Ts 216/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 6 czerwca 2024 r. Pozycja 1 29 POSTANOWIENIE z dnia 24 stycznia 2024 r. Sygn. akt Ts 216/22 * Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Justyn Piskorski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty - tucyjnego z 25 kwietnia 202 3 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej T . W . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 26 września 202 2 r. (data nadania) T . W . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu , zakwestionował zgodność art. 636 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę - powania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm. ; dalej: k.p.k. ) w zakresie, w jakim „obciąża oskarżyciela posiłkowego kosztami postępowania w zakresie wydatków uniewin - nionych obwinionych z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy w sytuacji gdy oskarżycielem publicznym, wnoszącym do sądu wniosek o ukaranie obwinionych jest policja lub prokuratura” , z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Zarządzeni em P rezesa Trybunału Konstytucyjnego z 10 listopada 2022 r. skar - żącego wezwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez : udokumen - towanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne (doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty, w której doręczone zostało to orzeczenie wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej, poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki lub elektronicznego potwierdzenia odbioru) wraz z czterema kopiami oraz doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem załączników złożonych wraz ze skargą * Postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu opublikowano w OTK ZU z 2023 r. poz. 329. OTK ZU B/2024 Ts 216/22 poz. 1 29 2 konstytucyjną (z wyjątkiem wydruku śledzenia przesyłki) pod rygorem ujemnych skutków procesowych . W pi śmie procesowy m z 6 grudnia 2022 r. (dat a nadania) skarżący ustosunkował się do powyższ ego wezwa nia , składając odpowiednie dokumenty . 3. Zarządzeni e m sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 lutego 202 3 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez: doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: wyroku Sądu Okręgowego w W . z 8 marca 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem oraz wniosku skarżącego o przyznanie pomocy prawnej z urzędu zawierającego prezentatę wpływu pisma do sądu; wskazanie, które konsty - tucyjne wolności lub prawa skarżącego wyrażone w art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Kon - stytucji zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 636 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375, ze zm.); wyjaśnienie, w jaki sposób zaskarżony przepis, w zakres ie określonym w skardze konstytucyjnej, narusza wolności lub prawa, o których mowa w zarządzeni u ; uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanego w skardze przepisu, z powołaniem argu - mentów lub dowodów na jego poparcie pod rygorem wydania postanowienia o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W p i śmie procesowy m z 8 marca 202 3 r. (dat a nadania) skarżący ustosunkował się do powyższ ego wezwa nia . Przedłożył odpowiednie dokumenty oraz wskazał naruszone wolności i prawa, a nadto uzasadnił zarzuty niekonstytucyjności . 4 . Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 maja 2023 r.) Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK ) , odmówił nadania dalszego biegu skardze. Trybunał stwierdził, że złożona skarga stanowi polemikę z treścią wydanego w sprawie ostatecznego orzeczenia oraz że skarżący powołał się na niesamodzielne wzorce kontroli konstytucyjnej . 5 . W p i śmie z 29 maja 2023 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu, w którym oprócz obszernego opisu stanu faktycznego i powielenia treści skargi stwierdził m.in. , że: – zakwestionowany art. 636 § 1 k.p.k. stanowi podstawę wydania przez sąd wska - zanego w skardze ostatecznego orzeczenia, więc skarga „spełnia wszystkie warunki formal - noprawne przewidziane w art. 53 o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym” (s. 5 zażalenia) ; – „ niesłuszne staje się obciążanie (…) kosztami oskarżyciela posiłkowego tylko dlatego, że ten (…) wniósł apelację ” , w szczególności w sytuacji, w której postępowanie zostało wszczęte i toczyło się z powodu przypisania obwinionym błędnego czynu ( s. 7 za - żalenia ) . Nadto Trybunał zauważył, że wniesione zażalenie stanowi opis stanu faktycznego sprawy oraz kopię pisma z 8 marca 2023 r. S trony nr 5 - 8 zażalenia (k. 76 - 77 v akt sprawy o sygn. Ts 216 /22 ) od słów „ zaskarżony art. 636 § 1 kpk narusza konstytucyjne prawo w postaci ” do słów „ wydatków obwinionych z tytułu ustanowienia w sprawie obrońcy ” stanowią dokładne skopiowanie treści stron nr 3 - 6 pisma o usunięciu braków formalnych (k. 45 - 4 6v akt sprawy o sygn. Ts 216 /22 ) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: OTK ZU B/2024 Ts 216/22 poz. 1 29 3 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kwe- stionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podwa- żają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. W orzecznictwie Trybuna łu wielokrotnie podkreśla no , że zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno dotyczy ć podstaw, na których odmowa ta była oparta, ponieważ przedmiotem postępowania zażaleniowego jest ustalenie ich prawidłowości. W niniejszej sprawie Trybunał odmówił nadania skardze dalsze- go biegu , wskazując na istnienie ku temu dwóch podstaw: po pierwsze , podniesione w skar- dze zarzuty stanowiły polemikę z treścią wydanego ostatecznego orzeczenia, a po drugie , skarżący powołał niesamodzielne wzorce kontroli. Formułując zarzuty przedstawione w zaża- leniu , skarżący nie zdołał skutecznie podważyć podstaw odmowy, w szczególności dlatego, że odniósł się tylko do jednej z nich. Nadto zażalenie nie wnosi do rozpatrywanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów. 3 . Zasadniczą podstawą odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było to, że skarżący nie wykazał, by doszło do naruszenia wskazanych przez niego praw i wolności konstytucyjnych, ponieważ przedstawiona w skardze argumentacja stanowi w zasadzie polemikę z rozstrzygnięciami podjętymi przez sądy oraz to, że podniesione zarzuty dotyczą w istocie płaszczyzny stosowania prawa. Skarżący podniósł w złożonym zażaleniu, że został niesłusznie obciążony wydatkami obwinionych, którzy ustanowili sobie w prowadzonym postępowaniu obrońc ów . Jedno - cześnie podkreślił , że miał prawo skorzystać z zasady dwuinstancyjności postępowania i złożyć apelację od wyroku sądu I instancji uniewinniającego i ch. W ocenie Trybunału przedstawiona argumentacja sprowadza się do kwestionowania treści orzeczenia wydanego w sprawie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że Trybunał nie jest „sądem faktów” czy „trzecią instancją”, uprawnioną do kontroli ustaleń sądów powszechnych w sprawach indywidu - alnych. Zdaniem Trybunału skarżący został obciążony wydatkami obwinionych nie w wyniku błędnych działań oskarżyciela publicznego, ale swoich własnych. W przedmiotowej sprawie bowiem oskarżyciel publiczny , widząc bezzasadność postępowania odwoławczego , odstąpił od wniesienia apelacji, podczas gdy skarżący, który świetnie zdawał sobie sprawę z przyjętej błędnej kwalifikacji prawnej przypisanego obwinionym czynu, podjął decyzję o zaskarżeniu uniewinniającego wyroku sądu rejonowego . Trybunał miał na uwadze, że skarżący korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, a zatem domniemywa, że został on poinformowany o konsekwencjach nieuwzględnienia środka odwoławczego. Skoro zatem skarżący doprowadził do przeprowadzenia postępowania apelacyjnego i wydania wy- roku przez sąd okręgowy , musiał się liczyć z tym, że jeśli jego apelacja nie zostanie uwzględ- niona, to zostanie obciążony kosztami postępowania , w szczególności w sytuacji , gdy wnosi środek tylko dla samej zasady , mając świadomość przyjęcia błędnej kwalifikacji zarzucanego obwinionym czynu. Zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie został on obciążony kosz- tami uniewinnienia obwinionych, tylko kosztami postępowania odwoławczego, które sam wszczął. OTK ZU B/2024 Ts 216/22 poz. 1 29 4 W najnowszym orzecznictwie Sąd Najwyższy potwierdził takie zastosowanie art. 636 § 1 k.p.k. , stwierdzając, że „zgodnie z tym przepisem koszty [procesu za postępowanie odwo- ławcze] ponosi na ogólnych zasadach ten, kto wniósł środek odwoławczy, który okazał się nieskuteczny” (zob. postanowienie SN z 9 lutego 2021 r., sygn. akt I KO 45/20, Lex nr 3169001). Nadto Trybuna ł miał na uwadze , że zażalenie w zakresie kwestionowania tej podstawy odmowy nadania skardze biegu stanowi kopię pisma z 8 marca 2023 r. o usunięciu braków formalnych skargi . Skoro zatem złożone zażalenie nie wykracza poza już przedstawioną argumentację , nie można uznać, że mogłoby ono wzruszyć prawidłowe ustalenia przed - stawione w kwestionowanym orzeczeniu . 4 . Kolejną przyczyną odmowy nadania skardze dalszego biegu było powołanie się na niesamodzielne wzorce kontroli : art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji . W zażaleniu skarżący w ogóle nie odniósł się do tej podstawy odmowy nadania skar - dze biegu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny podtrzymał stanowisko zajęte w posta - nowieniu z 25 kwietnia 2023 r. 5 . Na zakończenie – dla porządku – skład orzekający zauważ ył, że w żadnej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Trybunał nie twierdzi, i ż kwestionowany przepis nie był podstawą wydanego przez sąd orzeczenia ( co sugeruje w zażaleniu skarżący ). Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej wynikała wyłącznie z okoliczności, iż skarżący w treści skargi kwestionował wydane przez sąd orzeczenie oraz powołał wzorce, które nie są samodzielne, ponieważ nie statuują żadnej konkretnej wolności czy prawa . W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.