza trzech miesięcy. Jest to możliwe jedynie przy zastosowaniu art. 114 k.c., który stanowi, że miesiąc liczy 30 dni, ponieważ wstrzymanie biegu terminu wniesienia skargi następuje z reguły po okresie wyrażonym w dniach (tak jak w niniejszej sprawie – po 72 dniach). Wówczas termin trzech miesięcy zastąpiony zostaje terminem 90 - dniowym (np. postanowienie z 9 października 2019 r., sygn. Ts 64/18, OTK ZU B/2020, poz. 12) . Trybunał stwierdza, że termin wniesienia badanej skargi rozpoczął bieg z chwilą doręczenia skarżącej postanowienia Sądu Apelacyjnego w B . z 26 maja 2021 r. , tj. 19 lipca 2021 r., a wstrzymanie biegu nastąpiło po 72 dniach przez złożenie wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ( 29 września 2021 r.) . Wznowienie biegu terminu nastąpiło pierwszego dnia po dniu doręczenia radcy prawnemu rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej (art. 44 ust. 3 pkt 1 u.o.t.p.TK), czyli 10 li stopada 202 1 r. Skarga została natomiast złożona przez pełnomocnika z urzędu 30 listopada 2021 r. (po upływie 20 dni od wznowienia biegu terminu), a więc łącznie po upływie 9 2 dni ( 72 + 20 dni). Na marginesie Trybunał wskazuje, że takie ukształtowanie wskazanego terminu ma charakter dyscyplinujący skarżących do „możliwie rychłego – od momentu doręczenia im osta tecznego orzeczenia – wystąpienia do właściwego sądu rejonowego z wnioskiem o usta - nowienie pełnomocnika z urzędu” (por. postanowienie z 17 czerwca 20 15 r., sygn. Ts 348/14, OTK ZU nr 3 / B/2015, poz. 329), ponieważ sporządzenie skargi konstytucyjnej wymaga czasu – pełnomocnik musi zapoznać się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zgromadzić materiał procesowy i sformułować zarzuty. W postanowieniu z 30 stycznia 2024 r. Trybunał zasadnie przyjął, że skarżąca wniosła skargę po terminie określonym w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK i dlatego – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – prawidłowo odmówił nadania jej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybun ał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.