Ts 118/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 sierpnia 2021 r. Pozycja 127 POSTANOWIENIE z dnia 16 czerwca 2021 r. Sygn. akt Ts 118/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodnicząc y Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 11 marca 2021 r. o odmowie nadania dalszego bi egu skardze konstytucyjnej M. J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 sierp nia 2020 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 127 0; dalej: p.p.s.a.) są niezgodne z art. 10 ust. 2, art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w zw iązku z art. 45 ust. 1 Konstytucji , oraz że art. 175 § 1 p.p.s.a. jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Skarżący twierdzi, że normy wywodzone z art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. naruszają prawo do sądu w zakresie, w jakim dotyczą orzekania o prawach lub wolno- ściach konstytucyjnych (skorzystanie z prawa ubogich przy wniesieniu skargi o wznowienie postępowania). Z kolei art. 175 § 1 p.p. s.a. narusza – jego zdaniem – prawo do dwuinstancyj- nego postępowania, albowiem przepis ten – wprowadzając przymus adwokacko - radcowski w postępowaniu przed NSA – „faktycznie zamknął drogę sądową do instancji odwoławczej w sprawach «drobnych», w których wart ość przedmiotu sporu jest niska”, gdyż „koszt sko- rzystania z usługi adwokackiej przekracza w sprawach drobnych koszt wartości przedmiotu sporu”. OTK ZU B/202 1 Ts 118/20 poz. 127 2 3. Postanowieniem z 11 marca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 marca 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu , stwierdziwszy , że nie spełnia ona wymogów wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dookreślonych w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybun ałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) . Trybunał wskazał, że zaskarżone przez skarżącego art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. nie były podstawą postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2020 r. (sygn. akt [ … ] ), tj. orzeczenia, które skarżący wskazał jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W odniesieniu do art. 175 § 1 p.p.s.a. Trybunał stwierdził natomiast, że nie kształtował on samodzielnie sytuacji prawnej skarżącego. Statuuje on bowiem przymus adwokacko - radcowski tylko odnośnie do sporządzenia skargi kasacyjnej, tymczasem sprawa, w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału , dotyczy postępowania ze skargi o wzno - wienie postępowania. Żeby więc skutecznie zakwestiono wać normę prawną, która była podstawą ostatecznego orzeczenia i która – zdaniem skarżącego – była źródłem naruszenia jego konstytucyjnych praw, należało poddać kontroli Trybunału Konstytucyjnego art. 175 § 1 w związku z art. 276 p.p.s.a., który rozciąga pr zymus adwokacko - radcowski na sporządzenie skargi o wznowienie postępowania, gdy właściwy do jego wznowienia jest NSA. 4. W zażaleniu z 29 marca 2021 r. (data nadania) skarżący stwierdził, że „koniecznym staje się na wstępie poczynienie kilk u uwag natury ogólnej oraz przypomnienie sekwencj i orzeczeń w sprawie stanowiącej podstawę wniesienia skargi”. Według niego postanowienie Trybunału z 11 marca 2021 r. jest wadliwe, ponieważ „w sposób chybion y upatruj[e] pod - stawy faktycznej skargi – pomijają[c] fakt zaskarżenia przepisów w związku z zaskarżeniem postanowienia WSA z dnia 12 czerwca 2019 r. ” Jednocześnie „zbyt «wąsko» upatruje zakres możliwości wniesienia skargi konstytucyjnej” , albowiem w świet le orzecznictwa Trybunału „nie można twierdzić, że przepisy stosowane wyłącznie w postępowaniu przed sądem rejonowym nie stanowią podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie”. W związku z tym skarżący w niósł o „uchylenie” postanowienia Trybunału z 11 marca 2021 r. i nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sęd ziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłane k odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze kon- stytucyjnej. 3. W zażaleniu skarżący dowodzi, że zakwestionowane w skardze art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 20 19 r. poz. 2325, ze zm. ; dalej: p.p.s.a.) b yły podstawą postanowienia NSA odrzucającego jego skargę o wznowienie postępowania, po- nieważ zostały użyte „w toku postępowania”. OTK ZU B/202 1 Ts 118/20 poz. 127 3 3.1. Powyższy zarzut opiera się na błędnym rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i do- precyzowującego go art. 53 ust. 1 pkt 1 u .o.t.p.TK. Trybunał zwraca uwagę, że zgodnie z e wskazanymi unormowaniami przedmiotem skargi może być wyłącznie ten przepis prawa, na podstawie którego zostało wydane ostateczne orzeczenie w sprawie skarżącego (zob. posta- nowienie pełnego składu TK z 10 marca 2015 r. , sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). 3.2. Normy wynikające z poddanych kontroli Trybunału art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. dotyczą orzekania przez referendarzy sądowych o prawie ubogich , stanowią także o tym, że w przypadku wniesienia sprzeciwu, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji. Regulacje te o dnoszą się zatem , jak zauważył Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, a czego skarżący w zażaleniu nie kwestionuje, do postanowie ń referendarza sądowego w W ojewódzkim S ądzie A dministracyjnym w R. (dalej: WSA) z 9 stycznia 202 0 r. (sygn. akt […] ) oraz z 5 lutego 2020 r. (sygn. akt […] ). To w tym odrębnym postępowaniu wpadkowym , a nie w postępowaniu , po zakończeniu którego skarżący wystąpił do Trybunału, ostatecznie odmówiono mu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wbrew zatem temu, co twierdzi skarżący w zażaleniu, z a skarżone przez niego art. 258 § 1 i art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. nie miały zastosowania „w toku postępowania” zakończonego orzeczeniem o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania i dlatego nie speł niają kwalifikacji, o której mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. 4. Zarzuty sformułowane w złożony m środku odwoławczym nie podważają także podstaw y odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem jest art. 175 § 1 p.p.s.a . Skarżący twierdzi, że „podstawą zarzutu w zakresie [ tej ] normy (…) nie jest więc przymus adwokacki na etapie wznowienia postępowania, ale przy - mus, którym objęta jest czynność złożenia zażalenia” na postanowienie WSA z 12 czerwca 2019 r. (sygn. akt […] ). Podnosi także, że nie dochował przymusu adwokackiego w zakresie zażalenia na to postanowienie, ponieważ nie uzyskał pomocy prawnej z urzędu. W odniesieniu do powyższych zarzutów Trybunał zwraca uwagę, że p ostanowieniem z 12 czerwca 2019 r. WSA stwierdził swoją niewłaściwość do rozpoznania skargi o wzno - wieni e postępowania i w związku z tym przekazał sprawę według właściwości Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu . Skoro n a to rozstrzygnięcie skarżący nie wniósł zażalenia , to z arzuty sformułowane w rozpatrywanym środku odwoławczym nie mają potwierdzenia w żadnym z orzecze ń dołączony ch do skargi konstytucyjnej . Trzeba także zauważyć , że powodem odm owy przyznania skarżącemu pomocy prawnej z urzędu nie jest brzmienie art. 175 § 1 p.p.s.a., lecz nie wyjaśn ienie w sposób należyty swojej sytuacji materialno - bytowej. W tej części złożone zażalenie odnosi się wyłącznie do sytuacji faktycznej skarżącego. 5. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że w postanowieniu z 11 marca 2021 r. zasadnie uznał, iż analizowana skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 1 - 3 u.o.t.p.TK. W związku z tym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – Trybunał prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK a contrario – nie uwzględnił zażalenia.