Ts 24/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 czerwca 2024 r. Pozycja 148 POSTANOWIENIE z dnia 18 kwietnia 2 0 24 r. Sygn. akt Ts 24/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański – przewodniczący Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca Bogdan Święczkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 8 listopada 202 3 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.C. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 2 4 s tycznia 2 023 r. (data nadania) J.C. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił o zbadanie zgodności art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania spra- wy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75 ; dalej : ustawa o skardze ) przez to, „ że do postępowania toczącego się na skutek skargi sąd stosuje odpo- wiednio przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu którego skar- ga dotyczy ” , z art. 2, art. 45 ust. 1, art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Postanowieniem z 8 listopada 20 23 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dal- szego biegu skardze konstytucyjnej. Przystępując do rozpoznania skargi w zakresie zakwe- stionowanego art. 8 ust. 2 ustawy o skardze, Trybunał Konstytucyjny poczynił zastrzeżenie, że jest on przepisem w pełni odsyłającym, który – w sprawach nieuregulowanych w tej usta- wie – nakazuje stosować odpowiednie przepisy o postępowaniu zażaleniowym obowiązujące w postępowaniu, którego skarga dotyczy. Jako przepis odsyłający samodzielnie nie kreuje ani nie ogranicza żadnych praw i obowiązków skarżącego w postępowaniu w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania, a tym samym nie reguluje żadnych konstytucyjnych praw podmiotowych (zob. wyrok TK z 22 października 2015 r., sygn. SK 28/14, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 149). Podkreślił, że zarzuty skargi konstytucyjnej dotyczące niezgodności art. 8 ust. 2 ustawy o skardze z Konstytucją powinny być powiązane z przepisem, który miał OTK ZU B/2024 Ts 24/23 poz. 148 2 zastosowanie z uwagi na rodzaj postępowania głównego, którego dotyczy skarga . Trybunał stwierdził również, że przedmiotem skargi konstytucyjnej może być wyłącznie ten przepis prawa, który stanowił podstawę wydania przez sąd orzeczenia naruszającego prawa lub wol- ności konstytucyjne skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał u znał, że skarżący nieprawidłowo określił przedmiot kontroli, wskazując na art. 8 ust. 2 ustawy o skardze , który nie miał zastosowania w sprawie. W piśmie z 24 listopada 202 3 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postano- wienie Trybunału Konstytucyjnego z 8 listopada 202 3 r., zarzucając naruszenie art . 2 w związku z art . 79 ust . 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt l i 2 w związku z art. 6 1 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, polegające na ,, błędnym przyjęciu, że wskazane przez skarżącego przepisy Konstytucji nie stanowią samodzielnego wzorca kontroli, przez co stwierdzono , że skarżący nie spełnił podstawowych przesłanek skargi konstytucyjnej , odnoszących się do prawidłowego określenia jej podstawy, a przewidzianych w art . 79 ust . 1 Konst yt ucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK ”. W ocenie skarżącego ,,s amo odesłanie zawarte w art 8 § 2 Ustawy z dnia 1 7 cz e rwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowan ym przez prokurat[o]ra i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki ( t.j. Dz. U. z 2018 roku poz. 75) kształtuje postę - powanie sądowe w sposób naruszający prawo do odpowiednio ukształtowanej i rzete l nej procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości demokratycznego państwa praw - nego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, pozbawia skarżącego prawa do dwuinstancyjnego postępowania, oraz prawa do zaskarżania decyzji wydawanych w pier - wszej instancji ” . Ponadto z d aniem skarżącego doszło do niewłaści wego uznania , ,, że art. 8 ust. 2 usta - wy z dnia 17 czerwca 2004 roku o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania spra wy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratura i postępowaniu sądowyrn bez nieuzasadnionej zwłoki ( t.j. Dz. U. z 2018 roku poz.75) nie miał z astosowania w sprawie w sytuacji gdy postępowanie ze skargi toczyło się w sądzie II instancji w wydziale cywilnym odwoławczym zgodnie z procedurą stosowaną prz y r ozpoz - nawaniu zażaleń ” . W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia i nadanie skar- dze dalszego biegu oraz jej m erytoryczne rozpoznanie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem Trybunału Konstytucyjnego, że art 8 ust. 2 ustawy o skardze przez odesłanie do przepisów o postę - powaniu zażaleniowym nie kreuje ani nie ogranicza żadnych praw i obowiązków w sy t uacji , gdy przez to odesłanie ,, kształ t uje postępowanie sądowe w sposób naruszający prawo do odpowiednio ukształtowanej i rzetelnej procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawie - dliwości demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, pozbawia skarżącego prawa do dwuinstancyjnego postępowania, oraz prawa do zaskarżania decyzji wydawanych w pierwszej instancji ”(s. 4 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/2024 Ts 24/23 poz. 148 3 Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Oznacza to, że analizowane są przede wszystkim za- rzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że zaskarżone postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego zajęte w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie. Sformułowane w nim zarzuty nie podważyły podstawy odmowy nadania skardze dalszego biegu. 3. Zasadniczą przesłanką wydania przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z 8 li - stopada 202 3 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było stwierdzenie, że skarga konstytucyjna nie spełnia warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, zgodnie z którym przedmiotem skargi może być wyłącznie ten przepis prawa, który stanowił podstawę wydania przez sąd orzeczenia narusza - jącego prawa lub wolności konstytucyjne skarżącego. Jak wskazano na wstępie, podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny podważać stanowisko, które Trybunał zajął w zaskarżonym orzecz e niu . Mają dotyczyć tego, co zostało zawarte w jego uzasadnieniu. Rozpoznawszy zażalenie skarżącego , Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że przedstawione twierdzenia nie zasługują na uwzględnienie . Zdaniem skarżąc ego – co podnosi on w uzasadnieniu – odesłanie zawarte w zaskar - żonym przepisie przekłada się w sposób bezpośredni na jego prawa lub wolności konstytu - cyjne , w tym m.in. prawo do dwuinstancyjnego postępowania czy te ż prawo do odpowiednio ukształtowanej i rzetelnej procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości demokra - tycznego państwa prawnego urzeczywistniając ego zasady sprawiedliwości społecznej . W ocenie Trybunału takie rozumienie odesłania jest niezasadne. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi konstytucyjnej dotyczące niezgodności art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r. poz. 75; dalej : ustawa o skardze) ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi powinny być powiązane z przepisem o postępowaniu zażaleniowym, uregulowanym w ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 , z e zm.), który miał zastosowanie w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia przez skarżącego skargi na przewlekłość postępowania w ramach rozpatrywanej sprawy cywilnej . Dopiero kiedy doszłoby do zastosowania przez sąd właściwego przepisu o postępowaniu zażaleniowym, skutkiem tego mogłoby być potraktowanie tego przepisu jako dopuszczaln ego w świetle przedmiot u skargi konstytucyjnej. Tego rodzaju zależność jest zaś warunkiem koniecznym do skorzystania ze skargi w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny prawidłowo zatem stwierdził, że skarga konstytucyjna nie spełnia warunku, o którym mowa w podanym wyżej przepisie Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Z powyższych względów należało przyjąć, że zakwestionowany w skardze kon stytu - cyjnej art. 8 ust. 2 ustawy o skardze nie stanowił podstawy wydania wymienionego w skar dze orzeczenia, z którym skarżący wiązał naruszenie praw konstytucyjnych. Skarżący nie uczynił przedmiotem skargi konstytucyjnej normy prawnej będącej podstawą ostatecznego orzeczenia . Dopuszczalność lub niedopuszczalność środka zaskar - żenia od postanowienia sądu wydanego w postępowaniu zainicjowanym skargą na prze - wlekłość wynika bowiem nie z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze , ale z odpowiedni ego prze pis u proceduraln ego właściw ego dla postępowania, w którym skargę tę wniesiono. OTK ZU B/2024 Ts 24/23 poz. 148 4 Tym samym wadliwe wskazanie objętej zaskarżeniem podstawy orzeczenia jest samodzielną podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji .