Ts 217/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 kwietnia 2023 r. Pozycja 115 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2015 r. Sygn. akt Ts 217/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej […] S.A. w upa- dłości likwidacyjnej z siedzibą w K . , na rzecz której działa Syndyk Masy Upadłości […] S.A. w upadłości likwidacyjnej w sprawie zgodności: art. 227 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233) w zw. z art. 83a ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.) z art. 21 i art. 64 w związku z art. 31 ust. 3, art. 20 w zw. z art. 22 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie zbadania zgodności ar t. 83a ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.) z art. 21 i art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 20 w zw. z art. 22 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. U ZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej z 22 czerwca 2015 r. (data nadania) […] S.A. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K . , na rzecz którego działa Syndyk Masy Upadłości […] S.A. w upadłości likwidacyjnej (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 227 ustawy z d nia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233; dalej: prawo upadłościowe) w zw. z art. 83a ust. 1 - 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych (Dz.U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.; dalej: ustawa o finansach p ublicznych) z art. 21 i art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 20 w zw. z art. 22 i art. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Zgodnie z art. 227 prawa upadłościowego s yndyk Masy Upadłościowej […] S.A. w upadł ości lik wida- cyjnej w K. (dalej: syndyk) wpłacił do depozytu sądoweg o kwotę 5 000 000 zł uzyskaną w toku postępowania upadłościowego. Następnie syndyk złożył do s ędziego k omisarza po- stępowania upadłościowego skarżącej wniosek o zwrot kwoty wpłaconej do depozytu sądo- wego. Wniosek został oddalony postanowieniem z dnia 13 marca 2015 r. Sądu Rejonowego w K. , Wydział X Gospodarczy ( sygn. akt […] ) . Syndyk złożył zażalenie na powyższe posta- OTK ZU B/2023 Ts 217/15 poz. 115 2 nowienie, które – jako niedopuszczalne – zostało odrzucone przez Sąd Rejonowy w K. , Wy- dział X Gospodarczy dnia 8 kwietnia 2015 r. (sygn. akt […] ). Uzasadniając zarzuty niekonstytucyjności, skarżąca wskazała, że w jej sprawie do- szło do naruszenia prawa do ochro ny własności przez nałożenie na nią bezwzględnego obo- w iązku zł ożenia do depozytu sądowego sum pieniężnych uzyskanych w toku postępowania upadłościowego. Ponadto, zdaniem skarżącej niezgodne z Konstytucją jest także ograniczenie prawa do uzyskiwania pożytków wynikających z posiadania wskazanych sum, tj. środkó w pieniężnych , jakie skarżąca uzyskałaby z tytułu oprocentowani a tych sum w razie wpłacenia środków pieniężnych na rachunki bankowe znajdujące się w bankach komercyjnych. Skarżą- ca zarzuciła również naruszenie zasady wolności działalności gospodarczej przez „pozba wie- nie adresata normy, który ma obowiązek złożyć do depozytu sądow ego sumy pieniężne wchodzące do masy upadłości oraz sumy uzyskane ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rze- czowo, jeżeli nie podlegają natychmiastowemu wydaniu prawa d o dalszego prowadzenia za zgodą sędziego komisarza przedsiębiorstwa upadłego, co w efekcie prowadzi według skarżą- cego do naruszenia ważnego interesu publicznego w postaci ochrony wolności praw innych osób tj. wierzycieli upadłego i upadłego ” . Zdaniem skar żącej doszło również do naruszenia zasady określoności przepisów sta- nowiąc ej element zasady poprawnej legislacji wynikającej z art. 2 zasady państwa prawnego przez posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 227 prawa upadłościowego nieprecyzyj- nym i nie jasnym pojęciem „natychmiastowe wydanie”, a ponadto przez zaniechanie wprowa- dzenia regulacji wskazującej, w jaki sposób środki pieniężne złożone do depozytu sądowego mają być zwracane do masy upadłości. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo- waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się p rzepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie- siona przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Merytoryczne rozpoznanie zarzutów sformułowanych w skardze konstytucyjnej może nastąpić jedynie wówczas, gdy zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 79 ust. 1 Konsty- tucji oraz w ustawie o TK. Trybunał podkreśla, że p rzedmiotem kontroli w trybie skargi kon- stytucyjne j może być tylko przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie któ- rego ostatecznie rozstrzygnięto o konstytucyjnych prawach lub wolnościach przysługujących skarżącemu. Przedmiotem skargi są dwa przepisy. Pierwszym jest art. 227 prawa upadłości owego w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie art. 428 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978; dalej: prawo restrukturyzacyjne) stanowiący, że s umy pieniężne wchodzące do masy upadłości oraz sumy uzyskane ze zby cia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo, jeżeli nie podlegają natychmiast owemu wydaniu, syndyk składa do depozytu sądowego. Drugi zaskarżony przepis to art. 83a ust. 1 - 3 ustawy o finansach publicz- nych, zgodnie z którym Minister Finansów otwiera w Banku Gosp odarstwa Krajowego ra- chunki bankowe w złotych lub walutach obcych, na których są przechowywane pieniądze przyjęte do depozytu sądowego lub składane na tych rachunkach na podstawie odrębnych przepisów (rachunki depozytowe Ministra Finansów) . 2. Minist er Fin ansów jest upoważniony OTK ZU B/2023 Ts 217/15 poz. 115 3 do czasowego zarządzania, w celu sfinansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz w związku z zarządzaniem długiem Skarbu Państwa, środkami pieniężnymi zgromadzo- nymi na rachunkach depozytowych Ministra Finansów z obowiązkiem i ch zwrotu na każde żądanie wraz z należnymi odsetkami oraz 3. Środki złożone na rachunkach depozytowych Ministra Finansów są oprocentowane w wysokości: 1) stopy depozytowej Narodowego Banku Polskiego – w przypadku środków zgromadzonych w złotych; 2) oproce ntowania wkładów wypłacanych w danej walucie na każde żądanie przez Bank Gospodarstwa Krajowego – w przypadku środków zgromadzonych w walutach obcych. Z zakwestionowanych w rozpatrywanej skardze przepisów jedynie art. 227 prawa upadłościowego był podstawą prawną orzeczenia Sądu Rejonowego w K. Jak wynika z materiału procesowego, przedmiotem sporu był obowiązek wpłaty do depozytu sądowego sum pieniężnych uzyskanych w postępowaniu upadłościowym. Skarżąca żądała wypłaty części z tych środków kwestionując wynik ający z art. 227 prawa upadłościo- wego brak możliwości dysponowania (choćby w części) środkami wpłaconymi do depozytu. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że orzeczenia sądowe, z wydanie m któr ego skarżąca wy- stąpiła ze skargą konstytucyjną nie dotyczyły zagadn ienia pożytków, które skarżąca uzyska- łaby, gdyby przepisy prawa upadłościowego pozwalały na zdeponowanie sum pieniężnych na oprocentowanym rachunku bankowym prowadzonym przez bank komercyjny. Przedmiotem sporu nie był także zakres odszkodowania Skarbu Pańs twa z tytułu korzyści nieosiągniętych przez skarżącą, których spodziewała się w sytuacji swobodnego dysponowania środkami pie- niężnymi wpłaconymi – zgodnie z art. 227 prawa upadłościowego – do depozytu sądowego. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że w polskim systemie prawnym skarga konstytu- cyjna nie ma charakteru skargi powszechnej ( actio popularis ). Skarżąca nie może więc kwe- stionować konstytucyjności ustawy lub innego aktu normatywnego w oderwaniu od aktów stosowania prawa w jej indywidualnej sprawie . Warunkiem zbadania zgodności zaskarżonego przepisu z Konstytucją jest jego uprzednie zastosowanie przez sąd lub organ administracji publicznej . Zaskarżony art. 83a ust. 1 - 3 ustawy o finansach publicznych, ustanawiający zasady prowadzenia przez Ministra Finansów rachunku bankowego dla depozytów sądowych , nie miał wpływu na orzeczenia wydane przez Sąd Rejonowy w K. Raz jeszcze należy zauważyć, że w postępowaniu skargowym skarżąca nie kwestionowała różnicy w wysokości odsetek między oprocentowaniem, jakie z godnie z art. 83a ustawy o finansach publicznych, przysłu- giwało od sum wpłaconych do depozytu sądowego a oprocentowaniem, które mogłaby uzy- skać, gdyby art. 227 prawa upadłościowego przewidywał możliwość wpłacenia tych środków na rachunek w banku komercyjny m. Pośrednim potwierdzeniem stanowiska, zgodnie z którym art. 83a ustawy o finansach publicznych nie był podstawą rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej, jest zmiana art. 227 prawa upadłościowego dokonana na mocy art. 428 prawa restrukturyzacyjnego. Przewidz enie w treści art. 227 prawa upadłościowego możliwości wpłacenia sum pieniężnych uzyskanych w toku postępowania upadłościowego na oprocentowany rachunek bankowy potwierdza, że zastosowanie art. 83a ustawy o finansach publicznych zależy wyłącznie od treści art. 227 prawa upadłościowego. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie zarzuty nie- zgodności art. 83a ust. 1 - 3 ustawy o finansach public znych z art. 21 i art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 20 w zw. z art. 22 i art. 2 Konstytucji. W części dotyczącej art. 227 prawa upadłościowego skarga konstytucyjna została przekazana do merytorycznego rozpoznania.