Ts 210/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lutego 2016 r. Pozycja 104 POSTANOWIENIE z dnia 4 lutego 2016 r. Sygn. akt Ts 210/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel – przewodnicząc y Stanisław Biernat ‒ sprawozdawca Leon Kieres, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 22 września 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej SPTS, p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 czerwca 2015 r. (data nadania) SPTS (dalej: stowarzyszenie ) zakwestionowało zgodność art. 31 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra cyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie, w jakim przepis ten uzależnia dopuszczenie orga- n izacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym od wystąpienia przesłanki interesu społecznego, z art. 2 w zw. z art. 12 i art. 12 Konstytucji. P ostanowieniem z 22 września 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 47 ust. 1 pkt 2 , a także art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). Trybunał uznał, że stowarzyszenie nieprawidłowo wskazał o wzorce kontroli oraz że skarga jest oczywiście bezzasadna. W zażaleniu na powyższe postanowien ie stowarzyszenie nie zgodził o się z oceną Try- bunału, zgodnie z którą art. 12 Konstytucji nie wyraża praw podmiotowych. Ponadto, jego zdaniem, skarga nie jest oczywiście bezzasadna. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszcz ętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo- OTK ZU B/2016 Ts 210/15 poz. 104 2 waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK z 1997 r. Rozpatrywana skarga konstytucyjna zo- stała wniesio na przed dniem wejścia w życie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli zastosowanie mają przepisy ustawy o TK z 1997 r. Zgodnie z art. 49 w zw. z art. 36 ust. 4 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zaża- lenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 oraz w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. ). Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Trybunał podtrzymuje ocenę, zgodnie z którą stowarzyszenie nie właściwie wskazało art. 2 w zw. z art. 12 i art. 12 Konstytucji jako wzorce kontroli art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Trybunał prawidłowo wyjaśnił w zaskarżonym postanowieniu, że art. 12 Konstytucji reguluje wolność tworzenia i działania organizacji społecznych jako element konstytucyjnego modelu państwa, natomiast prawo podmiotowe do zrzeszania się statuuje art. 58 Konstytucji. Pogląd taki został również zawarty w przywoływanym przez stowarzyszenie wyroku Trybu- nału z 2 czerwca 2015 r., K 1/13 (OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 80). Nie ma racji stowarzysze- nie, gdy twierdzi , że skoro w tymże wyroku wzorcem kontroli był między innymi art. 12 Konstytucji, to może on być wzorcem w skardze konstytucyjnej. Sprawa, w której Trybunał wydał ten wyrok, nie była bowiem zainicjowana wniesieniem skargi konstytucyjnej , lecz wniosku podmiotu uprawnionego do uruchomienia abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności . W tego rodzaju postępowaniach warunek wskazania naruszonych konstytucyjnych praw podmiotowych nie występuje, dlatego Trybunał mógł zweryfikować za skarżone przepisy pod kątem ich zgodności z art. 12 Konstytucji. Natomiast na podstawie art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej mogą być wyłącznie te przepisy prawa, na podstawie któ- rych sądy ukształtowały sytuację prawną skarżącego, a wzorce kontroli muszą statuować kon- stytu cyjne wolności i prawa, które w wyniku zastosowania kwestionowanych, niezgodnych z Konstytucją przepisów zostały naruszone. Skarga konstytucyjna jest więc środkiem zindy- widualizowanej kontroli konstytucyjności o ograniczonym zakresie, mającym służyć ochronie naruszonych konstytucyjnych praw podmiotowych skarżących. Z tego powodu w analizowa- nej skardze art. 12 Konstytucji nie może być wzorcem kontroli zakwestionowanego przepisu. Zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyj- nej również w zakresie wzorca kontroli o kreślonego w art. 2 Konstytucji, który stowarzysze- nie powiązało z art. 12 Konstytucji. Trybunał w zaskarżonym postanowieniu trafnie uznał, że art. 2 Konstytucji nie może być wzorcem kontroli w tej sprawie, gdyż nie wprowadza kon- kre tnej wolności czy konkretnego prawa podmiotowego, a stowarzyszenie nie odniosło wyni- kających z niego zasad do przepisu Konstytucji, który wyrażałby prawa podmiotowe. S tano- wisko o niedopuszczalności przywoływania art. 2 Konstytucji jako samodzielnego wzorca kontroli w sprawach skargowych Trybunał uzasadnił w postanowieniu pełnego składu z 23 stycznia 2002 r. (Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Trybunał w obecnym skła- dzie podziela to stanowisko i jednocześnie przypomina, że na gruncie procesowym – zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine ustawy o TK z 1997 r. – wszystkie składy orzekające związa- ne są poglądem prawnym wyrażonym w orzeczeniu pełnego składu dopóty, dopóki inny peł- ny skład od tego poglądu nie odstąpi. W konsekwencji Trybunał prawidłowo uznał w zaskarżonym orzeczeniu, że skarżący nie wskazał wzorca kontroli, który umożliwiłby poddanie jego zarzutu merytorycznej ocenie. OTK ZU B/2016 Ts 210/15 poz. 104 3 Zdaniem Trybunału w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo również przyjęto, że skarga jest oczywiście bezzasadna. Zawarta w zażaleniu argumentacja stowarzyszenia do- tycząca tego ustalenia sprowadza się do próby podważenia ustaleń faktycznych i ich oceny, dokonanej w sprawie stowarzyszenia przez organy i sądy. To Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku ze stycznia 2015 r. stwierdził, że celem wniosku o dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu było uniemożliwienie uruchomienia nowej linii przewozowej konku- rencyjnej wobec linii, na której prowadzą działalność członkowie stowarzyszenia. Kwestio- nowanie tych ustaleń w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym jest niedopuszczal- ne. Stowarzyszenie w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym, a następnie dwuin- stancyjnym postępowaniu sądowym miało możliwość zaprezentowania rzeczywistych intencji związanych z w nioskiem o przystąpienie do postępowania oraz możliwość prawidłowego wykazania, że jego udział w postępowaniu admin istracyjnym jest uzasadniony. Trybunał Konstytucyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym po- stanowieniu, zgo dnie z którym wolność działania stowarzyszeń, którą stowarzyszenie wywio- dło z art. 12 Konstytucji, nie oznacza dowolności tego działania . Oczekiwanie stowarzysze- nia, by mogło wstępować do każdego postępowania sądowego, jeśli tylko pozwalają mu na to cele s tatutowe, nie ma żadnego uzasadnienia prawnego, a jego urzeczywistnienie umożliwia- łoby obchodzenie przepisów wskazujących strony postępowania administracyjnego. W takim przypadku stowarzyszenia mogłyby bowiem wstępować w zasadzie do każdego postępowania administracyjnego dotyczącego innych podmiotów, reprezentować w nim interesy swoich członków i wpływać na przebieg takiego postępowania . Tymczasem stowarzyszenie, jak każ- dy inny podmiot, może podejmować takie działania, na jakie zezwalają mu powszechnie ob- ow iązujące przepisy prawa . Trybunał podkreśla, że w przypadku, gdy skarżący nie wskaże żadnych praw podmio- towych konstytucyjnie chronionych, oczywista bezzasadność skargi ma znaczenie drugorzęd- ne. W skardze brakuje bowiem punktu odniesienia do weryfikacji k onstytucyjnoś ci kwestio- nowanej regulacji, co w przypadku analizowanej skargi przesądziło o odmowie nadania jej dalszego biegu. W piśmie z 25 stycznia 2016 r. stowarzyszenie sformułowało nowy zarzut – niezgod- ności art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. rozumianego w ten sposób, że „ za dopuszczeniem organizacji społecznej do postępowania administracyjnego , nie przemawia interes społeczny, gdy poprzez dopuszczenie organizacji społecznej do tego postępowania realizuje ona part ykularne interesy jej członków, gdy są one sprze czne z interesami strony postępowania” , z art. 2 w zw. z art. 12 oraz art. 12 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że zg odnie z art. 46 ust. 1 ustawy o TK z 1997 r. jednym z warunków merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest złożenie jej w zawi tym terminie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, osta- tecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny wiel okrot- nie podkreślał, że jest to ostateczny termin do sformułowania elementów skarg i konstytucyj- nej i że niedopuszczalne jest merytoryczne rozpatrywanie zarzutów sformułowanych po upływie trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku (zob. postano- wienie TK z: 21 stycznia 1998 r., Ts 2/98, OTK ZU nr 2/1998, poz. 21, a także wyroki TK z 14 grudnia 1999 r., SK 14/98, OTK ZU nr 7/1999, poz. 163 oraz 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 15). Trybunał stwierdza, że nowy zarzut został przez stowarzyszenie sformułowany po trzech miesiącach od doręczenia mu prawomocnego wyroku. Z tego względu zarzut ten nie podlega rozpoznaniu. Z tych powodów Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 49 w zw. z art. 36 ust. 7 ustawy o TK z 1997 r. , postanowił jak w sentencji.