Ts 200/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 kwietnia 2017 r. Pozycja 73 POSTANOWIENIE z dni a 28 lutego 201 7 r. Sygn. akt Ts 200 /1 6 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Sp. z o.o. z siedzibą w P . w sprawie z godności: art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 201 5 r. poz. 1 1 1 , ze zm.) z art. 84 i art. 217 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odm ówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . U Z A S A D N I E N I E 1. W skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego i wniesione j do Trybunału Konstytucyjnego 19 września 201 6 r. (data nadania ) , spółka Sp. z o.o. z siedzibą w P . (dalej: skarżąc a ) zarzuci ł a niezgodność art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2015 r . poz. 111, ze zm.; dalej: u . z . f . ś . s . ) z art. 84 i art. 217 w związku z art. 2 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: Decyzją z października 2013 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585, ze zm.) oraz art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opi eki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych w P. stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, choro- bowe i wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego będącego pracownikiem skarżącej stanowią wskazane w tej decyzji kwoty, z uwagi na to, iż kwoty wypłacone tytułem świadczeń urlopowych, z pominięciem kryterium socjalnego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.z.f. ś .s. , stanowiły przychód ze stosunku pracy stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia sp ołeczne. OTK ZU B/2017 Ts 200/16 poz. 73 2 Odwołanie skarżącej od powyższej decyzji zostało oddalone przez Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z czerwca 2014 r. , podtrzymanym następnie przez Sąd Apelacyjny w P . w wyroku z czerwca 2016 r. 3. Zdaniem skarżące j zakwestionowany przepis „w zakresie, w jakim stanowi on o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracownika” jest niezgodny z art. 84 i art. 217 w związku z art. 2 Konstytucji z powodu „nieprecyzyjności” jego redakcji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. W dniu 3 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i tryb ie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK). Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu - cyjnym oraz us tawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074; dalej: przepisy wprowadzające) do postępowa ń przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy o TK stosuje się przepisy tej ustawy. 2. Stosownie do art. 6 1 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom, a także czy w sprawie występują przesłanki, o których mowa w ar t. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK. 3 . Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 8 ust. 1 u . z . f . ś . s . , który stanowi, że „[p]rzyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzin nej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu [tj. zakładowego funduszu świadczeń socjalnych] ”. Jako wzorce kontroli skarżąca wskazała art. 84 i art. 217 w związku z art. 2 Konstytucji , z których wywodzi zasad ę określoności przepisów nakładających zobowiązania publiczne. 4 . Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji podstawową przesłanką dopuszczalności mery - to rycznego rozpozn ania skargi konstytucyjnej jest wskazanie w niej konstytucyjnego prawa bądź wolności, przysługującego skarżącemu. Formalny m wyrazem tej przesłanki jest wskazanie przez skarżącego tej wolności lub prawa, które zostały naruszone rozstrzygnięciem opartym na zaskarżonym przepisie ( art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK; poprzednio: art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym, Dz. U. poz. 1157 ). W postępowaniu zainicjowanym wn iesieniem skargi konstytucyjnej wzorcem badania konsty - tucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolność lub prawo o charak terze podmiotowym . Wymaga bowiem pod - kreślenia, że dla dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie wystarczy wskazanie, iż doszło do naruszenia przepisu Konstytucji; trzeba też wskazać, że chodzi o przepis wyrażający prawo podmiotowe skarżącego. Samo wskazani e przepisów Konstytucji, zawierających zasady ogóln e lub konstytucyjne obowiązki w zakresie ponoszenia danin publicznych, bez wskazania praw lub wolności przyjmujących normatywną postać p raw podmiotowych skarżącego nie wyczerpuje dyspozycji art. 79 ust. 1 Konsty tucji, zgodnie z którą prawo do wystąpienia ze skargą konstytucy jną przysługuje „każdemu, czyje konstytucyjne prawa lub wolności zostały naruszone”. OTK ZU B/2017 Ts 200/16 poz. 73 3 4 .1. Według utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego art. 2 Konstytucji i wywodzone z niego zasady nie mo gą stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postę - po waniu inicjowanym skargą konstytucyjną (zob. m.in. postanowieni e pełnego składu TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60). Nie jest on bowiem samo- dzi elnym źródłem pr aw podmiotowych, a jedynie zasadą przedmiotową, wyznaczającą granice ingerencji władzy publicznej w sferę praw podmiotowych (zob. W. Sokolewicz, uwagi do art. 2 Konstytucji, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz , red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1999-2007). W wyroku z 13 stycznia 2004 r. w sprawie SK 10/03 (OTK ZU nr 1/A/2004, poz. 2) , Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że art. 2 Konstytucji gwarantuje określony standard kreowania przez ustawo - dawcę wolności i praw oraz ogólny standard korzystania z nich przez podmioty, jednak nie statuuje żadnej konkretnej wolności czy prawa. W konsekwencji może stanowić „związkowy wzorzec ” kontroli tylko w razie wskazania przez skarżącego, jaka jego wolność lub jakie prawo, wynikające z innyc h przepisów („wzorce podstawowe”), są uregulowane wbrew zasadom demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W niniejszej sprawie skarżąc a nie spełnił a tego warunku. Nie wskazał a bowiem poza art. 2 żadnego prz episu będącego źródłem praw lub woln ości, których ochronę zapewniać ma instytucja skargi konstytucyjnej (zob. pkt 4 . 2 niniejszego uzasadnienia dotyczący art. 84 i art. 217 Konstytucji). 4 .2. Podobny wniosek dotyczący niesamodzielności wzorca kontroli Trybunał Konsty - tucyjny sformułował w odn iesieniu do art. 84 i art. 217 ustawy zasadniczej (zob. np. posta- nowienie TK z 18 listopada 2008 r., SK 23/06, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 166 oraz posta nowienie pełnego składu TK z 16 lutego 2009 r., Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23). W postanowieniu w sprawie SK 23/06 Trybunał zaznaczył, że „[p]owołany art. 84 Konstytucji, wbrew wywodom skarżącej, nie wyraża żadnego konstytucyjnego prawa podmiotowego, nie formułuje ani prawa, ani wolności konstytucyjnej, z których możliwe jest wywiedzenia takiego prawa podmiotowego (…). Tak samo art. 217 Konstytucji, nawiązując do art. 84 Konstytucji, formułuje jedynie zasadę wyłączności ustawowej w dziedzinie nakładania podatków i innych danin publicznych. Określa materie wchodzące w zakres tzw. sfery wyłączności ustaw y. Ma zatem charakter przedmiotowy i adresowany jest w pierwszej kolejności do podmiotów mających kompetencje prawotwórcze”. Z żadnego z powyższych przepisów ustawy zasadniczej nie wynikają zatem konstytucyjnie gwarantowane wolności bądź prawa podmiotowe, które mogłyby zostać naruszone przez zastosowanie kwestionowanych przepisów jako podstawy prawnej ostatecznego orzeczenia. 4.3. Wobec tego art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytucji mogą być wzorc ami kontroli konstytucyjności tylko pomocniczo, w powiązaniu ze wskazanym przez podmiot skarżący naruszonym konstytucyjnym prawem podmiotowym (zob. wyrok TK z 5 listopada 2008 r., SK 79/06). Zatem powinny być powoływane w procedurze skargi konstytucyjnej wyjątkowo, gdy w sposób jasny i niebudzący wątpliwości z ich naruszeniem można powiązać również naruszenie innych praw lub wolności konstytuc yjnych (zob. postanowienie TK z 20 grudnia 2007 r., SK 42/06, OTK ZU nr 11/A/2007, poz. 167). 4.4. Podsumowując, zarzut naruszenia zasady dostatecznej określoności przepisów n akładających zobowiązanie publiczne (wywodzonej z art. 84 i art. 217 w związku z art. 2 Konstytucji) nie może stanowić samodzielnej podstawy do wystąpienia ze skargą konsty - tucyjną, o ile nie wskazano, w zakre sie jakich praw podmiotowych ów wymó g dostatecznej określoności nie został dochowany, i jednocześnie – na czym polegał uszczerbek w sytuacji OTK ZU B/2017 Ts 200/16 poz. 73 4 prawnej skarżącej spółki w zakresie korzystania przez nią z tych konstytucyjnych praw i wolności. W rozpatrywanej skardze konstytucyjnej skarżąca nie wymieniła wzorców kontroli przewidujących konstytucyjne prawa podmiotowe ani nie zrealizowała obowiązku wyjaśnienia sposobu naruszenia tych praw. 4.5. Powyższe przemawia za odmową nadania dalszego biegu analizowanej skardze ze względu na niedopuszczalność orzekania (a rt. 59 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK w związku z art. 9 ust. 1 przepisów wprowadzających ). 5. Niezależnie od przedstawionych w punkcie poprzednim powodów Trybunał wskazuje również na drugą okoliczność uniemożliwiającą merytoryc zne rozpoznanie wniesionej skargi konstytucyjnej z powodu niedopuszczalności orzekania . 5.1. Skarżąca na s. 4 uzasadnienia skargi wskazała (powołując stosowne judykaty), że wykładnia zaskarżonego art. 8 ust. 1 u .z.f. ś .s. nie jest jednolita, a niektóre składy orzeka - jące (z Sądem Najwyższym włącznie) prezentują stanowisko różniące się od przyjętego w sprawie skarżącej. 5.2. W myśl utrwalonego poglądu Trybunału Konstytucyjnego, normatywna treść przepisów może być kształtowana przez organy stosujące prawo. J eżeli organy te nadają przepisom utrwa lone i jednolite rozumienie, to powinno być ono uwzględniane przez Try bu - nał przy ocenie zarzutu niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją. Z kolei dotyczące wykładni przepisów rozbieżności w orzecznictwie or ganów st osujących prawo – w szcze - gólności sądów – mogą wskazywać, że źródłem ewentualnego naruszenia konstytucyjnych praw skarżącego są nie same przepisy, lecz ich nieprawidłowe zastosowanie. W niniejszej spr awie występuje taka sytuacja, a merytoryczne rozpoznanie zarzutu skarżącej – abst rahując od ustaleń poczynionych w punkcie 4 niniejszego uzasadnienia – byłoby w istocie orzeczeniem w sprawie aktu stosowania prawa, polegającym na rozstrzygnięciu rozbieżności interpretacyjnych w orzecznictwie sądow ym przez Trybun ał Konstytucyjny, który de lege fundamentali lata nie ma do tego kompetencji, gdyż – co należy szczególnie podkreślić – jest sądem prawa, a nie organem prowadzącym nadzór judykacyjny nad sądami. Z przedstawionych wyżej powodów Trybunał p ostanow i ł jak w s entencji . P O U C Z E N I E Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego postanowienia.