Ts 116/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 14 listopada 2024 r. Pozycja 244 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2024 r. Sygn. akt Ts 116/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K . K . o zbadanie zgodności: art. 379 pkt 4 w związku z art. 48 § 1 pkt 1 w związku z art. 281 § 1 i art. 49 w związku z art. 281 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (Dz. U . z 202 1 r. poz. 1 805 , ze zm . ) „w zakresie, w jakim nie przewidują skutku nieważności postępowania, jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział biegły, który powinien zostać wyłączony”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału 24 maja 2022 r. (data nadania) K . K . (dalej: skarżąc y ) , w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy – M . K . (matka), reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Sąd Okręgowy w Ł . I Wydział Cywilny w yrokiem z 27 listopada 2020 r. (sygn. […] ) oddalił powództwo skarżącego przeciwko Wojewódzkiemu Specjalistycznemu Szpitalowi w Ł . o zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i ustalenie . Skarżąc y wni ósł apelację, wskazując na naruszenie : art. 48 § 1 pkt 1 i art. 49 w zw iąz- ku z art. 281 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 202 1 r. poz. 1 805 , ze zm.; dalej: k.p.c.) przez niewyłączenie biegłej (skonfliktowanej z ro- dzicami skarżącego ) oraz wydanie przez nią opinii lekarskiej bez przebadania skarżącego ; art. 290 k.p.c. przez niezażądanie opinii z Kliniki Neonatologii i Intensywnej Terapii Nowo- rodka Instytutu w W . ; art. 230 k.p.c. przez niewypowiedzenie się strony pozwanej co do za- każenia , jakiego doznał skarżąc y oraz art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. przez pominięcie wniosków dowodowych składanych przez skarżącego jako uznanych za zmierzające do przedłużenia postępowania . W yrokiem z 27 stycznia 202 2 r. (sygn. […] ) Sąd Apelacyjny w Ł . I Wydział Cywilny oddalił apelację skarżące go . 2 2 O d powyższego wyroku skarżąc y wni ósł skargę kasacyjną, która została zarejestrowa- na w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą akt […] . T rybunał Konstytucyjny postanowieniem z 8 lutego 2023 r. zawiesił w związku z tym postępowanie. Sąd Najwyższy postanowieniem z 15 września 2023 r. (sygn. akt jw. ) o dmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z uwagi na zakończenie postępowania przed Sądem Najwyższym, 23 kwietnia 2024 r. Try- bunał Konstytucyjny wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. Zdaniem skarżącego, zaskarżone przepisy są niezgodne z ustawą zasadniczą w zakre- sie, w jakim nie przewidują skutku nieważności postępowania, jeżeli w rozpoznaniu sprawy udział brał udział biegły, który powinien zostać wyłączony. Skarżący podnosi, że brak wyłą- czenia biegłego powinien powodować taki sam skutek jak brak wyłączenia sędziego, aby system prawny zachował spójność. Brak tej spójności stoi w niezgodzie z zasadą funkcjono- wania państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji i zasadą działania sądu jako sądu sprawiedliwego, bezstronnego i niezawisłego , przewidzianą w art. 45 Konstytucji. Według skarżącego, wyrok wydany w oparciu o opinię biegłego podlegającego wyłączeniu powiela wszelkie wady tej opinii , naruszając zasadę sprawiedliwości i bezstronności, z uwagi zaś na okoliczność, że niezawisłość to podleganie Konstytucji oraz ustawom, jej realizacja jest trud- na, gdy system prawa jest niespójny. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W niniejszej sprawie zakwestionowano konstytucyjność art. 379 pkt 4 w związku z art. 48 § 1 pkt 1 w związku z art. 281 § 1 i art. 49 w związku z art. 281 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm. ; dalej: k.p.c. ) . Zaskarżone przepisy w dniu wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia miały na- stępujące brzmienie: art . 379 pkt 4 k.p.c.: „Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu orzekają- cego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy” , art . 48 § 1 pkt 1 k.p.c.: „Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziaływa na jego prawa lub obowiązki” , art . 49 k.p.c.: „§ 1. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. § 2. Za okoliczność, o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego po- glądu co do prawa i faktów przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu lub nakłanianiu do ugody” , art . 281 § 1 k.p.c.: „Aż do ukończenia czynności biegłego strona może żądać jego wy- łączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Gdy strona zgłasza wniosek o wyłączenie biegłego po rozpoczęciu przez niego czynności, obowiązana jest uprawdopo- dobnić, że przyczyna wyłączenia powstała później lub że przedtem nie była jej znana” . O TK ZU B/2024 Ts 116/22 poz. 244 3 3. Trybunał stwierdził , że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki wa- runkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego, gdyż: – została sporządzona w imieniu skarżącego przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – skarżący dochował terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, albowiem odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł . I Wydział Cywilny z 27 stycznia 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 24 lutego 2022 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 24 maja 2022 r. (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK); – skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), po- nieważ wskazane wyżej orzeczenie zostało zaskarżone skargą kasacyjną (nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia), Sąd Najwyższy odmówił zaś przyjęcia jej do rozpoznania ; – określono przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – zdaniem skar- żącego – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych zarzutów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK); – skarga nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK; – sformułowane w skardze zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 78 in fine u.o.t.p.TK – Trybunał Konsty- tucyjny postanowił jak w sentencji .