Ts 209/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 września 2023 r. Pozycja 243 POSTANOWIENIE z dnia 24 maja 2023 r. Sygn. akt Ts 209/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.B. o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz a rt. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Kon stytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego post anowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w zwią - zku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nada ć skardze konstytucyjnej dalsz y bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 4 września 2022 r. (data nadania) M.B. (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia . 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego . Uchylanie się przez skarżącą od poddani a jej małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zostało ono zainicjowane wystawieniem 18 paździ ernika 2016 r. ([…] ) tytułu wykonawczego przez Pań- stwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) . W ystawienie tego tytułu poprzedzone zostało upomnieni ami PPIS w P. zawartym i w pi s m ach z 12 maja 2014 r. i z 14 ma ja 2015 r., wzywającym i skarżąc ą do wykonania szczepień dziecka. Po bezskutecz- nym upływie terminu , 26 października 2016 r. PPIS wystąpił do Wojewody o egzekucję obo- wiązku o charakterze niepieniężnym i przesłał powołany wyżej tytuł wykonawczy z 18 paź- dziernika 2016 r. OTK ZU B/2023 Ts 209/22 poz. 243 2 Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r. Wojewoda nałożył na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia i nadał klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawionemu przez P PIS w P . Wniesienie przez skarżącą 8 lutego 2017 r. do Wojewody zarzutów w sprawie pro - wadzenia postępowania egzekucyjnego za pośrednictwem PPIS w P. skutkowało wydaniem postanowienia z 24 lutego 2017 r. przez PPIS w P. w tej kwestii, a następnie wydaniem przez Wojewodę postanowienia z 6 listopada 2017 r. ([…] ) o oddaleniu zarzutów podniesionych w piśmie z 8 lutego 2017 r. Wojewoda ocenił, że nałożony na skarżącą obowiązek wynikał wprost z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych). Jednocześnie uznał, że dolegliwość finansowa polegająca na konieczności uiszczenia grzywny powinna stanowić istotny bodziec skłaniający skarżącą do wykonania wskazanego wyżej obowiązku. Na postanowienie Wojewody skarżąc a wniosła zażalenie do Ministra Zdrowia, który postanow ieniem z 22 grudnia 2017 r. ([…] ; dalej: postanowienie Ministra Zdrowia) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjn y w W. wyrokiem z 7 listopada 2018 r. (sygn. akt […] ; dalej: wyrok WSA ) w sprawie ze skargi skarżącej na postanowienie Ministra Zdrowia w przedmiocie oddalenia zgłoszonych zarzutów – oddalił skargę. Również Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 ma ja 2022 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę kasacyjną skarżą- ce j od wyroku WSA w sprawie ze skargi na postanowienie Min istra Zdrowia. 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 1 0 listopada 2022 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącej 2 3 listopada 2022 r.) wezwał skarżąc ą do doręczenia : a) peł- nomocnictwa szczególnego, b) odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem postanowienia Ministra Zdrowia z 22 grudnia 2017 r. (znak […] ), postanowienia Wojewody wydanego w toku instancji, c) czterech odpisów skargi konstytucyjnej. Pismem z 30 listopada 2022 r (data nadania) skarżąc a , reprezentowan a przez swojego pełnomocnika, wykonała powyższe zarządzenie. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia 202 3 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżące j 17 stycznia 202 3 r.) skarżąc a został a wezwan a do usunięcia braku formalnego skargi przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z ory- ginałem tytułu wykonawczego wystawionego przez Państwowego Powiatowego I nspektora Sanitarnego w P. z 18 października 2016 r. ([…] ) i postanowienia Państwowego Powiatowe- go I nspektora Sanitarnego w P. z 24 lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów. W piśmie procesowym złożonym w Trybunale 24 stycznia 202 3 r. (data nadania) skarżąc a usun ęła powyższy brak skargi. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału skarga spełnia przesłanki przekazania jej do kontroli meryto- rycznej. OTK ZU B/2023 Ts 209/22 poz. 243 3 2.1. Skarga została sporządzona przez adwokata, który przedłożył stosowne pełno- mocnictwo. 2.2. Przysługująca skarżącej droga prawna została wyczerpana, ponieważ od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Skarżąca dochowała trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż wskazane powyżej rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego , wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżącej 14 czerwca 202 2 r. Nato- miast skarga została wniesiona do Trybunału 1 4 września 2022 r . (data nadania). 2.4. Prawidłowo został określony przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho- rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm .; da lej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ; d alej: rozporządzenie) oraz art. 17 ust. 1 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia. Po- wyższe przepisy statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. 2.5. Trybunał stwierdz ił , że wystawi ony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego tytuł wykonawczy i wydane w stosunku do skarżącej postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wypełnienia obowiązków, którym i zainicjowane zostało postępowanie zakończone wyrokiem NSA z 5 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) , nie są oparte wprost na wyżej wymienionych przepisach. Należy jednak zauważyć, że skarżąca kwestionu- je obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, który wynika z ustawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ administracji publicznej. W konsekwencji skarżąca nie ma możliwości uzyskania ostatecznego orzeczenia, wydanego w jej indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną byłyby kwestionowane przepisy. 2. 6 . Zakwestionowanym przepisom skarżąca zarzuciła naruszenie konstytucyjnej za- sady „ dostatecznej określoności przepisów prawa” (art. 2 Konstytucji) oraz ,,prawa do pry- watności i decydowania o swoim życiu osobistym” (art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji), a także art. 87 Konstytucji , który statuuje zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. 2.7. Skarżąca wskazała, w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zarzuciła bowiem, że wyłączają one odmow ę poddania się obowiązkowym szczepieniom przez osoby obowiązane albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych. Podniosła, że ograniczenie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu pro- porcjonalności, gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczo- nym znacznym ryzykiem. Jednocześnie wskazała , że brak jest specjalnego funduszu, wypła- cającego odszkodowani a d la osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skarżąca stwierdziła też, że występujące w niniejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyj- nych nie jest konieczne. W tym zakresie powołała przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skarżącej , przedmiotowe ograniczenie nie nastąpiło na pod- stawie ustawy, gdyż liczba dawek poszczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę, wynika ją z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego. OTK ZU B/2023 Ts 209/22 poz. 243 4 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.