Ts 253/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 kwietnia 2023 r. Pozycja 122 POSTANOWIENIE z dn ia 19 września 2017 r. Sygn. akt Ts 253/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T .W. w sprawie zgodności: 1) art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm.) z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 98a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, ze zm.) z art. 2, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 71 oraz art. 75 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 5 grudnia 2016 r. (data nadania) T .W. (dalej: skarżąca) wniosła o stwierdzenie, że art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm. ; dalej: k.c. ) w zakresie, w jakim nakłada na właś ciciela obowiązek korzystania z rzeczy stanowiącej jego własność w sposób odpowiadający społecz- no - gospodarczemu przeznaczeniu prawa , jest niezgodny z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 1 Konstytucji, zaś art. 98 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospo- darce nieruchomościami ( Dz. U. z 2017 r. poz. 459 , ze zm.; dalej : u.g.n. ) w zakresie dopusz- czalnej ingerencji w sferę prawa własności jest niezgodny z art. 2, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 64 ust. 3, ar t. 71 oraz art. 75 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. De- cyzją Burmistrza C . z dnia 21 lipca 2011 r. został zatwierdzony podział nieruchomości T . iE . W . na osiem odrębnych działek. Organ ustalił również stawkę opłaty od wzrostu warto- ści nieruc homości spowodowanego podziałem w wysokości 25% różnicy wartości działki przed i po jej podziale , która to różnica wynosiła 63 775 zł . Gdy powyższa decyzja uprawo- moc niła się, Burmistrz C . , opierając się na a rt. 98a w związku z art. 146 ust. 1a i 148 ust. 1 - 3 u.g.n. , ustalił opłatę adiacencką w wysokości 15 943,75 zł (decyz ja z dnia 25 kwietnia 2012 r., nr […] ). Skarżąca odwołała się od tej decyzji do Samorządowe go Kolegium Odwo- ławcze go (dalej: SKO) w B . , podnosząc, że z faktu podziału nieruchomości nie odniosła ko- rzyści majątkowych, gdyż obdarowała powstałymi działkami swoich zstępnych, a także, że OTK ZU B/2023 Ts 253/16 poz. 122 2 wartość nieruchomości została zawyżona przez rzeczozna wcę majątkowego. D ecyzją z dnia 9 lipca 2012 r. ( nr […] ) SKO w B . utrzymało rozstrzygnięcie Burmistrza C . w mocy. Skarga złożona na tę decyzję do Wojewód zkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w B . została oddalona wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. (sygn. akt […] ) jako niezasadna . Na powyższe orzeczenie s karż ąca wniosła skargę kasacyjną . Wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r. Naczelny Sąd Admini stracyjny ( sygn. akt […] ; dalej: wyrok NSA) uznał, że skarga kasacyjna nie ma uza sadnionych podstaw i podlega oddaleniu. Wyrok NSA został doręczony skarżącej 14 lipca 2016 r. Skarżąca 22 września 2016 r. złożyła do Sądu Rejonowego w B. wniosek o ustano- wien ie pełnomocnika z urzę du w celu sporządzenia skargi kons tytucyjnej. Postanowieni em z dnia 31 października 2016 r. referendarz s ądowy w Sądzie Rejonowym w B. – Wydział II Cywilny ( sygn. akt […] ) ustanowił dla skarżącej adwokata z urzędu . Pismo z Okręgowej Ra- dy Adwokackiej (dalej: ORA) z dnia 8 listopada 2016 r. ( sygn. pisma […] ) d oty czące wyzna- czenia adwokata z urzędu zostało doręczone pełnomocnik owi skarżącej dnia 14 listopada 2016 r. Wraz ze skargą złożono wniosek o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wynagrodze- nia z tytułu udzielonej pomocy prawnej , nieopłaconej w całości ani w c zęści. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego, działa jąc na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 ; dalej: u.o.t.p. TK ), zarządzeniem z dnia 22 lutego wezwał skarżącą d o wy- jaśnienia, jakie wolności i prawa, wynikające z art. 2, art. 18, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2, art. 64 ust. 3, art. 71 oraz art. 75 Konstytucji zostały naruszo ne przez art. 98a u.g.n. oraz w jaki sposób zostały one naruszone, a ta kże do załączenia odpisu oraz 4 kopii wyroku WSA w B. z dnia 27 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 6 marca 2017 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej odniósł się do powyższ ego zarządzenia oraz przedłożył odpis i 4 kopie wyroku wskaz anego w tym zarzą- dzeniu. Skarżąca w przedstawionych Trybunałowi pismach procesowych stwierdza, że Bur- mistrz C . , ustalając opłatę adiacencką decyzją z dnia 21 lipca 2011 r. , niewłaściwie zastoso- wał art. 98a u.g.n., nie uwzględnił bowiem szczególnej sytuacji życiowej skarżącej, która w chwili naliczenia opłaty ad i acenckiej nie była właścicielką now outw orzonych nieruchomo- ści, jako że przekazała je zstępnym tytułem darowizny, tak więc nie odniosła żadnych korzy- ści z tytułu wyliczonego wzrost u ich wartości. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo- znaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie po- stępowa nia – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybu- nał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dals zego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą oko- liczności, o których mowa w art . 59 ust. 1 pkt 2 - 4 u.o.t.p. TK . 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnie ść skargę w sprawie zgodności z Kon stytucją ustawy lub innego aktu no rmatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ost atecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstyt ucji. Także art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK stanowi, że przedmiotem skargi konstytucyjnej może być przepis, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekły ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego. Wniesio- na do Trybunału skarga powinna zawierać m.in. wskazanie, która konstytucyjna wo lno ść lub OTK ZU B/2023 Ts 253/16 poz. 122 3 prawo, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego, zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK ) , a także uzasadnienie zarzutu niezgodności wskazanego przepisu ustawy ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argume ntów lub dowodów na jego poparcie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK ). 3 . Skarżąca zakwestionowała konstytucyjność art. 140 k.c. , który stanowi, że w grani- cach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłącze- niem innych osób , korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać p ożytki i inne dochody z rzeczy. W oparciu o dołączone do skargi dokumenty Trybunał stwierdza , że powyższy przepis nie był podstawą rozstrzygnięć administracyjnych ani orzeczeń sądowych zapadłych w sprawie skarżącej. W związku z tym należy odmówi ć nadania skardze biegu skardze w zakresie, w jakim doty- czy ona art. 140 k.c. , w o parciu o art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 4 . Zaskarżony a rt. 98a u.g.n. reguluje zasady ustalania opłaty adiacenckiej. Zgodnie z ustępem 1 tego przepisu – jeżeli w wyniku podziału nieruchomości do konanego na wniosek właściciela, wzrośnie jej wartość, burmistrz może ustalić w drodze decyzji o płatę adiacencką z tego tytułu. W ysokość stawki procentowej opłaty, która nie może być większa niż 30% róż- nicy wartości nieruchomo ści przed i po podziale, ustala uchwałą rada gminy . Ustalenie opłaty mo że nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca p odział nierucho- mości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. W art ość nieru- chomości przed i po podziale określa się w edłu g cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej . U stalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostat eczna – ob owiązywała uchwała rady gminy w przedmiocie wysokości stawki procentowej opłaty . Ustęp 1a st anowi, że opłata adiacencka nie jest pobierana, jeśli podział nieruchomości został dokonany niezależnie od ustaleń planu miejscowego, zaś w myśl ustęp u 2 – do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmu je się stawkę pr ocentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieru- cho mości stała się ostateczna. 4 .1. W pierwszej kolejności Trybunał zwraca uwagę na to , że skarżąca formułuje wprawdzie zarzut niezgodności zaskarżonych przepisów z Konstytucją, jednak uzasadnienie skargi dotyczy zastosowania art. 98a u.g.n. w sprawie skarżącej przez Burmistrza C . w decy- zji z dnia 25 kwietnia 2012 r . Zdaniem skarżącej o naruszeniu Konstytucji świadczy ustalenie przez Burmistrza C . opła ty a diacenckiej w sytuacji, gdy nie była ona już właści cielką nowou- tworzonych działek , a podział jej nieruchomości został dokonany niezależnie od ustaleń planu miejscowego. W ocenie Trybunału t ak postawione z arzuty dotyczą wadliwości decyz ji wyda- nej w sprawie skarżącej , a rozpatrywana skarga jes t w istocie s karg ą na stosowanie prawa. Trybunał przypomina , że z godnie z konstrukcją s kargi konstytucyjnej przyjętą w polskim prawie przedmiotem skargi mogą być tylko akty normatywne będące podstawą rozstrzygnię- cia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw i wo lności konstytucyjnych, nie zaś celowość i słuszność wydania takiego rozstrzygnięcia. W konse- kwencji d o kompetencji sądu konstytucyjnego nie należy ocena prawidłowośc i us taleń doko- nanych w toku rozpoznania konkretnej sprawy ani kontrola sposobu stosowania lub niestoso- wania przepisów przez or zekające w sprawie organy ( zob. postanowienie TK z dnia 20 lipca 2011 r. , Ts 303/1 0, OTK ZU nr 6/B/2011, poz. 454 ). W związku z powyższym , zarzu ty skar- żącej należy ocenić jako oczywiście bezzasadne, co zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK , jest podstawą odmowy nadania dalsze go biegu skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2023 Ts 253/16 poz. 122 4 4 .2 . C zęść ze wskazanych w skardze podstaw kontroli wyraża zasad y us trojowe i za- sad y funkcjonowania państwa , i jako takie nie mogą być wzorcami kontroli w postępowaniu skargowym. S ą to: a rt. 18 Konstytucji , który nakłada na podmioty publiczne obowiązki po- dejmowania określonych działań lub zaniechań w celu ochr ony małżeństwa, macierzyństwa i rodzicielstwa ( zob. postanowienie TK z dnia 10 lipca 2000 r. , SK 21/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 144 ), art. 21 ust. 1 Konstytucji , który zobowiązuje władze publiczne do ochrony własno- ści i prawa dziedziczenia ( zob. wyrok TK z dnia 22 ma ja 2007 r. , SK 36/06, OTK ZU nr 6 / A/2007, poz. 50) oraz art. 75 Ko nstytucji , wyrażający jedynie tzw. normę programową adresowaną do władz publicznych w zakresie prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych ( zo b. postanowienie TK z dnia 19 stycznia 2015 r. Ts 131/14, OTK ZU nr 4 / B/2015, poz. 373). W skardze wskazano również wzorce kontroli, niebędące samoistnym i źródłami praw podmiotowych, których ochrony domaga się skarżąca. I tak, odwołanie się do zasad sprawie- dliwości społecznej oraz bezpieczeństwa prawnego wyrażon ych w art. 2 Konstytucji byłoby uprawnione dopiero w sytuacji doprecyzowania, w zakresie jakiego konkretnego pra wa pod- miotowego umocowanego w odrębnych przepisach Konstytucji zasada ta doznała niedozwo- lonego uszczerbku ( zob. postanowienie pełnego składu T K z dnia 23 stycznia 2002 r. , Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). P owołany przez skarżącą art. 32 ust. 1 Konstytucji statuuje zasadę równości rozumianą jako „równą możliwość realizacji swoich wolności i praw ” (zob. postanowienie pełnego składu TK z dnia 24 października 2001 r., SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225) i powinien być odnoszony j ako tzw. związkowy wzorzec – do konkretnych przepisów Konstytucji , wyrażających te prawa lub wolności . Brak tego odnie- sienia wyłącza możliwość oparcia skargi konstytucyjnej na zarzucie naruszenia konstytucyj- nej reguły równości . Skarżąca uczyniła wzorcem art. 31 ust. 3 Konst ytucji, który zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Trybunału „ nie może być samodzielną (wyłączną) podstawą skargi konstytucyjnej, albowiem przepis ten (…) wo lności ani praw nie proklamu- je ” ( zob. postanowienie TK z dnia 4 lipca 2012 r. , Ts 47/12 , OTK ZU nr 4B/2012 , poz. 385). Ze względu na s posób sformułowania uzasadnienia nie było możliwe zrekonstruowanie kon- kretnego związk owego prawa podmiotowego, które miałoby zostać naruszone. W zakresie, w jakim złożona skarga dotyczy wskazanych powyżej wzorców konstytu- cyjnych , Trybunał , działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK, odmawia nadania jej dalszego biegu ze względu na niedopuszczalność wydan ia orz eczenia . 4 .3 . Należy stwierdzić , że skarżąca nie wyk azał a naruszenia art. 64 ust. 3 Konstytucji przez zaskarżony art. 98a u.g.n. Trybunał przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznic- twem sądu konstytucyjnego argumentacja uprawdopodabniająca stawiane zarzuty powinna być szczegółowa i precyzyjna (zob.: postanowien ie TK z dnia 2 marca 2016 r., Ts 344/15, OTK ZU B/2016, poz. 172). Pomimo wezwania do uzupełnienia braków skargi (zarządzenie Sędziego Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2017 r.) skarżąca nie dopełniła jednak obowiązku wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK . Trybunał zaznacza, że d o zakwe- stionowania zgodności z K o nstytucją nakładania ciężarów o daninowym charakterze nie wy- starczy samo powołanie się na fakt ingerenc ji we własność, jak uczyniła to skarżąca. W myśl utrwalonej linii orzeczniczej, samo zobowiązanie danego podmiotu do p o noszenia określo- nych ciężarów o charakterze fin ansowym nie stanowi jeszcze niedopuszczalnej ingeren cj i w jego sferę majątkową, a w szczególności, w jego prawo majątkowe ok re ślone w art. 64 Konstytucji ( por. : wyrok TK z dnia 30 stycznia 2001 r. , K 17/ 00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 4). W zw iązku z powyższym, działając na podstawie a rt. 61 ust. 4 pkt 2 , Trybunał odmawia na- dania dalszego biegu skardze kon stytucyjnej w badanym zakresie. 4 .4. Skarżąca podnosi również , że obciążenie jej – członka rodziny wielodzietnej – opłatą adiacencką stoi w niezgodzie z art. 71 Konstytucji, zgodnie z którym, jak stwierdza OTK ZU B/2023 Ts 253/16 poz. 122 5 „do szczególnej pomocy władz publicznych mają prawo rodziny wielodzietne” . Trybunał przypomina, że z orzecznictwa konstytucyjnego wynika, iż a rt. 71 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji nie przyznaje jednostce podmiotowego prawa publicznego, które mogłoby być dochodzone na drodze postepowania sądowego , natomiast art. 71 ust. 1 zdan ie drugie tego przepisu ma treść bardziej skonkretyzowaną, odpowiadającą strukturze prawa podmiotowego publicznego (zob. wyrok TK z 12 kwietnia 2011 r. , SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/2011, poz. 22). W przedstawionej skardze brakuje jednak sprecyzowania, jakie p rawa podmiotowe skarżącej wynikają z art. 71 Konstytucji oraz jakiejkolwiek argumentacji, uprawdopodabnia- jącej postawiony w petitum skargi zarzut ich naruszenia przez art. 98 u.g.n. Skarga w tym zakresie nie spełnia więc wymogów zawartych w art . 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK . W konse- kwencji, Trybunał w oparciu o a rt. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art . 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK odmawia n adania dalszego biegu skardze w zakresie posta wionego zarzutu naruszenia art. 71 Konstytucji. W tym stanie r zeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na po dstawie art. 37 ust. 4 w zw. z art. 50 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wnie- sienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego posta- nowienia.