Ts 222/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 września 2022 r. Pozycja 190 POSTANOWIENIE z dnia 27 lipca 2022 r. Sygn. akt Ts 222/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.G. o zbadanie zgodności: art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 w związku z art. 124 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.) w zakresie, w jakim „uzależ- niają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fizycznego» wpływ u do biura podawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został na- dany w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na te- renie Unii Europejskiej” , z art. 45 ust. 1 w zw iązku z art. 31 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstyt ucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 sierpnia 2021 r. (data nadania) A.G. (dalej: skarżąc y) – reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru – wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . Sąd Rejonowy w P. VIII Wydział Karny postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. (sygn. akt […]) umorzył postępowanie w sprawie z oskarżenia prywatnego, złożonego przez skarżą- cego, z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Podst awą tego orzeczenia był art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa- nia karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 2345, ze zm.; da- lej: k.p.k.). Skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Postanowieniem z 12 maja 2021 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w P. Wydział XVII Karny Odwoławczy zmienił zaskarżone rozstrzygnięcie w ten sposób, że jako podstawę prawną umorzenia postępowania wskazał art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 OTK ZU B/2022 Ts 222/21 poz. 190 2 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.k.). 2. W skardze konstytucyjnej skarżący wniósł o stwierdzenie niezgodn ości art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 w związku z art. 124 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k. w zakresie, w jakim „uzależniają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fizycznego» wpływ u do biura podawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został nadany w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej” , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji. Zdaniem skarżącego , kwestionowana regulacja wprowadza „ ukryte kryterium ” w re- alnym dostępie do sądu, uzależni ając go od sytuacji majątkowej i zdrowotnej jednostki. W sposób istotny narusza realny dostęp do sądu dla osób ubogich, chorych czy niepełno- sprawnych . Skarżący podkreślił, że omawiane rozwiązanie skutkuje „wprowadzeniem nie- p ewności co do przepisów prawa” – jednostka, która nie moż e złożyć osobiście w siedzibie sądu pisma inicjującego postępowanie, nie ma pewności, czy dokonanie tej czynności nastą- piło w terminie. Operator pocztowy (Poczta Polska S.A.) w regulaminie świadczeni a usług powszechnych z 1 listopada 2016 r. (dalej: regulamin) nie podaje , jakie są przewidywan e termin y doręczenia przesyłek pocztowych na terenie kraju. P rawo do sądu , jak twierdzi skarżący, doznaje na skutek zaskarżonych przepisów jeszcze jednego „ukrytego ograniczenia”, które wynika ze sprawności w doręczeniu przesyłki przez operatora pocztowego . Zgodnie z regulaminem, wadliwe wykonanie usługi pocztowej może mieć miejsce wyłącznie w stosunku do przesyłek priorytetowych (które powi nny być doręczone w ciągu 5 dni roboczych). N ajtańsza forma przesyłki nierejestrowanej (opłata pocztowa 3,30 zł) w ogóle nie gwarantuje zachowania terminu do zainicjowania postępowa- nia przez stronę, a jedynie dwukrotnie droższa przesyłka rejestrowana priorytetow a (opłata pocztowa 8,90 zł) pozwala zorientować się jednostce co do przewidywanego (ale także – nie gwarantowanego) terminu doręczenia . Dochodzi w ten sposób do ukrytego z różnicowani a sytuacji jednostek pod względem majątkowym. Tymczasem w ładza państwowa „ nie może scedować realizacji gwarancji prawa dostępu do sądu na zewnętrzny podmiot. Operator pocz- towy – jako podmiot prywatny bądź spółka Skarbu Państwa – kieruje się bowiem kryteriami ekonomicznymi w zakresie ukształtowania swoich procedur wewn ętrznych, które nie są zbieżne z gwarancjami ochrony wolności i praw przewidzianymi w art. 45 ust. 1 Konstytucji” (s. 6 skargi) . 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 23 września 2 021 r. wezwał skarżąc ego – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) – do usunięcia braków skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie oryginaln ie podpisanej skargi konstytucyjnej; 2) wskazanie ostatecznego, w rozumieniu art. 79 Konstytu- cji, orzeczenia, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 3) doręczenie prawidłowego pełnomocnictwa szczególnego uprawniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego przed Try- bunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 4) podanie i udokumentowanie daty doręczenia ostatecznego orzeczenia wraz z czterema kopiami; 5) poinformowanie, czy od ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 6) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem orzeczeń wyda- nych w sprawie skarżącego oraz regulaminu. Skarżący ustosunkował się do powyższego zarządzenia w piśmie z 18 października 2021 r. (data nadania). OTK ZU B/2022 Ts 222/21 poz. 190 3 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 16 lutego 2022 r. skarżąc y – na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK – został wezwan y do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doprecyzowanie, w stosunku do których przepisów wymienionych w petitum skargi konstytucyjnej domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją (wraz z czterema kopiami). Skarżący wykonał powyższe zarządzenie w piśmie z 10 marca 20 22 r. (data nadania), wskazując, że kwestionuje art. 124 k.p.k. w związku z art. 1 01 § 2 k.k. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podleg a wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W skardze konstytucyjnej jako przedmiot zaskarżenia wskazano art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 w związku z art. 124 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 2345, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U . Nr 88, poz. 553, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.; dalej: k.k. ) , w zakresie, w jakim „uzależniają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fiz ycznego» wpływ u do biura podawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został nadany w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej”. W piśmie z 10 marca 202 2 r. (data nadania) skarżący doprecyzował, że domag a się stwierdzenia niezgodności z Konstytucj ą art. 124 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k. Przepisy te brzmią następująco . Art. 124 k.p.k.: „ Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza, z wyjątkiem żoł- nierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, w dowództwie jednostki w oj- skowej albo przez osobę pozbawioną w olności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego – kapitanowi statku ”. Art. 101 § 2 k.k.: „ Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu, gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popełnienia ”. Jako wzor zec kontroli skarżąc y wskazał art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji . Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle sprawy zakończonej postanowi eniem Sądu Okręgowego w P. Wydział XVII Karny Odwoławczy z 12 maja 2 021 r. (sygn. akt […] ; dalej: postanowienie Sądu Okręgowego ) , wskazanym przez skarżącego jako ostateczne orze- czenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga spełnia wymogi formalne, albowiem: – została sporządzona w imieniu skarżące go przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – skarżący wyczerpał drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ postanowie- nie Sądu Okręgowego jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki za- skarżenia; – dochowano ustawowego terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż odpis wymienionego wyżej postanowienia został doręczony pełnomocni- OTK ZU B/2022 Ts 222/21 poz. 190 4 kowi skarżącego 24 maja 2021 r. , a skarga została wniesiona 20 sierpnia 2021 r. (data nada- nia) ; – określon y został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – zdaniem skar- żącego – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych przez skarżącego zarzutów oraz stan faktyczny (art. 53 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.t.p.TK); – zawiera informacje dotyczące wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia oraz wymagane załączniki (art. 53 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz ust. 2 u.o.t.p.TK); – sformułowane przez skarżącego zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.