Ts 146/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 czerwca 2017 r. Pozycja 126 POSTANOWIENIE z dnia 22 czerwca 2017 r. Sygn. akt Ts 146/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński – przewodniczący i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Grzegorz Jędrejek , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 4 stycznia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Sp. z o.o. z siedzibą w R., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skard ze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 lipca 2016 r. (data nadania) S p. z o.o. z siedzibą w R . (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 39b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomości ami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1491; dalej: u.g.n.r.) z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 4 stycznia 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżąc ej 23 sty- cznia 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyj- nej ze względu na zbędność orzekania w związku z wyrokiem TK z 18 października 2016 r. (P 123/15, OTK ZU nr A/2016, poz. 80, Dz. U. poz. 2198). Zgodnie z tym orzeczeniem, art. 39b u.g.n.r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do posiadaczy nieruchomości w złej wierze, jest zg odny z art. 2, art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytu- cji. Trybunał , rozpatrując zarzuty skarżącej , uzna ł, że były już przedmiotem merytorycz- nego rozstrzygnięcia w sprawie P 123/15. Trybunał stwierdził, że przedmiot analizowanej skargi jest tożsamy z materią, na temat której Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w powołanym wyżej wyroku. Na postanowienie z dnia 4 stycznia 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skar- dze konstytucyjnej skarżąca złożył a – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskar- żył a to rozstrzygnięcie w całości or az wnio sł a o jego uchylenie i nadanie skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. OTK ZU B/2017 Ts 146/16 poz. 126 2 W ocenie skarżącej istnieją wątpliwości co do prawidłowości składu Trybunału Kon- stytucyjnego, który wydał za skarżone postanowienie z dnia 4 stycznia 2017 r. ze względu na zastrzeżenia prawn okonstytucyjne „ co do możliwości dopuszczenia pana Mariusza Muszyń- skiego do orzekania w Trybunale Konstytucyjnym ” . Skarżąca podniosła, że należyte obsa- dzenie składu orzekającego należy weryfikować z urzędu. Ponadto , jak stwierdziła skarżąca, odmowa nadania skardze dalszego biegu ze względu na zbędność orzekania jest niezasadna , ponieważ „całkowicie bezpodstawne było uznanie, że (…) ustalono złą wiarę skarżącej jako posiadacza nieruchomości państwowych”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepi sy wprowadzają- ce ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: otpTK ) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zaini- cjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 styc znia 2017 r., tj. dniem wej- ścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 5 otpTK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 otpTK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W pierwszej kolejności Trybunał odniósł się do zarzutu formalnego – co do prawi- dłowości składu Trybunału Konstytucyjnego, w którym wydano zaskarżone postanowienie z 4 stycznia 2017 r. Zarzut ten jest chybiony; nie ma podstaw w obowiązującym prawie. Za- gadnienie to było przez Trybunał wielokrotnie i wszechstronnie wyjaśniane (zob. postano- wienia TK z: 15 lutego 2017 r., sygn. K 2/15, 8 marca 2017 r., sygn. akt K 24/14, 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt K 10/15). Niezależnie od powyższego Trybunał Konstytucyjny uznał, że skarżąca nie zakwe- stionował a skutecznie stwierdzenia, zgodni e z którym zaistniała przesłanka ne bis in idem. W wyroku z 18 października 2016 r. (P 123/15) Trybunał badał zgodno ść art. 39b ust. 1 i 3 u.g.n.r. w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do posiadaczy nieruchomości w złej wierze, z wzorcami kontro li tożsamymi z tymi, które powołała skarżąca. Trybunał trafnie zauważył w zakwestionowanym postanowieniu z 4 stycznia 2017 r., że Sąd Okręgowy w L. w wyroku z marca 2016 r., z którego wydaniem skarżąca wiąże n aru- szenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw, stwierdził de facto złą wiarę skarżącej. Jak bowiem zaznaczył: „sam pozwany [skarżąca] nie postępował właściwie, bez tytułu prawnego korzystając z cudzego gruntu (skąd pobrał płody rolne i uzyskał wsparci e strukturalne), gdyż po zakończeniu uprzednio zawartej umowy powinien zwrócić przedmiot dzierżawy (art. 705 k.c.), od czego uwolnić go mogła dopiero umowna zmiana treści zobowiązania”. W doktrynie wskazuje się, że „według najprostszego określenia, dobra w iara oznacza stan psychiczny (mentalny) określonej osoby polegający na błędnym, ale usprawiedliwio- nym w dan ych okolicznościach mniemaniu o istnieniu jakiegoś prawa podmiotowego lub stosunku prawnego (A. Wolter, [w:] A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk , Prawo cywilne. Zarys części ogólnej , Warszawa 2011 , s. 357). Rozbudowując definicję, można powiedzieć, że w dobrej wierze jest ten, kto »powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny mnie- OTK ZU B/2017 Ts 146/16 poz. 126 3 ma, że owo prawo lub stosunek prawny istnieje, chociażby nawet mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwio- ną« (S. Grzybowski, [w:] System Prawa Cywilnego. Część ogólna , t. I, red. S. Grzybowski, Ossolineum 1974, s. 275; J. Gajda, Pojęcie dobrej wiary w przepisach kodeksu cywilnego , „ Studia Prawnicze ” 1997, z. 2, s. 39-40). Od razu należy ustalić konsekwencje określenia dobrej wiary: w złej wierze jest ten, kto powołując się na prawo lub stosunek prawny wie, że one nie istnieją, ewentualnie jego mylne wyobrażenie o ich istnieniu nie jest usprawiedli- wione. Inaczej ujmując, zła wiara to znajomość prawdziwego stanu rzeczy, dodajmy – od- biegającego od twierdzeń zainteresowanego, albo nieusprawiedliwiona niewiedza o tym sta- nie rzeczy (P. Machnikowski, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz , t. I, red. E. Gniewek, War- szawa 2013, s. 40). Jak stwierdził SN, oceniając spełnienie przesłanek nabycia własności przez zasiedze nie: »W złej wierze jest ten, kto wie lub wiedzieć powinien, że prawo własno- ści przysług uje nie jemu, lecz in nej osobie« (postanowienie SN z 7 października 2010 r., IV CSK 152/10, LEX nr 707912) ” – M. Pyziak-Szafnicka, [w:] Kodeks cywilny. Część ogól- na. Komentarz , red. P. Księżak, M. Pyziak -Szafnicka, Warszawa 2014, s. 142. W związku z powyższym słusznie Trybunał uznał w zakwestionowanym postanowie- niu, że skarżąca pozostawała w złej wierze – po wygaśnięciu umowy dzierżawy bez tytułu prawnego użytkowała grunt do czasu nabycia jego własności, tj. przez ponad 8 miesięcy. Ponadto, jak trafnie dostrzegł Trybunał, w treści zar zutów sk arżąca nawet nie sugeru- je, że działała w dobrej wierze. Gołosłowne jest twierdzenie w zażaleniu, że „w ocenie peł- nomocnika skarżącej »sugestie« dobrej wiary posiadacza znajdują się jednak w treści skargi konstytucyjnej”, bez wskazania, które fragmenty wywodów skargi miałyby je zawierać. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgod nie z art. 65 ust. 8 otpTK postanowił jak w sentencji.