Ts 128/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 listopada 2017 r. Pozycja 256 POSTANOWIENIE z dnia 25 października 2017 r. Sygn. akt Ts 128/15 Try bunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz – sprawozdawca Małgorzata Pyziak - Szafnicka , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw ny m zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2016 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M. W. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej z 27 marca 20 15 r. M. W. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 679 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cywilnego ( Dz. U. z 2016 r. poz. 1822 , ze zm.; dalej: k.p.c. ) z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. P ostanowieniem z 4 lipca 2016 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu , uznawsz y ją za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konst ytucyjnym ( Dz. U. Nr 102 , poz . 643, ze zm.; d alej: u.o.t.p. TK z 1997 r. ) . Trybunał wyjaśnił przy tym, że właściwym i przepisami do rozpoznania skargi były – zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U . z 201 6 r . poz. 293 ) – przepisy u.o.t.p. TK z 1997 r. (skarga została bowiem złożona przed wejściem w życie u.o.t.p. TK z 2015 r., tj. przed 30 sier - pnia 2015 r.). W odniesieniu do zarzutów postawionych w sk ardze Trybunał zwrócił uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego wydaną w składzie siedmiu sędziów z 10 lipca 2012 r. (s ygn. akt III CZP 81/11, OSNC z 2013 r., nr 1, poz. 1), będącą zasadą prawną , na którą w swojej skardze powołała się również skarżąca , choć wyprowadzając z niej odmienne wnioski . W uchwale tej , co zaz naczył Trybunał, Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał właściwy instrument do ochrony praw spadkobiercy w razie istnienia w obrocie dwóch sprzecznych ze sobą (prawomocnych) postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodawcy . Z tego środka (skargi o wznowienie postępowania) skarżąca nie skorzystała, co – jak podkreślił Trybunał – pozbawiło ją również ochrony skargowej , gwarantowanej w art. 79 ust. 1 Konstytucji . W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podnosi, że Trybunał nieprawidłowo OTK ZU B/2017 Ts 128/15 poz. 256 2 odnió sł treść uchwały Sądu Najwyższego z 10 lipca 2012 r. do stanu faktycznego i prawnego sprawy, która przyczyniła się do zainicjowania postępowania skargowego. W przekonaniu skarżącej Trybunał nie rozpoznał istoty sformułowanego zarzutu w skardze, ponieważ „p rzywołał (…) uchwałę [Sądu Najwyższego] i wyrażone w niej stanowisko dotyczące kwestii uchylenia kolejnego prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodawcy w sytuacji, gdy istotnym problemem, a przy tym przedmiotem zaskarże nia, było zagadnienie dotyczące zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w przypadku przeprowadzenia dowodu, iż spadek w całości nabyła inna osoba niż wskazan a w prawomocnym postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy w obrocie prawnym istn ieje inne, uprzednie oraz zgodne ze stanem prawnym i faktycz nym, prawomocne postanowienie o stwierdzeniu naby - cia spadku po tym samym [spadkodawcy]”. Jak skarżąca podkreśla, „Sąd Najwyższy w orzecze - niu tym ni e wypowiedział się negatywnie o możliwości zmiany postanowienia . Zarówno w sentencji, jak i w treści obszernego uzasadnienia powołanej uchwały nie zostało zawarte jednoznaczne stwierdzenie o wyłączeniu mo żliwości zmiany postanowienia w trybie art. 679 k . p . c. ”. Zwraca też uwagę na to, że „odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej [w jej sprawie] do rozpoznania oparta była (…) na tym samym błędnym założeniu, które legło u podstaw postanowienia Trybunału Konstytucyjnego (…)”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ust awę o organizacji i trybie postę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK , to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK . Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK . skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowie nie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę dziów, rozpatruje zażalenie na posie dzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK ). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego bieg u. Odnosząc się do wniesionego zażalenia, Trybunał uznaje , że k westionowane postano - wienie jest prawidło we, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń w nim prz e dstawionych i dlatego nie zasługują na uwzględnienie z poniżej przedstawionych pr zyczyn . W zażaleniu skarżąca zarzuciła Trybunał owi niedostateczne przeanalizowanie stanu faktycznego sprawy, która przyczyniła się do złożenia przez nią skargi konstytucyjnej, a także nieprawidłowe odwołanie się do uchwały – z asady prawnej Sądu Najwyższego z 10 lipca 2012 r. Trybunał powta rza jednak, że w sytuacji, w której znalazła się skarżąca , stosownym środkiem ochrony jej praw był ni e wniosek, o którym mowa w art. 679 k . p . c . , lecz skarga o wzno wienie postępowania na podstawie art. 524 § 2 k . p . c . (skor o skarżąca nie brała u działu w drugim postępowaniu, w którym wydano postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodawcy) . „ Zmiana ” , które j domagała się skarżąca przed sądem , mogła bowiem polegać wyłącznie na uchyleniu drugiego postanowieni a o stwierdzeniu nabycia spadku. Tego skarżąca nadal zdaje się nie dostrzegać, mylnie przy tym interpretuj e wspom ni a ną uchwałę Sądu Najwyższego, w której wyraźnie stwierdził on , że „ dla zastoso - wania pod stawy wznowienia postępowania w postaci kolizji prawo moc nych wyroków OTK ZU B/2017 Ts 128/15 poz. 256 3 odnoszących się do tego sa mego stosunku prawnego kwestia, czy i który kolwiek z nich jest zgodny albo niezgodny z r z eczywistym stanem faktycznym i prawnym, jest obojętna. Na gruncie art. 403 § 2 k . p . c . uchylenie późniejszego prawomocnego wyr oku z powodu jego kolizji z wcześniej wydanym prawomocnym wyrokiem dotyczącym tego samego stosunku prawnego nastąpi nawet wtedy, gdy w yrok późniejszy będzie zgodny z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym, a wyrok wcześniejszy temu stanowi nie odpowiada . Co więcej, w oma - wianym wypadku uzasadnione jest wzruszenie późniejszego prawomocnego wy roku, chociażby był on zgodny z wcześniejszym prawomocnym wyrokiem, a oba wyroki są zgodn e z rzeczywistym stane m faktycznym i prawnym. Nawet w razie istnienia dwóch l ub więcej prawomocnych postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodawcy, które są ze sobą zgodne oraz odpowiadają rzeczywistemu stanowi faktycznemu i prawnemu, wzruszenie któregok olwiek z nich na podstawie art. 679 k . p . c . nie byłoby w ogó le możliwe”. Z powyższego wynika, że zmiana postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku , której żądała skarżąca , nie mogła n a stąpić, prowadziłaby bowiem do niedopuszczalnej sytuacji, w któr ej istnieją dwa postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po tym samym spadkodaw cy (choćby o tej samej treści). Słusznie więc Trybunał stwierdz ił , że wniesiona skarga jest oczywiście bezzasadna , co uzasadniało odmowę nadania jej dalszego biegu . Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.