Ts 244/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 września 2018 r. Pozycja 138 POSTANOWIENIE z dnia 6 czerwca 2018 r. Sygn. akt Ts 244/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Mariusz Muszyński , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym zażalenia na postanowienie Trybunału Ko nstytu- cyjnego z 12 października 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M.J., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Tr ybunału Konstytucyjnego 23 listopada 2016 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 767 § 4, art. 767 2 § 1, art. 767 4 § 1 i art. 394 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cy- wilnego (Dz. U. z 2016 r . poz. 1822, ze zm.; dalej: k.p.c.) są niezgodne z art. 45 ust. 1, art. 176 i art. 2 Konstytucji, a także że art. 117 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim „przewiduje on obowiązek udowodnienia okoliczności wskazanych w oświadczeniu” jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zakwestionowane w skardze art. 767 § 4, art. 767 2 § 1, art. 767 4 § 1 i art. 394 § 1 k.p.c. pozbawiły go: „prawa [do] wysłuchania w toku procesu, polemiki ze stanowiskiem strony przeciwnej [oraz] prawa do zaskarżenia decyzji sądu I instancji w »sprawie« stanowiącej przedmiot postępowania” (art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji). Orzeczeniem, które ostatecznie rozstrzyga o tych prawach jest – jak wskazał skarżący – postanowienie Sądu Okręgowego w K . z 4 grudnia 2015 r. ( …). Z kolei zaskarżony w skardze art. 117 § 2 k.p.c. narusza wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawo do rzetelnej procedury, gdyż nie określa „w sposób jednoznaczny przesła- nek zwolnienia od kosztów oraz nie wyznacz[a] granic, w jakich w niosek o zwolnienie od kosztów uznać należy za oczywiście uzasadniony – co czyni przedmiotowy mechanizm prawny pozornym”. Jako ostateczne orzeczenie wydane na podstawie tego przepisu skarżący wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w K . z 27 września 2016 r. ( … ). Postanowieniem z 12 października 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 31 października 2 017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Tryb unał zwrócił uwagę na to, że postanowienie Sądu Okręgowego w K . OTK ZU B/2018 Ts 244/16 poz. 138 2 z 4 grudnia 2015 r. ( … ) , które skarżący wskazał jako orzeczenie ostatecznie rozstrzygające o jego prawach, nie zostało wydane na podstawie zakwestionowanych przez skarżącego art. 767 § 4 i art. 767 2 § 1 k.p.c. oraz art. 767 4 § 1 i art. 394 § 1 k.p.c. Trybu nał stwierdził tak- że, że skarżący nie wykazał naruszenia prawa do rzetelnej procedury sądowej wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz zauważył, że z arzut skierowany przeciwko art. 117 § 2 k.p.c. jest faktycznie wyra zem niezadowolenia skarżącego z ro zstrzygnięcia jego wniosku o usta- nowienie pełnomocnika z urzędu. N a tej podstawie T rybunał uznał skargę w części, która dotyczy art. 117 § 2 k.p.c. , za oczywiście bezzasadną. Trybunał zwrócił także uwagę na to, że skarżący w odpowiedzi na zarządzenie sędzi ego T rybunału Konstytucyjnego z 1 marca 2017 r. nadesłał pełnomocnictwo udzielone dopiero 14 marca 2017 r., czyli już po wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skar- gi, ponieważ nie udokumentował dat doręczenia mu orzeczeń wskazanych w zarządzeniu. W zażaleniu z 7 listopada 2017 r. (data nadania) skarżący zarzucił Trybunałowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia pozostający w związku z naru- szeniem art. 44 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 oraz 53 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o orga- nizacji i trybie postępowania przed TK (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) w zw. z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także naruszenie art. 36 u.o.t.p. TK w zw. z art. 97 § 2 k.p.c. ora z art. 36 u.o.t.p. TK w zw. z art. 250 § 1 k.p.c. Odnosząc się do podstaw odmowy , skarżący stwierdził, że ustawa nie nakłada obowiązku uprawdopodobnienia zasadności zarzutów skargi, wskazał także, że jego zdaniem możliwe jest potwierdzenie udzielenia pełnomocnictwa dla adw okata wnoszącego skargę konstytucyjną w jego imieniu. Zdaniem skarżącego data doręczenia osta- tecznego orzeczenia mogła być zweryfikowana jedynie przez Trybunał, gdyż on sam nie miał możliwości ich udokumentowania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadza- jące ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Kon stytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), stosuje się przepis y tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycz- nia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. 2. Zgod nie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj- nej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie roz- poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi- dłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Zdaniem Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu. 4. W pierwszej kolejności Trybunał zwraca uwagę, że skarżący w żaden sposób nie odniósł się do kwestii braku spełnienia przez skargę podstawowego warunku wynikającego z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK (zaskarżone przepisy nie były podstawą OTK ZU B/2018 Ts 244/16 poz. 138 3 wydania ostatecznego orzeczenia), która stanowiła podstawę odmowy nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionował konstytucyjność art. 767 § 4, art. 767 2 § 1, art. 767 4 § 1 i art. 394 § 1 k.p.c. 5. Trybunał stwierdza także, że skarżący nie przedstawił argumentów mogących podważyć oczywistą bez zasad ność skargi, która stanowi podstawę odmowy nadania jej dalszego biegu, w zakresie badania konstytucyjności art. 117 § 2 k.p.c. Skarżący wskazał, że ustawa nie nakłada obowiązku uprawdopodobnienia zasadności zarzutów s kargi, a jedynie zobowiązuje do ,,wskaz ania z uzasadnieniem jaki konkretnie przepis oraz w jaki sposób został zastosowany tak, iż doszło do naruszenia konstytucyjnie chronionych wolności lub praw skarżącego”. W związku z tym skarżący nie podziela stanowiska Trybunału, że argu - menty przedstawione w skardze nie uprawdopodobniają naruszenia praw konstytucyjnych . Powołując się na utrwalone orzecznictwo , Trybunał przypomina, że z oczywistą bezzasadnością mamy do czynienia ,,w sytuacji, w której podstawa skargi konstytucyjnej jest co prawda wskazana pr zez skarżącego poprawnie, a więc wyraża prawa i wolności, do których skarżący odwołuje się w swych zarzutach, jednak wyjaśnienie sposobu naruszenia owych praw i wolności w żadnym stopniu nie uprawdopodobnia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Jest to więc sytuacja, w której podnoszone zarzuty w sposób oczywisty nie mają uzasadnienia i w zakresie wskazanych praw i wolności są oczywiście pozbawione podstaw (zob. postanowienie TK z 14 września 2010 r., sygn. Ts 104/09, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 359). Brak uprawdopodobnienia naruszenia wskazanych praw i wol- n ości przez zaskarżone przepisy w stopniu, który wskazuje na zasadniczy brak podstaw, określany w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK jako oczywista bezzasadność skargi, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. 6 . Jako jedną z podstaw odmowy Trybunał wskazał brak umocowania pełnomocnika skarżącego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej. Trybunał zwrócił uwagę, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków skarżący przesłał peł nomocnictwo szczególne, które było opatrzone datą późniejszą niż data wniesienia skargi konstytucyjnej . Trybunał przypomina, że na podstawie art. 44 u.o.t.p. TK w zakresie sporządzenia i wnie sienia skargi konstytucyjnej, a także reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem , istnieje obowiązek zastępstwa skarżącego przez adwokata lub radcę prawnego. Zgodnie z art. 36 u.o.t.p. TK w zakresie nieuregulowanym w u.o.t.p. TK do postę - powania przed Trybunałem stosuje się odpowiednio przepisy k.p.c. S karżący powołując się na treść art. 97 k.p.c. wskazał, że przesłane przez niego pełnomocnictwo szczególne stanowiło jedynie potwierdzenie wcześniejszego umocowania pełnomocnika do wniesienia w jego imieniu skargi konstytucyjnej. Zdaniem Trybunału zajęte pr zez skarżącego stanowisko należy uznać za nietrafne na gruncie postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi konsty - tucyjnej. Po pierwsze, do wniesienia skargi konstytucyjnej ma zastosowanie art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p. TK , który wskazuje wymóg dołączenia do skargi pełnomocnictwa szczególnego. Niespełnienie tego warunku jest brakiem formalnym, podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 61 ust. 3 u.o.t.p. TK. Natomiast potwierdzenie czynności procesowej przewidziane w art. 97 k.p.c. ma zastosowanie do czynnośc i procesowych, które mają miejsce już po zainicjowaniu postępowania. Znajduje to odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyż - szego, który wskazał, że na gruncie postępowania cywilnego brak umocowania adwokata do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być uzupełniony przez zatwierdzenie tej czynnośc i procesowej przez stronę (zob. postanowienie SN z 7 marca 2000 r., sygn. akt IV CZ 12/00, Legalis). OTK ZU B/2018 Ts 244/16 poz. 138 4 7 . Odnosząc się w zażaleniu do kwestii nieuzupełnienia braków formalnych , skarżący wskazał, że nie miał możliwoś ci udokumentowania dat odbioru postanowień wskazanych w zar ządzeniu sędziego Trybunału z 1 marca 2017 r. N ieuzasadnione są twierdzenia skarżą- cego, że to jedynie Trybunał miał możliwość uzyskania tych potwierdzeń. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 5 u.o.t.p. TK to na skarżącym spoczywa obowiązek udokumentowania daty dorę- czenia wyroku, decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Zdaniem Trybunału skarżący nie może przerzucać dopełnienia ciążących na nim obowiązków przewidzianych w ustawie na Trybunał. Przywoł any w tym kontekście przez skarżącego art. 250 § 1 k.p.c. także wskazuje, że to strona powinna w pierwszej kolejności podjąć działania zmierzające do uzyskania odpi- su lub wyciągu dokumentu, a jeżeli str ona sama nie może go uzyskać od organu państwowe- go, to dopiero wtedy sąd zażąda wydania takiego dokumentu. Mając powyższe na względzie , Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.