Ts 178/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 kwietnia 2020 r. Pozycja 124 POSTANOWIENIE z dnia 29 stycznia 20 20 r. Sygn. akt Ts 178 /19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K . N . R . w sprawie zgodnoś ci: ar t. 82 § 3 i 5 ustawy z d nia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684, ze zm.) w zakresie, w jakim „ przepisy te ograniczają prawo do wniesienia protestu (…) przeciwko ważności wyborów w okręgu wyborczym lub przec iwko wy borowi radnego jedynie do wyborcy, któr ego nazwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowa- nia na obszarze danego okręgu wyborczego i pozbawiają tego prawa osobę, któ- ra kandydowała w wybora ch na r adnego na obszarze danego okręgu wyborcze- go, a le je j n azwisko w dniu wyborów było umieszczone w spisie wyborców w jednym z obwodów głosowania, ale w innym okręgu wyborczym niż ten, któ- rego dotyczy protest przeciwko ważności wyborów” z art. 45 ust. 1 w zwi ązku z art. 77 ust. 2, w związku z art. 31 ust. 3 oraz w związk u z art. 169 ust. 2 zd a- nie 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej wniesionej d o Trybunału Konstytucyjnego 2 grudnia 2019 r. (data nadania ) K . N . R . (d alej: skarżąc a ), reprezentowan a przez adwokat a ustanowio- n eg o z wyboru , wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następu jącego stanu faktycznego . 22 października 2018 r. skarżąca kandydowa ła w wyborach samorządowych do Rady Miasta M . w obwodzie 3, okręgu 7 . Uprawnionych do głosowania w tym obwodzie było 804 wy borców. Obwodowa komisja wyborcza (dalej: o.k.w.) – p o prz eliczeniu wszystkich oddanych głosów – ustaliła , że odd ano łącznie 545 głosów, w tym 11 nieważnych. Skarżąca oraz E . G . uzyskały ta ką samą licz b ę głosów (122), a o przyznaniu mandatu rozstrzygnęło więc losowanie , którego rezultat okazał się korzystn y dla skarżącej. Tak ustalony wynik głosowania stał się przedmiotem protestu wyborczego E . G . Sąd Okręgowy w W . rozpoznając go w sprawie o sygn. akt [ … ] zażądał kart do głosowania, na OTK ZU B/2020 Ts 178/19 poz. 124 2 których wyborcy zagłosowal i na skarżącą lub E . G . Po ponownym prz eliczeniu dostarczonych głosów, Sąd Okręgowy us talił, że na E . G . oddano 123 głosy, co przesądziło o treści postano- wienia tego sądu wydanego 24 stycznia 2019 r. , nakazującego ponown e przeliczenie wszys t- kich głosów oddanych w przed miotowym obwodzie. Procedura została zakończona 23 marca 2019 r. Stwierdzono w jej wyniku, że wydano nie 545 a 546 kart do głosowania. Liczba głosów nieważnych nie ul egła zmianie względ em pierwotnych usta leń, co oznacza, że ostatecznie oddano 535 ważnych głosów , w tym 123 na E . G . i 122 na skarżącą . P rzesądziło to o objęciu mandatu radnego przez E . G . i wygaśnięciu mandatu skarżącej. W wyniku zaistniałej sytuacji skar żąca sk ierowała do Sąd u Okręgowego w W . protest wyborczy. Postanowieniem z 8 maja 2019 r. (sy gn. akt [ … ] ) sąd ten pozostawił go bez dalszego biegu , ponieważ zgodnie z treścią art. 82 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborcz y (Dz. U. z 20 19 r. p oz. 684, ze zm.) skarżąc ej nie przysługi wało upraw- nie nie do jego złożenia . Zakres podmiotowy prawa do protestu wyborczego jest bowiem ograniczony do osób, które uwzględnione są w spisie wyborców w okręgu, co do którego powstają wątpliwości, czy wybo ry na j ego obszarze zostały prz eprowadzone praw idłowo. Skarżąca tymczasem nie była w dniu głos owania ujęta w spisie wyborców w przedmiotowym okręgu. Legitymacja do zainicjowania postępowania w tym zakresie przysługiwał a więc w tych okolicznościach jedynie pełnomo cni kowi wybor czemu listy , z której kandy dowała skarżąca. Skarżąca wniosła do Sądu Apelacyjnego w W . zażalenie na to postanowienie. A kcep- tując argumentację Sądu Okręgowego względem legitymacji skarżącej do wniesienia protest u wyborczego w tyc h okoliczności ach Sąd Apelacyjny wydał 8 sierpn ia 2019 r. postanowienie (sygn. akt [ … ] ) , którym oddalił zażalenie skarżącej . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacj i i trybie postępowani a p rzed Trybunałem Konst y tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2 393 ; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przed miotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowien ie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK oraz n ie zachodzą okol iczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 tej ustawy . 2. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłank i przeka - zania jej do merytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził adwokat , któr y – zgodnie z art. 44 u.o.t. p.TK w związku z art. 118 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępo wania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) – przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąc a wyczerpał a przysługującą jej drogę prawną, ponie waż od nieko - rzystn ego dla nie j po st anowienia Sądu Apelacyjnego z 8 sierpnia 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) ni e przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. N ie zdecydowała się ponadto na skorzystanie z nadzwyczajnych środków zaskarżenia. 2.3. O stat eczne orzeczeni e , o który m mowa wyżej, wra z z uzasadnieni em , został o doręczone jej pełnomocnikowi 2 wrześn ia 2019 r. Składając skargę konstytucyjną do Trybunału 2 grudnia 2019 r. (data nadania) skarżąc a dochowa ła więc terminu zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK . OTK ZU B/2020 Ts 178/19 poz. 124 3 3. Skarżąca poprawnie sfo rmu łowała zarzuty naruszenia ustawy zasadniczej. 3.1. Wskazała, że ust awodawca przez brak uregulowania uprawnienia do złożenia protestu wyborczego osób, które kandydują do rady miasta w innym okręgu niż ten, na ob szarze którego uprawnieni są do głosowan ia , naruszył konstytucyjne prawo do sądu uregulowane w art. 45 us t. 1 ust awy zasadniczej a przez to także, powołane jako związkowy wzorzec kontroli, prawo do zapewnienia drogi sądowej służącej ochro nie naruszonych praw i wolności wynikającej z art. 77 ust . 2 Konstytucji. 3. 2 . Skarżąca nie porusza w uza sadnieniu analizowanej s kargi problemu charakteru tej luki prawnej. Zagadnienie to ma fundamentalny charakter dla dopuszczalności kontroli konstytucyj ności sprawowanej przez Trybunał . Zgodnie z utrwalonym orzec znictwem TK orzekanie jest możliwe wyłącznie w przypadku incydentalneg o pominięcia prawodawczego . Polega ono w szczególności na pominięciu w procesie prawodawcz ym pewnych grup lub sytuacji , podczas gdy z Konstytucji wynika pozytywny obowiązek prawoda wcy d o tyczący wp rowadzenia do porządku prawnego normy odnoszącej się do konk retnego zagadnienia. L uka, która w efekcie postępowania przed Trybunałem ma w zamierzeniu skarżącego doprowadzić do derogacji zaskarżonego przepisu, powinna ponadto samoistnie stan owić naruszenie prawa. W przypadku skarg konstytucyjnych szczególnie istotne jest wykazanie, że doszło w ten sposób do naruszenia konstytucyjnego prawa (lub wolności) skarżącego (zob. wyroki TK z: 30 września 2014 r., sygn. SK 22/13, OTK ZU nr 8/A/2014, p oz. 9 6; 6 listo pada 2012 r., sygn. K 21/11, OTK ZU nr 10/A/2012, poz. 119; 15 maja 2019 r., sygn. SK 26/17, OTK ZU A/2019, poz. 20 oraz p ostanowienie TK z 30 listopada 2015 r., sygn. SK 30/14, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 184 ) . Skarżąca – nie odnosząc się do te oretycznych zawiłości tego zagadnieni a – prawidłow o przedstawia naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu w tej konk retnej sprawie. Biorąc pod uwagę cel wstępnego etapu kontroli skarg konstytucyjnych, zdaniem Trybunału, ni e stoi to więc na przeszkodzie nada niu tej skardze dalszego biegu przez skierowanie jej do merytorycznego rozs trzygnięcia. 3. 3 . Jako związkowy wzorzec kontroli , poza art. 77 ust. 2 wskazano w analizowanej skardze także art. 31 ust. 3 oraz art. 169 ust. 2 Konstytucji. Uzasad nienie przedstaw ione przez skarżącą nie jest jednak w tym zakresie zadowalające. Względem a kcesoryjnych wzorców kon troli Trybunał przyjmuje jednak mniej kategoryczne kryteria uzasadnienia ich relewan - tności w konkretnej sp rawie. Z acquis Trybunału jasno wyn ika bowiem, że m ogą one stanowić jedynie instrument ukierunkowujący właściwą, zdaniem skarż ącego, wykładnię prze pis ów powołanych samodzielnie, stanowiących – w przypadku postępowań inicjowa - nych skargą konstytucyjną – kons tytucyjną podstawę dla jego prawa l ub wolności (wyr ok TK z 17 li pca 2019 r., sygn. Kp 2/18, OTK ZU A/2019, poz. 39) . Trybunał uznał, że tak właśnie je st w tym wypadku. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sent encji.